ΑΝΤΟΝΙΟ ΓΚΡΑΜΣΙ, “Pessimismo dell’intelligenza, ottimismo della volontà”
Σαν σήμερα στις, 27 Απριλίου 1937 πεθάνει φυλακισμένος από το καθεστώς του Μουσολινι ο μαρξιστής φιλόσοφος, δημοσιογράφος και Γραμματέας του Κομουνιστικού Κόμματος Ιταλίας Αντόνιο Γκράμσι. Ήταν από τους πλέον έντονους πολέμιους του Μουσολίνι και του φασισμού. Ήταν φυλακισμένος του καθεστώτος από το 1926.
Μια από τις σημαντικότερες συνεισφορές του Γκράμσι στο εργατικό κίνημα ήταν η θεωρία του για την ηγεμονία, σύμφωνα με την οποία οι καπιτλιστές διατηρουν την εξουσία τους, τις περισσότερες φορές, όχι μέσω της ανοιχτής βίας και της καταστολής, αλλά μέσω της ιδεολογίας.
Παρακάτω ακολουθούν 3 αποσπάσματα από τα έργα του.
“Μισώ τους αδιάφορους. Πιστεύω ότι το να ζεις σημαίνει να εντάσσεσαι κάπου. Όποιος ζει πραγματικά δεν μπορεί να μην είναι πολίτης και ενταγμένος. Η αδιαφορία είναι αβουλία, είναι παρασιτισμός, είναι δειλία, δεν είναι ζωή. Γι’ αυτό μισώ τους αδιάφορους. Η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της ιστορίας. Η αδιαφορία δρα δυνατά πάνω στην ιστορία. Δρα παθητικά, αλλά δρα. Είναι η μοιρολατρία. Είναι αυτό που δεν μπορείς να υπολογίσεις. Είναι αυτό που διαταράσσει τα προγράμματα, που ανατρέπει τα σχέδια που έχουν κατασκευαστεί με τον καλύτερο τρόπο. Είναι η κτηνώδης ύλη που πνίγει την ευφυΐα.”
“Τι σημαίνει η “ιδέα” ότι το σχέδιο πρέπει να συνδέεται με έναν κανονισμό; Σημαίνει ότι το σχέδιο πρέπει να κατανοηθεί από κάθε δραστήριο στοιχείο, έτσι που αυτό να δει ποιο πρέπει να είναι το καθήκον του για την πραγματοποίηση και εκτέλεσή του. Ότι προτείνοντας μια δράση πρέπει να προβλέπει θετικές και αρνητικές συνέπειες, τη συγκατάθεση και την αντίδραση, και να έχει μέσα του τις απαντήσεις, σε αυτές τις συγκαταθέσεις ή αντιδράσεις, να προσφέρει δηλαδή έδαφος για οργάνωση. Αυτό είναι μια πλευρά της ενότητας Θεωρίας και Πράξης.”
“Πρέπει να παρατηρήσουμε πως, πολύ συχνά, η αισιοδοξία δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας τρόπος να υπερασπίζεται κανένας την τεμπελιά του, την ανευθυνότητά του, τη θέλησή του να μην κάνει τίποτα. Είναι επίσης μια μορφή μοιρολατρίας και μηχανιστικής αντίληψης. Υπολογίζει κανείς πάνω σε παράγοντες έξω από τη θέλησή του και τη δραστηριότητά του, τους εξυψώνει, φαίνεται πως φλέγεται από ιερό ενθουσιασμό. Και ο ενθουσιασμός δεν είναι παρά η εξωτερική λατρεία των φετίχ. Απαραίτητη η αντίδραση που πρέπει να έχει σαν αφετηρία τη λογική. Ο μόνος δικαιολογημένος ενθουσιασμός είναι εκείνος που συνοδεύει την ικανή θέληση, την ικανή δράση, την πλούσια εφευρετικότητα σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που μεταβάλλουν την υπάρχουσα πραγματικότητα.”
