Φωτογραφία: ertnews
Η λίμνη της Αγυιάς, λίγο έξω από τα Χανιά, είναι ένας υγρότοπος που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1930 για τις ανάγκες ηλεκτροπαραγωγής: ένα μικρό φράγμα από όπου το νερό οδηγείτο στον υδροηλεκτρικό σταθμό, μετέτρεψε τον πρώην βάλτο στη μικρή λίμνη (~20 στρέμματα) που βλέπουμε σήμερα.
Η αξία της λίμνης της Αγυιάς Χανίων ως υγρότοπου υπερβαίνει τα τοπικά και εθνικά όρια. Αυτό τεκμηριώνεται με τη συμπερίληψή της στο πανευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000. Κύριο στοιχείο που οδήγησε στον χαρακτηρισμό αυτό, ήταν το σημαντικό πλήθος, σε είδη και αριθμούς ατόμων, ορνιθοπανίδας που φιλοξενεί μόνιμα, αλλά και περιστασιακά κατά τις δύο περιόδους της μετανάστευσης. Εκτός των πουλιών φιλοξενεί και ιδιαίτερη χλωρίδα και άλλα είδη πανίδας (μικρά θηλαστικά, βατράχια, ερπετά, έντομα σαλιγκάρια και άλλα ασπόνδυλα που συνδέονται με το γλυκό νερό). Η σπανιότητα ελεύθερων επιφανειών με γλυκό νερό στο νότιο Αιγαίο επιτείνει την αξία της ως μικρής φυσικής όασης.
Ο ρόλος της λίμνης είναι διπλός: ως ταμιευτήρας για ύδρευση και άρδευση και ως ενδιαίτημα για την άγρια πανίδα. Παρά το θεσμικό της καθεστώς αντιμετωπίζει σειρά σοβαρών προβλημάτων (οικιστική πίεση, υπολείμματα φυτοφαρμάκων κ.ά.) με σημαντικότερο όμως αυτό της διαχείρισης του νερού. Ταυτόχρονα έχει την τύχη και την ατυχία να βρίσκεται πολύ κοντά (<7km) από την πόλη των Χανίων. Αυτό συνεπάγεται αυξημένες πιέσεις στο περιβάλλον αλλά και συχνές αντιδράσεις από ευαισθητοποιημένους πολίτες στα πολύ εμφανή προβλήματα που παρουσιάζονται. Παράπλευρο αποτέλεσμα είναι οι πολλαπλές μελέτες που έχουν συνταχθεί για την περιοχή, συνήθως μετά από έντονες αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας.
Το πρόβλημα του νερού δεν έγκειται στην επάρκειά του. Αυτό φτάνει να καλύψει τόσο τις ανάγκες άρδευσης όσο και τις ανάγκες της άγριας πανίδας όπως πολλές από τις προαναφερθείσες μελέτες έχουν τεκμηριώσει. Κύριο θέμα αποτελεί η διαχείριση του διαθέσιμου νερού, για το οποίο έχουν συνυπευθυνότητα 7 φορείς: Αντιπεριφέρεια Χανίων, Δήμος Χανίων, Δήμος Πλατανιά, Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης, ΤΟΕΒ Βαρυπέτρου, ΤΟΕΒ Αγυιάς – Κολυμβαρίου, ΔΕΗ. Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι η λίμνη αδειάζει εντελώς 2-3 φορές κάθε χρόνο, με σημαντικές επιπτώσεις στην πανίδα. Μια τέτοια συνθήκη βίωσαν οι πολίτες το τελευταίο διάστημα με τη λίμνη να έχει σχεδόν εντελώς στερέψει.
Αδειάζοντας το τελευταίο μέτρο της στάθμης της λίμνης, το κέρδος σε νερό είναι 9000m3 ή αλλιώς μόλις το 2,6% της συνολικής χωρητικότητάς της. Το ερώτημα είναι γιατί κάνουμε τόσο μεγάλη ζημιά για τόσο μικρό κέρδος, όπως έχει τεκμηριωθεί σε πολλαπλές μελέτες και παρεμβάσεις επιστημονικών και περιβαλλοντικών φορέων; Η απάντηση είναι τριπλή:
1. Δεν έχει γίνει αντιληπτό (με κύρια ευθύνη της πολιτείας) ότι οι περιβαλλοντικοί χαρακτηρισμοί της λίμνης Αγυιάς επιβάλλουν τη διαχείρισή της με προτεραιότητα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ οφείλει, να πάρει άμεσα πρωτοβουλία σε αυτήν την κατεύθυνση.
2. Η διαχείριση του νερού στην Ελλάδα είναι τραγική. Ως τη δεκαετία του 1990 εκτιμάται ότι είχαμε καταστρέψει το 80% των υγροτόπων της χώρας. Καταστροφή που συνεχίστηκε έκτοτε χωρίς να έχει εκτιμηθεί το μέγεθός της. Σε ό,τι έχει μείνει, η διαχείριση δεν στοχεύει στη σωστή χρήση του νερού και ακόμη λιγότερο στη διατήρηση της φύσης. Κυριαρχούν τρεις πρακτικές: «όποιος κρατά τη βάνα έχει εξουσία», πρώτα κάνουμε έργα και μετά μελετάμε και προτεραιότητα δίνουμε να προσθέσουμε νερό, με κάθε λογής ασυνάρτητο έργο, σε ένα άθλιο σύστημα διαχείρισης. Ειρήσθω εν παρόδω, η οδηγία 60/2000, με την εξαίρεση ελάχιστων φιλότιμων υπαλλήλων της διοίκησης, θεωρείται πολυτέλεια μπροστά στην κάθε φορά «πιεστική» ανάγκη.
3. Επιλέγουμε να αγνοούμε ότι η διαχείριση του νερού που πλήττει την άγρια ζωή θα καταλήξει με βεβαιότητα να πλήξει και τον άνθρωπο. Ήδη από όλη τη χώρα, όλο και πιο έντονα, ακούγονται απελπισμένες εκκλήσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας. Εντούτοις, ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις πραγματικής έλλειψης νερού (λειψυδρία). Προσεκτική εξέταση, σχεδόν σε κάθε περίπτωση δείχνει ότι το πρόβλημα είναι της διαχείρισης των υφιστάμενων ποσοτήτων και όχι έλλειψης.
Ανάλογο άρθρο με την ίδιο τίτλο είχε δημοσιευθεί στην Εποχή πριν 15 χρόνια. Το ότι επανερχόμαστε για να επαναλάβουμε τα ίδια σήμερα δείχνει πόσο αποτελεσματικές είναι οι «ευρείες συσκέψεις» που καταλήγουν σε μπαλώματα, αντί της αναγκαίας αντιμετώπισης του βαθύτερου αιτίου. Ας μην χρειαστεί να γράφουμε τα ίδια σε 15 χρόνια από σήμερα.
