«Ο κόσμος θα ήθελα να με θυμάται απλά ως τον Νικόδημο, τον γιατρό με τις προσφυγικές καταγωγές. Τίποτα άλλο», αναφέρει στην Εποχή ο Νικόδημος Κατσαρέλης, συνταξιούχος γιατρός του ΕΣΥ και Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου στον Δήμο Καισαριανής.
Αν κάποιος άνθρωπος τον έχει ανάγκη, ο κ. Νικόδημος θα βρεθεί δίπλα του για να τον βοηθήσει. Δεν έκανε ποτέ περιουσία, όπως άλλοι γιατροί, επιλέγοντας να χαρεί την ιατρική σαν αγάπη για τον άνθρωπο, όπως μας εξομολογείται. Αν και έχει συνταξιοδοτηθεί εδώ και μερικά χρόνια, το όνομα του κ. Κατσαρέλη είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο στο ΕΣΥ, καθώς επί σειρά ετών διατέλεσε διευθυντής Μονάδας Εντατικής Θεραπείας στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Γ. Γεννηματάς.
«Μεγάλωσα με γονείς που δεν είχαν πολλά, δεν ήξερα γράμματα, αλλά μου πρόσφεραν αγάπη, ωριμότητα, σύνεση και αυτοπεποίθηση. Αυτά μου δίδαξαν: αυτοπεποίθηση και το να προσπαθήσω», θα μας πει στη συνέχεια για τους πρόσφυγες Μικρασιάτες γονείς του, που από πολύ νεαρή ηλικία του δίδαξαν να αγαπά τους ανθρώπους και τον προέτρεψαν να ασχοληθεί με την ιατρική. Όπως κι έγινε, επιλέγοντας την ειδικότητα της Πνευμονολογίας, για να βοηθήσει τους φτωχότερους ανθρώπους που πλήττονταν από τη φυματίωση.
Ένα άλλο σημείο της ιστορίας του είναι και Δημήτρης Πανταζής, ένας από τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή. «Πάντοτε με προβλημάτιζε πως οι Έλληνες παρέδωσαν στους Ιταλούς και στους Γερμανούς έναν πατριώτη. Μου εξιστορούσαν το θάρρος αυτού του ανθρώπου, το θάρρος με τις εξορίες του από μικρό παιδάκι. 18-19 χρονών παιδί ήταν μέσα στις εξορίες και στις φυλακές μέχρι την Πρωτομαγιά του 1944 που τον εκτέλεσαν», αναφέρει σχετικά με αυτή την περίοδο που τον καθόρισε βαθιά, όπως και η περίοδος της Χούντας των Συνταγματαρχών.
Όσον αφορά στην ενασχόλησή του με την πολιτική, ο κ. Νικόδημος επισημαίνει «Στην πολιτική πρέπει να διεκδικείς και να μπορείς να καταφέρνεις κάποια πράγματα και να ικανοποιούνται τα στρώματα του λαού μας. Φυσικά, ποτέ δεν πρέπει να κάνεις μικροπολιτική. Δεν πρέπει να κοιτά την πολιτική σαν καριέρα. Δεν σε καταξιώνει η πολιτική. Καταξιώνεσαι πρώτα από τον χώρο της επιστήμης σου σαν επιστήμονας ή από οποιοδήποτε άλλον χώρο και στο τέλος από την πολιτική»
Λίγες ημέρες πριν από την επέτειο της Εργατικής και της Ηρωικής Πρωτομαγιάς, ο Νικόδημος Κατσαρέλης αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο τη ζωή του και μας αποδεικνύει τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος της προσφοράς και της ανιδιοτελούς αγάπης για τον συνάνθρωπό σου.
Γεννήθηκα το 1952 στην Καισαριανή. Μεγάλωσα στην προσφυγική μας Καισαριανή και την ιστορική Καισαριανή, που καμαρώνω για αυτό. Στα παιδικά μου χρόνια εισέπραξα πολύ αγάπη απ’ τους δικούς μου. Φυσικά, μου πρόσφεραν ό,τι μπορέσαν από μόρφωση, με πολύ αγώνα. Τους ευχαριστώ και δεν το ξεχάσω ποτέ. Δηλαδή, ό,τι έγινε, έγινε χάρη στην αγάπη των γονιών που προσφέρανε τα πάντα με αυταπάρνηση για τα δικά τους.
Η εφηβεία μου ήταν μια καλή εποχή και ξεκίνησε γύρω στα 1963-65. Έπαιξα σε αλάνες τις Καισαριανής, απέκτησα πολλούς φίλους. Με πολλούς που είναι εν ζωή κρατάμε ακόμη τη σχέση μας. Παίξαμε ποδόσφαιρο, γνωριστήκαμε με πολλούς ανθρώπους. Σκοπός μου ήταν με την παρακίνηση των γονιών μου να γίνω γιατρός. Με μυήσανε στην ιατρική και τους ευχαριστώ για αυτό. Προσέξανε ότι η ιατρική ήταν μια επιστήμη που αγαπάει τον άνθρωπο και βοηθάει τον άνθρωπο και αυτό έκανα. Σε όλα μου τα μαθητικά χρόνια ήμουν ένας καλός μαθητής, αλλά με μελέτη και κόπο και ό,τι μπορούσαν να μου προσφέρουν οι δικοί μου. Δηλαδή, δεν μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον όπως άλλοι συμμαθητές μου με γονείς μορφωμένους από τους οποίους μπορούσαν να πάρουν γνώση. Μεγάλωσα με γονείς που δεν είχαν πολλά, δεν ήξεραν γράμματα, αλλά μου πρόσφεραν αγάπη, ωριμότητα, σύνεση και αυτοπεποίθηση. Αυτά μου δίδαξαν: αυτοπεποίθηση και το να προσπαθήσω.
Βιβλιοθήκη δεν βρήκα έτοιμη. Απλώς μου έπαιρναν διάφορα βιβλία, τα οποία τα ρουφούσα, τα διάβαζα και τα απολάμβανα και φυσικά οι συμμαθητές μου που προέρχονταν από οικογένειες μορφωμένων ανθρώπων, δικηγόρων, γιατρών, με βοηθήσαν κι αυτοί. Δεν έχω παράπονο. Οι γονείς μου με βοηθήσαν και κάλυψα πολλά κενά.
Φυσικά ήταν δύσκολα αυτά τα χρόνια. Δεν είχαμε καμία πολυτέλεια. Σε ένα δωμάτιο κοιμόμασταν τρία άτομα και τέσσερα άτομα, δεν είχαμε να κάνουμε μπάνια και πηγαίναμε στα πλυσταριά. Αλλά ήταν και μια ομορφιά: έζησα τα χρόνια τα ωραία της Αλληλεγγύης της Καισαριανής, τα τετράγωνα, τα προσφυγικά που μαζευόμασταν και συζητούσαμε ατέλειωτες ώρες. Αυτή η ομορφιά των μεγάλων να σχολούν από τα μεροκάματα και να την αράζουν μετά στα τετράγωνα και να συμπαρίστανται ο ένας στον άλλο, αυτά που λείπουν σήμερα και δεν ξέρω και πόσοι έχουν απολαύσει αυτή τη μεγάλη σημασία. Αυτά τα αυτά τα ζήσαμε. Ζήσαμε τις αλάνες, που ήταν ένας χώρος συνάντησης των παιδιών για να παίξουν μπάλα μαζί με τα οικοδομικά τετράγωνα, κι ας ήταν φτωχά τα σπίτια. Αυτές οι αλληλεγγύες σχέσεις των ανθρώπων αναπλήρωσαν τη φτώχεια.
Οι γονείς μου ήταν πρόσφυγες Μικρασιάτες. Ο πατέρας μου ήταν από τα Βουρλά, η μητέρα μου ήταν από τη Σμύρνη. Θυμάμαι βιώματα τους γενικά για την καταστροφή. Τα έλεγαν αντικειμενικά. Δεν έλεγαν ότι έφταιγαν οι Τούρκοι. Με τους Τούρκους είχαν μια καλή συμβίωση. Αυτό μου έκανε φοβερή εντύπωση και αυτός ήταν και ο προβληματισμός μου. Πώς είναι δυνατόν να μην φταίνε οι Τούρκοι ή να φταίνε και οι Τούρκοι. Αλλά να ρίχνουμε όμως ευθύνες και στον ελληνικό στρατό και στους τότε διοικούντες, όπως πχ. τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Τι δουλειά είχαν να πάνε στα βάθη της Ανατολής. Τέλος πάντων, βιώματα της Μικρασιατικής καταστροφής, τα οποία τα διηγούνταν κλαίγοντας. Φυσικά ποτέ δεν πίστεψαν αυτό που έλεγαν κάποιοι άλλοι ότι θα ξαναγυρίσουμε στις χαμένες πατρίδες. Ήταν ένας μονόδρομος. Μου έλεγαν για τις δυσκολίες που συνάντησαν εδώ και τις αντιμετώπισαν όλες με χαμόγελο.
Οι πρόσφυγες έζησαν δύσκολες εποχές. Γύρισαν στην Ελλάδα χωρίς τους άντρες τους, με μωρά παιδιά στην αγκαλιά. Κι όμως τα κατάφεραν. Δηλαδή, σου περνούσαν μηνύματα αισιοδοξίας και θάρρους. Και μετά ήρθαν και οι πόλεμοι, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Εμφύλιος και πάλι εκεί πέρα δώσανε αγώνες. Οι γονείς μου μού πέρασαν όλα αυτά τα μηνύματα: να μην το βάζουμε κάτω, να αγωνιζόμαστε για κάτι καλύτερο, όπως και αυτοί αγωνίζονταν για κάτι καλύτερο σε δύσκολες εποχές.
Συγγενής μου ήταν ο Δημήτρης Πανταζής, που εκτελέστηκε την 1η Μάη του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Οι γονείς μου, μου το έλεγαν με διακριτικότητα, γιατί ήταν δύσκολες εκείνες οι εποχές: οι εποχές του 1960 και οι εποχές του 1970 και της Χούντας. Μου έλεγαν την ιστορία με διακριτικότητα και αισθανόμουν υπερήφανος που προερχόμουν από μια τέτοια οικογένεια που έχασε τον Δημήτρη Πανταζή στους 200 της Καισαριανής. Ο Πανταζής ήταν πιασμένος από το Μεταξά και τον παραδώσαν. Πάντοτε με προβλημάτιζε πως οι Έλληνες παρέδωσαν στους Ιταλούς και στους Γερμανούς έναν πατριώτη. Μου εξιστορούσαν το θάρρος αυτού του ανθρώπου, το θάρρος με τις εξορίες του από μικρό παιδάκι. 18-19 χρονών παιδί ήταν μέσα στις εξορίες και στις φυλακές μέχρι την Πρωτομαγιά του 1944 που τον εκτέλεσαν. Πάντοτε στεκόμενος όρθιος. Όταν τα άκουγες όλα αυτά ανδρωνόσουν και σφυρηλατούσες την ιδεολογία σου. Ήταν αξιοθαύμαστος. Θα ήθελα να του έμοιαζα. Τον αδερφό του Πανταζή τον σκότωσαν στα Δεκεμβριανά, φέροντας το «στίγμα» του αδερφού του κομμουνιστή που σκοτώθηκε την Πρωτομαγιά του 1944. Σκότωσαν και τον αδερφό του και έμειναν οι τέσσερις αδερφές.
Τα χρόνια της δικτατορίας είναι μια μεγάλη πληγή. Κουβαλώντας τις παρακαταθήκες της οικογένειάς μου. Γιατί, ο Πανταζής δεν ξεχνιόταν από τους ασφαλίτες, ούτε και ο άλλος αδερφός.Εκεί κυνηγηθήκαμε σαν οικογένεια. Εγώ δεν λύγισα, δεν το έβαζα εύκολα κάτω. Έκανα ό,τι μπορούσα ενάντια στη Χούντα. Δεν πειθάρχησα. Ούτε την εποχή του Πολυτεχνείου, ούτε την εποχή όλης της Χούντας. Εκεί είδα και τον πατέρα μου να τον σέρνουν στις ασφάλειες, να τον δέρνουν, χωρίς κανέναν λόγο. Φυσικά δεν πειθάρχησα. Κάποιες εποχές δούλεψα ενάντια στη Χούντα.
Τα χρόνια της ιατρικής ήταν σπουδαία. Έζησα πολύ καλά τα φοιτητικά μου χρόνια. Έντονα, δημιουργικά. Προσπάθησα να μάθω αγγλικά, που δεν ήξερα στον γυμνάσιο και στο λύκειο. Εκεί έμαθα αγγλικά, για μπορώ να διαβάζω ξένη βιβλιογραφία. Γνώρισα πολύ καλούς φίλους, που κρατήσαμε επαφές όλα τα φοιτητικά μας χρόνια, μέχρι που τελειώσαμε την ιατρική, αλλά και μετά.
Επειδή είχα το άγχος να τελειώσω νωρίς για να μπω στον χώρο της εργασίας, διάβαζα πολύ. Αλλά, μου άρεσε η ιατρική. Δεν έχασα ποτέ μία εξεταστική. Περνούσα όλα τα μαθήματα. Αυτό ήταν το καλό μου. Περνούσα όλα τα μαθήματα με την πρώτη φορά. Δεν πήγαινα σε δεύτερη εξεταστική. Εκτός από ένα μάθημα. Το καλοκαίρι, το πολύ στη δεύτερη περίοδο, τελείωνα το έτος.
Επέλεξα την πνευμονολογία ως ειδικότητα, γιατί ήταν μία ειδικότητα που αγγίζει τότε τα φτωχά λαϊκά στρώματα. Εκείνη την εποχή μάστιζε η φυματίωση. Τότε ήταν η «Σωτηρία», ένα νοσοκομείο που δεχότανε τους φυματικούς που οι περισσότεροι ήταν φτωχοί άνθρωποι. Ήθελα να είμαι κοντά στους ανθρώπους και με αυτό το σκεπτικό διάλεξα την πνευμονολογία – φυματολογία, όπως λεγόταν. Τελείωσα μετά από τέσσερα χρόνια και μετά προχώρησα σε εξειδίκευση στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Η ιατρική σου δίνει πολλές χαρές, αλλά ταυτόχρονα νιώθεις και τον πόνο του ανθρώπου. Σε κάνει άνθρωπο αν θες να γίνεις άνθρωπος και να μην γίνεις δούλος των χρημάτων. Σου δίνει την ευκαιρία να γίνεις πλούσιος, χάνεις όμως το ανθρώπινο κομμάτι του εαυτού σου. Εγώ προσπάθησα να μην μπω σε αυτή τη διαδικασία. Θέλησα να χαρώ την ιατρική σαν αγάπη για τον άνθρωπο. Και τίποτα άλλο. Και αυτό μου έμεινε.
Μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον που ήταν πολιτικοποιημένο, από το οποίο επηρεάστηκα πολύ από παιδί. Και φυσικά έζησα μια εποχή που ήθελες δεν ήθελες, δεν μπορούσες να μην πολιτικοποιηθείς. Την περίοδο της Χούντας έπρεπε να πολιτικοποιηθείς, για να μπορέσεις να διαμορφώσεις και μια γνώμη και να μην υποταχθείς. Να μην είσαι υποτακτικός. Τότε η Καισαριανή ακόμη είχε τα προσφυγικά και ο κόσμος ήθελε βοήθεια. Φυσικά με το σκεπτικό ότι θα μπορούσα να προσφέρω στην τοπική μας κοινωνία, εκτός από γιατρός και στην πολιτική, με τις ανάγκες που είχε τότε ο προσφυγικός κόσμος. Τότε ο μεγαλύτερος πληθυσμός ήταν ακόμα πρόσφυγες.
Εκλέχθηκα πρώτα ως συνοικιακός σύμβουλος. Δεν μπορούσες να δικαιολογήσεις να δουλεύεις στο δημόσιο και να είσαι και δημοτικός σύμβουλος. Οπότε ξεκίνησα επί Παναγιώτη Μακρή σαν συνοικιακός σύμβουλος. Ήταν αρχές δεκαετίας του 1980. Και τότε έβλεπες τη μεγάλη συμμετοχή που είχε ο κόσμος σε συνελεύσεις του συνοικιακού συμβουλίου. Ήταν συγκινητικό να γεμίζει ο κινηματογράφος «Νανά» με κόσμο. Γεμίζει ο κινηματογράφος με κόσμο και να σου φέρνει προβλήματα για να βρεις λύση. Φυσικά είχαμε έναν δήμαρχο, τον Μακρή που προσπαθούσε, αγαπούσε την Καισαριανή και διεκδικούσε και έδινε πολλές λύσεις: να γίνουν τα σχολεία, δρόμοι, να προσπαθεί τότε να γίνει η ανάπλαση της Καισαριανής, τις συνεργασίες με τα υπουργεία. Φυσικά η ανάπλαση δεν πέτυχε. Εκτός από μια πολυκατοικία, η ανάπλαση δεν προχώρησε λόγω έλλειψης χρημάτων, που δεν χορηγούσαν στον Δήμο Καισαριανής.
Για πρώτη φορά εκλέχτηκα δημοτικός σύμβουλος το 1998, με τον συνδυασμό του ΚΚΕ. Η πολιτική δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Είναι μια δύσκολη υπόθεση. Σου αφήνει και χαρές αλλά και λύπες.
Στην πολιτική πρέπει να διεκδικείς και να μπορείς να καταφέρνεις κάποια πράγματα και να ικανοποιούνται τα στρώματα του λαού μας. Φυσικά, ποτέ δεν πρέπει να κάνεις μικροπολιτική. Δεν πρέπει να κοιτά την πολιτική σαν καριέρα. Δεν σε καταξιώνει η πολιτική. Καταξιώνεσαι πρώτα από τον χώρο της επιστήμης σου σαν επιστήμονας ή από οποιοδήποτε άλλον χώρο και στο τέλος από την πολιτική. Πρέπει ν’ αφήσεις τον κόσμο να σ’ αγαπήσει. Να νιώθεις τη χαρά αυτή του κόσμου που σ’ αγαπάει. Εγώ προσπάθησα πρώτα από την ιατρική να αποκτήσω την αγάπη του κόσμου. Να πάρω την αγάπη του κόσμου. Και μετά από την πολιτική.
Ο κόσμος θα ήθελα να με θυμάται απλά ως τον Νικόδημο, τον γιατρό με τις προσφυγικές καταγωγές. Τίποτα άλλο.
