«Μεταξύ 1940 και 1943 πάνω από 9.000 Ισπανοί πολίτες είχαν φυλακιστεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στη ναζιστική Γερμανία. Η πλειοψηφία ήταν Δημοκρατικοί που είχαν καταφύγει στη Γαλλία μετά το τέλος του ισπανικού εμφυλίου. Ο Φράνκο είχε την ευκαιρία να αποτρέψει την εκτόπισή τους μέσω των συμφωνιών του με την κυβέρνηση του Χίτλερ, αλλά αρνήθηκε να το κάνει. Μετά το τέλος του πολέμου η Ισπανία δεν ανέλαβε την ευθύνη για τους επιζήσαντες. Στη δεκαετία του 1960 οι Ισπανοί εκτοπισθέντες ίδρυσαν μια ένωση για να πολεμήσουν την αδιαφορία με την οποία τους αντιμετώπιζαν οι θεσμοί. Το 2005 υπέστησαν ένα σοβαρό πλήγμα». Με αυτά τα λόγια αρχίζει να αφηγείται ποιο ήταν το «φοβερό πλήγμα» που υπέστησαν οι εκτοπισθέντες και η ένωσή τους. Κι αυτό είναι το θέμα μιας ακόμη ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας ταινίας από τις ουκ ολίγες που είδαμε αυτό το καλοκαίρι.
Οι Βάσκοι σκηνοθέτες Αϊτόρ Αρέγκι και Τζον Γκαράνο με την ταινία «Μάρκο: Μια επινοημένη αλήθεια» (Marco: Le verdad inventada) αφηγούνται την απίστευτη ιστορία του Ενρίκ Μάρκο, ενός Καταλανού που για πολλά χρόνια εμφανιζόταν σαν κάποιος που δεν ήταν. Χωρίς καμία σχεδόν εμπλοκή στον ισπανικό εμφύλιο, βρέθηκε στη Γερμανία μαζί με άλλους ως εργάτης, μετά από συμφωνία του Φράνκο με το Χίτλερ. Όμως αργότερα επιστρέφοντας στην πατρίδα του εμφανίστηκε ως μαχητής με τους Δημοκρατικούς και ως ένας από τους επιζώντες του στρατοπέδου συγκέντρωσης Φλόσεμπεργκ. Χρησιμοποιώντας μάλιστα την επινοημένη ιστορία του κατόρθωσε να γίνει πρόεδρος της Ένωσής τους και με αυτήν την ιδιότητα να περιοδεύει σε διάφορα σχολεία της χώρας μιλώντας για τις εμπειρίες του! Από ένα σημείο και ύστερα ο Μάρκο φαίνεται να είχε εθιστεί στη δημοσιότητα και την επεδίωκε διαρκώς. Ο ρόλος που είχε δώσει ο ίδιος στον εαυτό του είχε γίνει ο οξυγόνο του, ζούσε μόνο γι’ αυτό. Και η αλήθεια είναι ότι δεν διεκδίκησε για τον εαυτό του τίποτε που να έχει να κάνει με υλικές (χρηματικές) απολαβές.
Ο Ενρίκ Μάρκο, λοιπόν, ήταν ένας άνθρωπος που έζησε μέσα σε ένα μεγάλο ψέμα. Κανείς όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ήταν ένας χαρισματικός άνθρωπος αφού είχε καταφέρει να πείσει και τους άλλους επιζώντες, τα ΜΜΕ, την ισπανική κυβέρνηση ακόμη και την ίδια την οικογένειά του ότι επέζησε της φρίκης των ναζιστικών στρατοπέδων. Μόνον κάποιος ιστορικός αμφισβήτησε τα όσα έλεγε και με βάση τα στοιχεία που ανακάλυψε, αποκαλύφθηκε το τεράστιο ψέμα με το οποίο έζησε ο Μάρκο αλλά και ολόκληρη η ισπανική κοινωνία.
Σκηνοθετώντας δυναμικά με διάφορα μπρος-πίσω στον χρόνο, οι δύο σκηνοθέτες στήνουν μια ιδιαίτερη συναρπαστική αφήγηση. Έχει ενδιαφέρον το πως παρουσιάζουν τον ήρωά τους αλλά και το ίδιο το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται. Από τη μια, είναι ο μυθομανής νάρκισσος κι από την άλλη, η κοινωνία που έχει ανάγκη και είναι έτοιμη να πιστέψει σε κάτι.
Η δουλειά που έγινε επάνω στον χαρακτήρα του Μάρκο είναι πολύ σοβαρή και σε βάθος. Τελικά ο άνθρωπος αυτός επεδίωκε την αναγνώριση, τη φήμη, τον θαυμασμό. Δεν ήθελε να είναι πλούσιος ήθελε να είναι Κάποιος! Ο Μάρκο των Αρέγκι και Γκαράνο δεν είναι ένα ανθρωπόμορφο τέρας αλλά ένα δείγμα προς διερεύνηση, ένας τύπος ανθρώπου που αξίζει να μελετηθεί.
Στον πρωταγωνιστικό ρόλο είναι ο θαυμάσιος Εντουάρντο Φερνάντεθ που πριν από μερικές εβδομάδες μας εντυπωσίασε με την ερμηνεία του στο θαυμάσιο φιλμ «47».
Ο αληθινός Μάρκο Ενρίκ πέθανε το 2002 σε ηλικία 101 ετών και σχεδόν μέχρι το τέλος υποστήριζε τη δική του αλήθεια. Το 2005 ο Χαβιέρ Θέρκας έγραψε το βιβλίο «Ο απατεώνας» (El impostor) που είναι βασισμένο στη ζωή του Μάρκο. Επίσης το 2009 γυρίστηκε σε σκηνοθεσία των Σαντιάγο Φιγιόλ και Λούκας Βερμάλ το ντοκιμαντέρ «Εγώ είμαι ο Ενρίκ Μάρκο» (Yo soy Enric Marco).
