Φωτογραφία: Μιχάλης Καραγιάννης / Eurokinissi
Η μαγνητοσκοπημένη συνέντευξη του Αντώνη Σαμαρά στον ANT1 (09/11) είχε όλη την ακροδεξιά ατζέντα: ορθοδοξία, ομοφοβία, μισαλλοδοξία, «εθνικές απειλές», αμφισβήτηση της πράσινης μετάβασης, ιστορικές ανακρίβειες. Ο πρώην πρωθυπουργός χαράσσει μεθοδικά το νέο πολιτικό του αφήγημα και δεν μπορούμε να τον κατηγορήσουμε πως μετατοπίστηκε ξαφνικά προς τα ακροδεξιά. Εκεί ήταν πάντα.
Η αντι-μητσοτακική ρητορική γνωστή κι ευδιάκριτη. Κατηγορεί τον Κυριάκο Μητσοτάκη πως έχει μετατρέψει τη Νέα Δημοκρατία από κόμμα αρχών σε «κόμμα ιδιοκτήτη». Κατηγορεί το επιτελείο του Μαξίμου για αλαζονεία, ανηθικότητα, εξουσιομανία, θεσμική απρέπεια, καθεστωτική λογική. Ασκεί κριτική στους χειρισμούς της κυβέρνησης για την απεργία του Πάνου Ρούτσι και το έγκλημα των Τεμπών. Ζητά κρατική παρεμβατικότητα –που απουσιάζει λόγω της «νεοφιλελεύθερης αντίληψης»– για την ακρίβεια και τον υψηλό ΦΠΑ. Στα ενεργειακά, τάσσεται απόλυτα με το δόγμα Τραμπ περί εξορύξεων, υποτιμώντας τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και υπενθυμίζοντας τα οικόπεδα ερευνών που είχε οριοθετήσει η κυβέρνησή του προ 12ετίας. Μιλά για ενεργειακή ανεξαρτησία, αλλά αποσιωπά την ενεργειακή αυτονομία που παρέχουν οι ΑΠΕ – σε αντίθεση με τη φθίνουσα ζήτηση των ορυκτών. Πολλές οι ειρωνικές αναφορές Σαμαρά για το νομοσχέδιο του πολιτικού γάμου χωρίς διακρίσεις. Το μίσος, άλλωστε, είναι ταυτοτικό στοιχείο της ακροδεξιάς διεθνώς.
Ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο μνημονιακό παρελθόν, προσπαθώντας να απαντήσει στις κατηγορίες για τα «Ζάππεια» και τη μνημονιακή στροφή. Ισχυρίζεται πως «δικαιώθηκε» για την κριτική που άσκησε στο πρώτο μνημόνιο και πως «η Μέρκελ έπαιξε άσχημο παιχνίδι, έβαλε τρικλοποδιές», στα τέλη του 2014. Θεωρεί πως «δεν έφερε» εκείνος μνημόνια, αλλά έβαλε το εθνικό πάνω από το προσωπικό και κομματικό συμφέρον.
Η συνέντευξη του Αντώνη Σαμαρά κέντρισε το δημοσιογραφικό και πολιτικό ενδιαφέρον πριν μεταδοθεί. Οι συζητήσεις για το επόμενο πολιτικό βήμα, την ίδρυση κόμματος, τις πιέσεις στο εσωτερικό της ΝΔ για «αλλαγή εν πλω» έχουν φουντώσει τους τελευταίους μήνες. Σε ερώτηση για τη δημιουργία νέου κόμματος, ο Αντώνης Σαμαράς απαντά πως «σταθμίζει την κατάσταση», «έχει αίσθηση του εθνικού καθήκοντος», «θα κρίνει με ψυχραιμία και όταν λάβει τις αποφάσεις θα τις εξηγήσει στον ελληνικό λαό». Αρκετοί ερμηνεύουν τις παραπάνω ατάκες ως προαναγγελία κόμματος. Άλλοι θεωρούν πως τηρεί στάση αναμονής, κρίνοντας πως θα προηγηθούν κι άλλες πολιτικές εξελίξεις. Σε κάθε περίπτωση, ο διαγραφείς, πρώην πρόεδρος της ΝΔ είναι παρών, παρεμβατικός, δεν έχει αποστασιοποιηθεί και προσπαθεί να επηρεάσει τις εξελίξεις.
Στην κυβέρνηση διατηρούν χαμηλούς τόνους για τη συνέντευξη Σαμαρά. Εδώ και καιρό έχει ληφθεί η απόφαση να μην έρχονται σε αντιπαράθεση με τον πρώην πρόεδρο, αναγνωρίζοντας πως αυτό δημιουργεί δυσαρέσκεια στο εσωτερικό του κόμματος. Υπάρχει και μία αίσθηση υποτίμησης του Α. Σαμαρά που εκφράζεται κυρίως από την οικογένεια Μητσοτάκη και τον κύκλο βουλευτών γύρω από αυτήν. «Αυτός είναι ο κ. Σαμαράς. Δεν είναι η πρώτη φορά που κάνει αυτού του είδους την κριτική και που στρέφεται εναντίον της παράταξης», είχε σχολιάσει χαρακτηριστικά η Ντόρα Μπακογιάννη τον περασμένο Μάρτιο. Προσωπικές διαφορές με ρίζες …στο παρελθόν.
Το πρωθυπουργικό επιτελείο επιθυμεί να κρατήσει ψηλά στην ειδησεογραφία τις πρόσφατες ενεργειακές συμφωνίες, για να ξεφύγει προσωρινά από την εσωστρέφεια και τα αυτογκόλ (ΕΛΤΑ). Παράλληλα, ο πρωθυπουργός ξεκίνησε περιοδείες στην περιφέρεια –πήγε ήδη Ροδόπη– με στόχο να καθησυχάσει τους αγρότες που ανησυχούν για τις επιδοτήσεις και έχουν εξοργιστεί με όσα αποκαλύπτονται στο «γαλάζιο» σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ. Βαρύτητα θα δοθεί στις εκλογικές περιφέρειες που καταγράφονται οι μεγαλύτερες απώλειες για την κυβερνώσα παράταξη. Την ίδια ώρα, το κόμμα ετοιμάζεται για το επόμενο συνέδριο, το 2026. Στις 23 Νοεμβρίου είναι οι εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη των προέδρων ΔΕΕΠ και ΔΗΜΤΟ, των μελών των διοικητικών συμβουλίων των κομματικών οργανώσεων και των συνέδρων.
Σε αντίθεση με το Μαξίμου, λαλίστατες ήταν οι μεταγραφές του Σαμαρά στη ΝΔ (Γεωργιάδης, Βορίδης) που έσπευσαν να υπερασπιστούν την ακροδεξιά πολιτική της κυβέρνησης μετά τη συνέντευξη του πρώην πρωθυπουργού. «Αρκούντως δεξιά» η κυβέρνηση για τον Αδ. Γεωργιάδη. Ο Μ. Βορίδης υπενθύμισε πως το πλαίσιο που εφαρμόζεται στην αντι-μεταναστευτική πολιτική είναι το πιο «περιοριστικό» και γίνεται «μοντέλο» για άλλα ευρωπαϊκά κράτη, απαντώντας στην κριτική Σαμαρά για τους προσφυγικούς πληθυσμούς και την παροχή ασύλου. Επί της ουσίας, παρακολουθούμε δημόσια ένα μπρα ντε φερ ακροδεξιών, μία συνθήκη που δεν θα βλέπαμε στο πρόσφατο παρελθόν. Διαπιστώνεται καθημερινά η μετατόπιση του κυρίαρχου πολιτικού λόγου προς την Άκρα Δεξιά του ιδεολογικού άξονα.
«Ο εχθρός του εχθρού είναι φίλος μας»; Συχνά, τα κόμματα της αντιπολίτευσης κρίνουν πως το «σφυροκόπημα» μιας κυβέρνησης είναι θετικό από όποια πλευρά κι αν προέρχεται, αφού «στόχος είναι να πέσει ο κακός Χ». Όμως, η ανοχή στον λόγο της αντιπολιτευόμενης Ακροδεξιάς οδηγεί σε «νομιμοποίηση», τον καθιστά mainstream. Ο πρώην πρωθυπουργός φορούσε επί δεκαετίες στολή «μακεδονομάχου», σήμερα φορά στολή «τουρκοφάγου» και επιτίθεται με βαρύτατες εκφράσεις σε οτιδήποτε εκείνος αξιολογεί ως απειλή «εθνικής υποχώρησης». Ζητά ακόμη πιο σκληρή αντιμεταναστευτική πολιτική και καταπάτηση κεκτημένων δικαιωμάτων. Αμφισβητεί τη μεγαλύτερη πρόκληση των καιρών μας: την κλιματική αλλαγή. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα. Εάν η αντι-μητσοτακική, ακροδεξιά ρητορική παραμένει διαρκώς στο απυρόβλητο, τότε αργά ή γρήγορα η κυβέρνηση μπορεί και να πέσει, αλλά οι συσχετισμοί δυνάμεων την επόμενη ημέρα θα είναι ακόμη χειρότεροι, με μία Ακροδεξιά που θα συζητά για την… οπλοκατοχή και μια Αριστερά που θα αναρωτιέται πότε κυριάρχησε το μίσος.
