Κώστας Βόμβολος: «Το πιο σημαντικό στη μουσική μου περιπλάνηση ήταν η σχέση με το κοινό»
Ο Κώστας Βόμβολος γεννήθηκε στην Αθήνα αλλά τάχιστα έφυγε για τον Βόλο για να καταλήξει στη μυθική Θεσσαλονίκη. Σπούδασε ιατρική από πατρική παράδοση αλλά αντ’ αυτής προτίμησε την επιστήμη και τέχνη των ήχων. Ο κύριος όγκος της εργασίας του αφορά το θέατρο (200 μουσικές για θεατρική έργα), τους παγκόσμια πλέον γνωστούς Primavera en Salonico (10 ψηφιακοί δίσκοι) και τη συμμετοχή του στους αιωνόβιους Χειμερινούς Κολυμβητές (8 ψηφιακοί δίσκοι). Παίζει ακορντεόν, πλήκτρα και κανονάκι (το πρώτο του κανονάκι το έλαβε έναντι μισθού για μια συνεργασία του!). Με αφορμή το ανέβασμα της «Ιζαντόρα Ντακ», ένα πολύ επιτυχημένο μιούζικαλ για όλη την οικογένεια, σε κείμενο και σκηνοθεσία Στέλλας Μιχαηλίδου και μουσική Κώστα Βόμβολου, ακολουθεί μια σύντομη συνομιλία μας.
τη συνέντευξη πήρε ο συνθέτης και εκπαιδευτικός Αιμίλιος Πολίτης
Πότε ξεκινάν όλα αυτά;
Το 1978 βρίσκομαι στη Θεσσαλονίκη και συνεργάζομαι ως μουσικός με μία ομάδα που ονομαζόταν «Καφέ θέατρο», η οποία λειτουργούσε και ως θεατρική ομάδα, οπότε απόκτησα πρόσβαση στο θεατρικό γίγνεσθαι και μπήκα σε αυτόν τον χώρο. Πρέπει να σου πω ότι τότε –και γενικά από τη δεκαετία του ‘50 μέχρι πάνω κάτω τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004– η Θεσσαλονίκη ήταν ένας χώρος πολύ ανοικτός σε πειραματισμούς και νεωτερισμούς.
Τι σε ελκύει στην εργασία για το θέατρο;
Μου αρέσει η δυνατότητα χρησιμοποίησης πολλών και διαφορετικών μουσικών ανάλογα το έργο και τον σκηνοθέτη. Μπορείς για παράδειγμα να ανατρέψεις ένα κλισέ, δηλαδή να κάνεις μιούζικαλ με ρεμπέτικα ή κωμωδία σαν οπερέτα κλπ. Προσωπικά προτιμώ έργα που αφήνουν αφ’ εαυτά χώρο για τραγουδοποιεία, όπως η τραγωδία λόγω της ύπαρξης του χορού. Παλιότερα, η μουσική σε μια παράσταση προσπαθούσε να παίξει τον ρόλο ενός «αόρατου ηθοποιού». Οι παρεμβάσεις της – χωρίς να έχουν λεκτικό περιεχόμενο– δημιουργούσαν συναισθηματικές αντιδράσεις αντίστοιχες με τις ατάκες των προσώπων του έργου. Σήμερα –χωρίς φυσικά να χάσει τη συναισθηματική της απήχηση– η θεατρική μουσική φαίνεται να επικεντρώνεται περισσότερο στην εκδοχή του ηχοτοπίου ή του «ηχητικού χώρου» μέσα στον οποίο διαδραματίζεται μια παράσταση. Επίσης, στη σκηνική μουσική ο χρόνος είναι πυκνός, δηλαδή έχεις πολλά μικρά μουσικά τεμάχια. Να επισημάνω εδώ ότι ο καλός σκηνοθέτης είναι και δύσκολος συνεργάτης!
Να πούμε τώρα για τους Primavera en Salonico.
Το έναυσμα γι’ αυτήν την εργασία έδωσε η έρευνα του καθηγητή φιλολογίας Ξενοφώντα Κοκκόλη στους στίχους και τις μελωδίες των Σεφαραδιτών εβραίων της Θεσσαλονίκης, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την ανεύρεση σημαντικών μελωδιών. Κρατώντας ως όνομα τον τίτλο του πρώτου δίσκου σχηματίστηκαν τότε οι Primavera en Salonico από τον υποφαινόμενο, τη Σαβίνα Γιαννάτου, τον Μιχάλη Σιγανίδη, τον Κυριάκο Γκουβέντα, τον Γιάννη Αλεξανδρή, τον Κώστα Θεοδώρου, τον Χάρη Λαμπράκη. Στη συνέχεια, εμείς αναλάβαμε την έρευνα για τη λεκάνη της Μεσογείου και ανοιχτήκαμε σε πολλές και διαφορετικές μουσικές προωθώντας μέσω της ενορχήστρωσης ένα διάλογο παραδοσιακής με την σύγχρονη μουσική (ατονικά στοιχεία, αυτοσχεδιασμοί κλπ).
Και κάνατε και παγκόσμια καριέρα…
Για μένα το πιο σημαντικό σε αυτή την περιπλάνηση ήταν η σχέση με το κοινό. Υπάρχουν φορές που το κοινό είναι εκ των προτέρων ειδοποιημένο γι’ αυτό που πρόκειται ν’ ακούσει, ίσως να το έχει ακούσει ήδη και αντιμετωπίζει πολύ φιλόξενα τη μουσική, άλλες φορές η αποδοχή μπορεί να οφείλεται σε μια… παρεξήγηση, δηλαδή τους γοητεύει άλλο στοιχείο της μουσικής από αυτό που εμείς εννοούμε!
Πες και κάτι για το παγκόσμιο σχεδόν μακροβιότερο μουσικό σχήμα μαζί με τους Ρόλιγκ Στόουνς, τους Χειμερινούς Κολυμβητές…
Οι Χειμερινοί Κολυμβητές είναι ένα είδος παρέας της οποίας τα μέλη –παρά τις διαφορές στα προσωπικά μουσικά τους ενδιαφέροντα– έχουν κάνει μια άρρητη συμφωνία, να ακολουθούν τον εκάστοτε βηματισμό του Αργύρη Μπακιρτζή. Ένας από τους λόγους που υπάρχουν τόσα χρόνια είναι ότι οι περιορισμένες οικονομικές απολαβές μοιράζονται ισόποσα, όπως και το ότι κανείς δεν πόνταρε στο συγκρότημα για να κερδίσει κάποιου είδους προσωπική προβολή.
Τι αλλαγές έχεις δει στην τέχνη και τον πολιτισμό στα τόσα χρόνια που ασχολείσαι με τη μουσική δημιουργία;
Το θετικό σήμερα είναι ότι πολλοί περισσότεροι/ες νέοι και νέες ασχολούνται επαγγελματικά με τις τέχνες και ξοδεύουν δημιουργικά τεράστια ενέργεια και φαντασία. Ένα αρνητικό είναι ότι η επαναστατικότητα κάποιων πολλές φορές κανονικοποιείται πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο θα περίμενε κανείς.
Και τώρα μίλησε μας για τη μουσική σου στην παιδική όπερα «Ιζαντόρα Ντακ».
Από τις 6 Δεκεμβρίου και για ένα μήνα θα ανέβει σε παραγωγή της Εναλλακτικής σκηνής η «Ιζαντόρα Ντάκ» της Στέλλας Μιχαηλίδου, η οποία υπογράφει και τη σκηνοθεσία, και σε μουσική δικιά μου. Η μουσική του έργου τονίζει τον εκπαιδευτικό χαρακτήρα της επαφής των παιδιών με πολύ διαφορετικά μουσικά είδη, κάποια πολύ οικεία και κάποια παντελώς άγνωστα στις ηλικίες τους. Η συνύπαρξη των τόσο ετερόκλητων στοιχείων θα μπορούσε επίσης να περιγραφεί ως ένα είδος συνεισφοράς της μουσικής στην αποδοχή της διαφορετικότητας και την πολυσυζητημένη συμπερίληψη. Στην ουσία, όμως, η βασική λειτουργία των κλισέ σ’ αυτήν την παράσταση –κάποτε μέσω ενός αναγκαίου επαναπροσδιορισμού του πλαισίου τους– είναι η συνδρομή τους στο να αφηγηθούμε, με όσο πιο διασκεδαστικό τρόπο γίνεται, το πόσο σοβαρό παιχνίδι είναι η ζωή.
Μιούζικαλ για όλη την οικογένεια
Η Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ετοιμάζεται να μεταμορφωθεί σε μια ιδιόμορφη «λίμνη των κύκνων», όπου μια μικρόσωμη πάπια αναζητά τον δικό της δρόμο στον χορό. Το μιούζικαλ «Ιζαντόρα Ντακ» αναδύθηκε από τις σελίδες του ομότιτλου παραμυθιού της ηθοποιού και χορογράφου Στέλλας Μιχαηλίδου, η οποία υπογράφει το κείμενο και τη σκηνοθεσία της παράστασης. Για την συγγραφέα, αφορμή για το έργο στάθηκε ένα παιχνίδι ανάμεσα στα ονόματα «Ιζαντόρα Ντάνκαν» και «Ιζαντόρα Ντακ». «Οι ζωές όμως της μεγάλης αμερικανίδας χορεύτριας και χορογράφου Ιζαντόρας Ντάνκαν και της ηρωίδας μας ήταν πολύ διαφορετικές. Η Ντακ και η Ντάνκαν συναντιούνται μόνο στο πάθος τους για τον χορό, στη λαχτάρα τους να επικοινωνήσουν πιο βαθιά και ουσιαστικά με τον κόσμο και τον εαυτό τους, να πουν πράγματα που δεν μπορούν οι λέξεις να αποδώσουν. Και οι δυο μαθαίνουν καθώς παρατηρούν τη φύση αναγνωρίζοντας πως τα πάντα χορεύουν κι ας μοιάζουν ακίνητα». Τη μουσική υπογράφει ο Κώστας Βόμβολος.
Το σκηνικό και τα κοστούμια της παράστασης υπογράφει ο Κέννυ ΜακΛέλλαν και την κινησιολογία ο Φώτης Διαμαντόπουλος.
Τον ρόλο της Ιζαντόρας ερμηνεύουν η Λυδία Στέφου και η Ιώ Λατουσάκη. Τους ρόλους της Δασκάλας – Αφηγήτριας, της Κυρίας Χόιτυ Τόιτυ και της Κυρίας Παπώφ ερμηνεύει η Μαργαρίτα Συγγενιώτου, ενώ του Κύριου Κουντεπιέ ο Μάριος Σαραντίδης.
Συμμετέχουν οι ηθοποιοί Γεωργία Κυριαζή, Ραφαέλα Τσομπανούδη, Ματίνα Καϊάφα, οι χορεύτριες Ηλιάνα Υφαντή, Ιωάννα Λουπέτη, Άννα-Μαρία Μαρκοπούλου, Μυρσίνη Πετρούτσου, Ελένη Φώτου, Ναταλία Μαρτίνη, Μαριτίνα Κατσιμπράκη και ο breakdancer Χρήστος Ντέντης (Onel).
Συμμετέχουν οι μουσικοί: Διονύσης Βερβιτσιώτης (βιολί), Σοφία Ευκλείδου (βιολοντσέλο), Οδυσσέας Σιωζόπουλος (κλαρινέτο), Μαριλένα Σουρή (πιάνο), Κωνσταντίνος Ζιγκερίδης (ακορντεόν), Κώστας Σερεμέτης (κρουστά).
2025: Αφιερωματικό έτος Μίκη Θεοδωράκη
Ένα πρόγραμμα με την Ανεξάρτητη Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης», με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου, Τάσου Λειβαδίτη και Μανόλη Αναγνωστάκη.
Τραγούδια αντίστασης, εξέγερσης, τραγούδια μελωδικά, λυρικά, ερωτικά, τραγούδια για μιαν άνοιξη που δεν ήρθε ποτέ αλλά και για τις «χρυσές πολιτείες που ξανοίγονται μπρος μας λουσμένες στην αλήθεια και στο αίθριο το φως». Είναι τα τραγούδια των κύκλων Επιτάφιος, Ρωμιοσύνη και 18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου, Πολιτεία, Της εξορίας, Λυρικά, Οκτώβρης ´78, σε ποίηση Τάσου Λειβαδίτη, Μπαλάντες, Της Εξορίας και Αρκαδία VIIΙ που περιλαμβάνει το Μιλώ και τον Χάρη, τραγούδια του είδους που ο Μίκης Θεοδωράκης ονομάζει τραγούδια-ποταμό, σε ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη.
Τρεις ποιητές και ένας συνθέτης. Ασυμβίβαστοι ποιητές, αγωνιστές, μαχητές της Ελευθερίας.
Τα τραγούδια της συναυλίας θα ερμηνεύσουν ο Δημήτρης Μπάσης, η Ρίτα Αντωνοπούλου, ο Άγγελος Θεοδωράκης και ο Παναγιώτης Πετράκης, ο οποίος συμμετέχει με τον διπλό ρόλο του ερμηνευτή και ηθοποιού. Καλλιτεχνική διευθύντρια Μαργαρίτα Θεοδωράκη.
Την Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου, στις 8μμ, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη
