Με μια απέριττη, αλλά και εκφραστική ομιλία αποχαιρέτησε την Τετάρτη στο νεκροταφείο Ζωγράφου, εκ μέρους όλων των συντρόφων του, ο Νίκος Κιάος τον μικρότερο της υπόθεσής μας, τον Νίκο Μαργαρίτη. Είχε την ατυχία ως ανήλικος να προφυλακιστεί και να είναι μόνος στη Φυλακή Ανηλίκων. Αναφερόμαστε στην πρώτη μεγάλη δίκη του Ρήγα, 16 κατηγορούμενοι, τον Νοέμβριο του 1968. «Η κλούβα κάθε πρωί», θυμήθηκε ο ομιλητής, «ερχόταν πρώτα στο Παράρτημα των Φυλακών Αβέρωφ, όπου είμαστε οι 11, πήγαινε δίπλα στις Γυναικείες Φυλακές για τη Φρίντα (Λιάππα) και μετά στις Φυλακές Ανηλίκων για να πάρουμε εσένα. Οι φυλακές Ανηλίκων ήταν στην αρχή της οδού Βουλιαγμένης, περίπου πεντακόσια μέτρα από την Καλλιρρόης, πίσω από ένα λοφίσκο. Ήσουν μόνος σου και μεις όλοι μαζί. Άλλη δοκιμασία αυτή. Ήσασταν δύο αδέλφια, ο Αντώνης και εσύ. Περίμενε με λαχτάρα να σε δει και βέβαια και μεις». Και κλείνοντας του ευχήθηκε καλό κατευόδιο μαζί με την υπόσχεση «δεν ξεχνάμε ούτε τον “Ρήγα”, ούτε εσένα».
Πιο προσωπικά, είπε το ίδιο και η κόρη του αποχαιρετώντας τον. «Τώρα θα ζεις μέσα από τις αναμνήσεις μου, από τις αναμνήσεις της μαμάς, του Γιάννη, των εγγονών σου, Βασίλη και Νίκο, και όλων των αγαπημένων σου συγγενών, αλλά και όλων των φίλων που η ζωή τους διασταυρώθηκε με τη δική σου». Και συνέχισε: «Θυμάμαι μου έλεγες, “Να κοιτάξεις να είσαι χρήσιμη. Χρήσιμη στην κοινωνία”. Μια συμβουλή βγαλμένη από μια άλλη εποχή. Μια συμβουλή που, όμως, πιστεύω ότι καθοδηγούσε και τις δικές σου επιλογές στη δική σου ζωή. Μια ζωή μέσα σε μια καθόλου ρομαντική εποχή –στην οποία εσύ αφιερώθηκες πιστεύω με συνέπεια, μαζί με τους συντρόφους και φίλους σου, μερικοί από τους οποίους είναι εδώ να σε τιμήσουν σήμερα, αλλά κυρίως με την οικογένειά σου, αλλά και αργότερα με τη μητέρα μας. Θα σε θυμούνται σαν έναν άνθρωπο που αφιερωνόταν με πάθος σε ό,τι καταπιανόταν. Έναν άνθρωπο με έντονη άποψη, που δεν δίσταζε να τη μοιραστεί –με όλους μας ανεξαιρέτως– όταν πίστευες ότι έχεις δίκιο ή όταν εσύ ένιωθες ότι το δίκαιο έπρεπε να ειπωθεί».
Αυτό ήταν και τότε. Φοιτητής στο Α΄ έτος της ΑΣΟΕΕ ο Νίκος μαζί με άλλες/ους ήταν το νέο αίμα της οργάνωσης των Λαμπράκηδων της Σχολής μας που το είχε πολύ ανάγκη. Στις συνελεύσεις, στο προαύλιο, στις διαδηλώσεις, στις συναυλίες προπάντων πάντα δραστήριος και πειραχτήρι. Αλλά μας σταμάτησε η δικτατορία και μπήκαμε αμέσως στις δυσκολίες, στην αντίσταση. Φτιάξαμε το δίκτυο των συντρόφων της Σχολής μας που στην πορεία έγινε ο Ρήγας Φεραίος της ΑΣΟΕΕ. Είχαμε δράση και αλληλεγγύη μεταξύ μας, συντροφικότητα, τις ανησυχίες μας για το πώς πορεύεται ο αγώνας μας. Είμαστε της «γραμμής», αλλά είχαμε και τη δική μας γνώμη. Κάποτε αιχμηρή. Θυμάμαι, ακούγαμε κυνηγημένοι Μόσχα, με την ελπίδα κάποιας στήριξης, αλλά για άλλη μια φορά η μόνη συμπαράσταση από τη «μεγάλη χώρα του σοσιαλισμού» προς τον ελληνικό λαό ήταν ότι «η πρώτη εργάτρια εργοστασίου παραγωγής τσατσάρων του Αζερμπαϊτζάν» διαμαρτυρόταν για τις συλλήψεις στην Ελλάδα: «Πάλι η Κολάροβα μας συμπαραστέκεται», σχολίαζε καυστικά ο Νίκος. Και βέβαια γελούσαμε πικρά και θυμωμένα.
Και ακόμη, μια εντολή που ήλθε στην οργάνωσή μας, να πάρουμε μέρος τρεις από εμάς σε μία πολύ επικίνδυνη για να συλληφθούμε δράση, αναστάτωσε τη μικρή μας παρέα. Μου έλαχε να διαλέξω ποιοι, εκτός από μένα, θα ήταν οι άλλες/οι δύο. Επρόκειτο για διαδήλωση στην Ερμού μέσα στον κόσμο. Τη νύχτα δεν κοιμήθηκα, «τον Νίκο όχι», είπα, «είναι μικρός». Ήταν μια αυθόρμητη συντροφική πρόνοια.
Πιάστηκα αργότερα πρώτος. Μετά από δύο περίπου μήνες κατάλαβα ότι κάπου εκεί στο υπόγειο βρίσκονται και τα Μαργαριτάκια. Συναντηθήκαμε στο στρατοδικείο. Ευτυχώς ο Νίκος πήρε τρία χρόνια με αναστολή.
Με την πτώση της δικτατορίας ο Νίκος δούλεψε δραστήρια για το ΚΚΕ εσωτερικού, στην Κυψέλη, στη Νάξο. Μετά στον Συνασπισμό όπου υπήρξε και υποψήφιος στις Κυκλάδες. Στον ΣΥΡΙΖΑ μετά. Του έτυχαν ομολογουμένως δυσκολίες, με κυρίαρχο το θέμα της υγείας του. Πού να το πεις ότι τελικά θα προπορευόταν ο μικρότερος. Τώρα τα εκ βαθέων συλλυπητήριά μας στη Σπυριδούλα, τα παιδιά του Γιάννη και Σοφία, τα εγγονάκια του, τα αδέλφια του Μαρίκα, Στέλλα, Αντώνη, Κώστα, τα πολλά ανίψια του. Να τον θυμούνται με αγάπη και αισιοδοξία, όπως κι εμείς οι εναπομείναντες και εναπομείνασες.
