Πολιτειακή και πολιτική κρίση στη Μεγάλη Βρετανία
Είναι άτσαλος πολιτικός. Ό,τι και να κάνει ο Κέιρ Στάρμερ, του βγαίνει στραβά. Αυτό αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις, οι οποίες πιστοποιούν ότι μετά την πρώην επικεφαλής των Τόρις Λιζ Τρας, ο σοσιαλδημοκράτης ηγέτης είναι μακράν ο πιο αντιπαθητικός βρετανός πρωθυπουργός του 21ου αιώνα. «Ο Στάρμερ είναι μη δημοφιλής», έγραψε πρόσφατα The Guardian. «Πολύ, πολύ αντι-δημοφιλής».
Γκαντέμης; Σε έναν βαθμό ναι. Τον Στάρμερ κυνηγούν τα φαντάσματα του παρελθόντος: Το ότι ως τροτσκιστής στα νιάτα του ήταν υπέρ του ανοίγματος των συνόρων για πρόσφυγες και μετανάστες· το ότι για πολλές δεκαετίες δεχόταν από οίκους υψηλής ραπτικής τζάμπα «κουστουμιές» ως «διαφημιστικά δώρα»· και ότι του έχει κολλήσει το στίγμα του sir, ενός βασιλικού τίτλου ευγενείας που έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με την ηθική του παραδοσιακά αντιμοναρχικού εργατικού κόμματος. Sir Κέιρ Στάρμερ: Για τα αριστερόστροφα στρώματα του πληθυσμού μια προσωνυμία για λοιδορίες και γέλια.
Αλλά και για φαινομενικά άσχετες βρισιές. Πρόσφατα, στο παγκόσμιο πρωτάθλημα Dart («βελάκια») στο Λονδίνο, το κυρίαρχο (τραγουδιστό) σύνθημα ήταν: «Ο Κέιρ Στάρμερ είναι μαλάκας» (wanker). Είναι να μην σου βγει το όνομα: Το γεγονός ότι το Dart είναι από τα πιο δημοφιλή σπορ στη Μεγάλη Βρετανία, έκανε το «παρατσούκλι» αυτό να διαδοθεί σε χρόνο μηδέν στα pub και τα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης.
Αντιδημοφιλία σε όλα τα μέτωπα
Γεγονός είναι βέβαια ότι και ο Στάρμερ κάνει ό,τι μπορεί για να γίνει αντιπαθής. Τελευταίο παράδειγμα, οι ήξεις-αφίξεις του αναφορικά με τον πόλεμο των ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν. Ενώ αμέσως μετά την έναρξη των εχθροπραξιών αρνήθηκε στις ΗΠΑ τη χρήση βρετανικών βάσεων για τα αμερικανικά στρατεύματα, στη συνέχεια, κάνοντας στροφή 180 μοιρών, προθυμοποιήθηκε να θέσει ένα αεροπλανοφόρο στη διάθεσή τους. Το αποτέλεσμα ήταν μια νέα ταπείνωση εκ μέρους του αμερικανού προέδρου. «Δεν χρειαζόμαστε ανθρώπους που μπαίνουν στον πόλεμο όταν τον έχουμε ήδη κερδίσει», έγραψε o Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social.
Βέβαια, η αντιδημοφιλία του Στάρμερ οφείλεται στη γενικότερη πολιτική του. Στη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους, που άρχισε ήδη με την έναρξη της πρωθυπουργίας του τον Ιούλιο του 2024· στην απόλυση δεκάδων χιλιάδων κρατικών υπαλλήλων με στόχο την εξυγίανση του κρατικού προϋπολογισμού· στην κάθετη αύξηση των στρατιωτικών δαπανών· στην αύξηση της φορολογίας εις βάρος των μικρών επιχειρήσεων –με αποτέλεσμα, από τον περασμένο Δεκέμβριο εκατοντάδες βρετανικά μπαρ να έχουν απαγορεύσει την είσοδο σε βουλευτές και βουλεύτριες των Εργατικών– και last but not least, στη στάση του έναντι των προσφύγων που τελευταία, προσαρμοσμένη στο βάρβαρο πρότυπο της Δανίας, έχει γίνει από τις σκληρότερες στην Ευρώπη.
Η βαθύτερη αιτία της κρίσης είναι όμως, όπως γράφει στον Guardian o Άντι Μπέκετ, ο λεγόμενος «μινιμαλισμός των Εργατικών», μια τακτική που άρχισε πριν 40 περίπου χρόνια και στοχεύει σε εκλογικές επιτυχίες «μέσω μιας μετριοπαθούς και κατά το δυνατόν ακίνδυνης για τα ισχυρά συμφέροντα πολιτικής». Μια τέτοια εξ απαλών ονύχων τακτική ήταν παλιότερα ίσως εχέγγυο επιτυχίας. Σήμερα, όμως, έχει μόνο μοιραίες συνέπειες. Το πολιτικό σκηνικό κυριαρχείται πλέον σε Ευρώπη και Αμερική από τα λαϊκιστικά κόμματα. Και αυτά, αντί για μινιμαλιστικές, προβάλουν μαξιμαλιστικές αξιώσεις, που, αν και ανέφικτες, είναι πιο ελκυστικές για μεγάλες μάζες του πληθυσμού. Στη μάχη μινιμαλιστών-μαξιμαλιστών οι πρώτοι είναι εκ των προτέρων χαμένοι από χέρι.
Η σκιά του σκανδάλου Έπσταϊν
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έρχεται και το σκάνδαλο Έπσταϊν για να παροξύνει την κρίση του Στάρμερ και του κόμματός του. Το σκάνδαλο αυτό που ξέσπασε στη Μεγάλη Βρετανία ύστερα από την αποκάλυψη της συμμετοχής του πρώην πρίγκιπα της Ουαλίας Άντριου σε σεξουαλικές συνευρέσεις με ανήλικες γυναίκες υπό την αιγίδα του αμερικανού μεγιστάνα του Real Estate Τζέφρι Έπσταϊν, θέτει καταρχάς σε υπαρξιακό κίνδυνο τη βρετανική μοναρχία. Αλλά όχι μόνο. Η μπάλα πήρε και τους Εργατικούς, από τη στιγμή που διέρρευσε ότι στο σκάνδαλο ήταν αναμειγμένος και ο μέχρι πρότινος βρετανός πρέσβης στην Ουάσιγκτον Πίτερ Μάντελσον, μια προσωπική επιλογή του Στάρμερ. Όπως αποκάλυψαν τις προάλλες οι New York Times, o τελευταίος ήταν έγκαιρα ενημερωμένος για τη «δηλητηριώδη» σχέση Μάντελσον-Έπσταϊν, υποτίμησε όμως προφανώς την εκρηκτική σημασία της και επέτρεψε έτσι τη μετάσταση της πολιτειακής σε πολιτική/κυβερνητική κρίση.
Υπάρχει διέξοδος από το τρέχον αδιέξοδο; Για τη μοναρχία ίσως: «Ο Γουίλιαμ και η Κέιτ [ο διάδοχος του θρόνου και η συμβία του], το ύστατο οχυρό του στέμματος» τιτλοφορεί το μοναρχικό περιοδικό Point de Vue. Για τον Στάρμερ όμως; Όλα δείχνουν ότι αυτός δεν έχει πουθενά να οχυρωθεί και ότι, αργά ή γρήγορα, θα αντικατασταθεί ως πρωθυπουργός.
Μένει η τύχη του Εργατικού κόμματος, που δείχνει πλέον να κινείται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Από τη μία διατηρεί το προβάδισμά του στις δημοσκοπήσεις έναντι των «αιώνιων» αντιπάλων του – Συντηρητικών και Φιλελεύθερων. Από την άλλη, ωστόσο, τρέχει και δεν φτάνει πίσω από το ακροδεξιό Reform του Νάιτζελ Φάραντζ. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του δημοσκοπικού ινστιτούτου PollCheck (11.03.2026) η δύναμη των κομμάτων είναι: Reform 27%, Εργατικοί 19%, Συντηρητικοί 18%, Πράσινοι 15%, Φιλελεύθεροι 12%. Στην πράξη βέβαια, οι Εργατικοί μπάζουν από παντού – και από (ακρο)δεξιά και από αριστερά. Ένα δείγμα του τελευταίου είναι η νίκη των Πράσινων στις επαναληπτικές εκλογές (τέλη Φεβρουαρίου) στις περιοχές Γκόρντον και Ντέντον της περιφέρειας Μάντσεστερ, που ήταν από εκατονταετίας στα χέρια των Εργατικών. Οι Πράσινοι, που πρόβαλαν ένα αριστερόστροφο πρόγραμμα, πήραν 40,7% των ψήφων, οι Εργατικοί (25,4%) ήρθαν τρίτοι και καταϊδρωμένοι μετά την Reform. «Οι Εργατικοί είναι πλέον τριτοκλασάτοι», έγραψε εφημερίδα.
Η πιθανότερη προοπτική: Μια επιταχυνόμενη κατάρρευση των Εργατικών. Εκτός και αν, όπως λέει αναλύτρια, παύσουν επιτέλους να πουλούν, α λα sir Starmer, «μαξιμαλιστικό μινιμαλισμό», ή αλλιώς «φύκια για μεταξωτές κορδέλες» και επικεντρωθούν, όπως η πάλαι ποτέ κλασική Σοσιαλδημοκρατία, στις (μαξιμαλιστικές) δομικές μεταρρυθμίσεις προς όφελος των υποτελών στρωμάτων του πληθυσμού.
Φωτογραφία: Pixabay / Pexels
