Του Δημήτρη Σμυρναίου
Η εξέγερση στο γερμανικό χριστιανοδημοκρατικό καράβι τελικά ματαιώθηκε. Ή απλώς αναβλήθηκε. Η Ανγκέλα Μέρκελ εμφανίστηκε την περασμένη Δευτέρα διαβασμένη και αποφασισμένη, όσο ποτέ. Εβαλε λίγο νερό στο κρασί της, μοίρασε μικρά δωράκια σε αυτούς που επικρίνουν την πολιτική της των ανοικτών συνόρων, έκανε μια ομιλία που θα περάσει -όπως θεώρησε ο γερμανικός Τύπος- στην ιστορία ως μια από τις καλύτερες της πολιτικής της σταδιοδρομίας και τελικά χειροκροτήθηκε επί περίπου ένα δεκάλεπτο, ακόμα και από κάποιους που είχαν έρθει αποφασισμένοι να την αποδοκιμάσουν. Στην ουσία του προβλήματος, όμως, δεν έδωσε απάντηση.
Η γερμανίδα καγκελάριος έβαλε ψηλά τον πήχυ, αφού ουσιαστικά συνέκρινε την πρόκληση που αντιμετωπίζει τώρα λόγω προσφυγικού με τις προκλήσεις εκείνες που αντιμετώπισαν παλιότερα ο Κόνραντ Αντενάουερ, o Λούντβιχ Ερχαρντ και ο Χέλμουτ Κολ και οι οποίοι έχουν σχεδόν «αγιοποιηθεί» στη συνείδηση των περισσότερων Χριστιανοδημοκρατών, αφού θεωρούνται οι αρχιτέκτονες της σημερινής «δικής μας Γερμανίας», για την οποία έκανε αρκετές αναφορές και η ίδια η κυρία Μέρκελ, χτυπώντας το ευαίσθητο νεύρο του πατριωτισμού. Στόχος να αντιμετωπίσει τις δικές της προκλήσεις και να κρατήσει αυτή τη «Γερμανία μας» δημοφιλή και ασφαλή για τους πολίτες της. Αλλά πώς;
Κερδίζοντας χρόνο
Στο κείμενο θέσεων που προσέφερε ως «καταπραϋντικό» στους επικριτές της δεν υπάρχει, βεβαίως, καμιά αναφορά σε ανώτατα όρια για την αποδοχή προσφύγων στο γερμανικό έδαφος. Αλλά η παραδοχή της για την ανάγκη «αισθητής» μείωσης των μεταναστευτικών ροών ήταν αυτή, που τελικά καθησύχασε πολλούς και ανέστειλε την μεγάλη σύγκρουση. Ο Βαυαρός Χριστιανοκοινωνιστής Χορστ Ζέεχοφερ, ο οποίος μίλησε την επόμενη μέρα δεν έδειξε πάντως απόλυτα ικανοποιημένος, αφού σαφώς προειδοποίησε ότι όλα αυτά θα πρέπει να περά��ουν από το επίπεδο των εξαγγελιών στη φάση της υλοποίησης.
Και εδώ θα φανεί πόσο απειλητική είναι τελικά αυτή η ισορροπία της αστάθειας, που κατόρθωσε να εξασφαλίσει προσωρινά η γερμανίδα καγκελάριος. Στην ουσία για μια ακόμα φορά ακολούθησε την αγαπημένη της τακτική να κερδίζει χρόνο και να μεταθέτει όσο μπορεί τις δύσκολες αποφάσεις.
Είναι προφανές όμως ότι και η ίδια γνωρίζει ότι το τεντωμένο σκοινί πάνω στο οποίο συνεχίζει να βαδίζει μπορεί να την κρατά ψηλά και να μην δίνει την δυνατότητα να την… φτάσουν, σε εκείνους που θα ήθελαν να την γκρεμίσουν. Αλλά η διαδρομή είναι μεγάλη και οι πιθανότητες ατυχήματος πολλές. Η «μίνι σύνοδος» των Βρυξελλών για το προσφυγικό απέδειξε ουσιαστικά ότι η Ευρώπη είναι βαθιά διχασμένη για το ζήτημα, χωρίς να διαφαίνεται πουθενά προοπτική σύγκλισης και εξεύρεσης μιας κοινής θέσης. Οι Ανατολικοευρωπαίοι επιμένουν σε μια λογική ύψωσης τειχών, η Ελλάδα προσπαθεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα των εγκλωβισμένων με προσωρινά μέτρα, η Ιταλία προσπαθεί να κρατήσει το πρόβλημα μακριά της και η Τουρκία συνεχίζει να παζαρεύει σκληρά και κυνικά.
Ακόμα και χώρες που δείχνουν μια διάθεση να μην κλείσουν τα μάτια στο πρόβλημα και συμμετέχουν σε αυτές τις άτυπες και …εξωθεσμικές συνόδους των «8», όπως η Ολλανδία, βίωσαν αυτή την εβδομάδα τα χειρότερα επεισόδια βίας που προκάλεσαν οι φανατικοί «διώκτες μεταναστών». Δανοί και Σουηδοί πετούν στα σκουπίδια θεμελιώδεις και καταξιωμένες αρχές της μεταναστευτικής τους πολιτικής, που τους είχαν χαρίσει παγκόσμια αναγνώριση, φοβούμενες μια ακροδεξιά επέλαση. Πώς μπορούν να ξεπεραστούν όλα αυτά; Πώς μπορεί να σωθεί η Σένγκεν από τον αργό θάνατο, που πιθανότατα θα σημάνει και την απαρχή διάλυσης της ΕΕ, όπως για μια ακόμα φορά προειδοποίησε σε δραματικούς τόνους από το Στρασβούργο, μιλώντας στο ευρωκοινοβούλιο, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ; Τι καινούριο και αποτελεσματικό, πέρα από νέες επιπλοκές, μπορεί να φέρει αυτή η νέα δύναμη προστασίας των ακτών και των συνόρων, για την οποία το Βερολίνο δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι θεωρεί ότι κινείται στη σωστή κατεύθυνση;
Το αδιέξοδο πλησιάζει
Ολα αυτά είναι ερωτήματα για τα οποία ούτε η γερμανίδα καγκελάριος, ούτε κανείς άλλος ευρωπαίος πολιτικός δεν δείχνει να έχει έστω ψήγματα λύσης. Την ίδια στιγμή, η Βρετανία δείχνει να επιμένει σε μια λογική «α λα καρτ» σχέσης με την ΕΕ, που αν γίνει αποδεκτή θα ανοίξει την όρεξη και σε άλλους να ζητήσουν εξαιρέσεις και θα κάνει το «ξήλωμα του πουλόβερ» να μοίαζει με νομοτέλεια. Η Γαλλία προσποιείται ότι ξεπέρασε τον κίνδυνο άλωσης της εξουσίας από την ακροδεξιά, βαφτίζοντας «πανωλεθρία» για το Εθνικό μέτωπο της Λεπέν το γεγονός ότι το ψήφισαν 6,6 εκατομμύρια πολίτες. Η Ισπανία, πιστή σύμμαχος στην λογική της χριστιανικής εγκράτειας δείχνει έτοιμη να μπει σε μια περίοδο πολιτικών ανακατατάξεων, η Πορτογαλία έχει ήδη ξεστρατίσει και η Ελλάδα αγκομαχά να υλοποιήσει στα χαρτιά ένα πρόγραμμα που κανείς δεν πιστεύει ότι μπορεί να αποδώσει.
Οι φυγόκεντρες δυνάμεις δεν ήταν ποτέ άλλοτε τόσο ισχυρές στην κουρασμένη από την ανυποχωρητικότητα του νεοφιλελευθερισμού Ευρώπη. Οσο μεγάλη κι αν είναι μια πολιτικός, όσο μαεστρικά και αν έχει αποδείξει ότι μπορεί να ελίσσεται σε στενωπούς, εδώ είναι πασιφανές ότι το αδιέξοδο πλησιάζει.
Χείρα βοηθείας από τα δεξιά
Μετά και τη στάση της την περασμένη Δευτέρα η Ανγκέλα Μέρκελ γεννά την υποψία ότι θα ζητήσει ένα δίχτυ ασφαλείας στα δεξιά της, στην περίπτωση που δει το τεντωμένο σχοινί να ταλαντώνεται αβάσταχτα. Η προσπάθειά της να εξευμενίσει τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επαινώντας τον για την προσέγγισή του απέναντι στην οικονομική κρίση μαρτυρά και τον προσανατολισμό της. Δείχνει προς τα πού σκέφτεται να στραφεί, αν χρειαστεί μια χείρα βοηθείας. Δεν αποτελεί και έκπληξη για μια πολιτικό, που γαλουχήθηκε με τον συντηρητισμό και στη συνέχεια τον καλλιέργησε, τον εκμεταλλεύθηκε και συχνά ανταμείφθηκε για αυτή την επιλογή της.
