Η «κοκκορομαχία» μεταξύ του τούρκου προέδρου Ερντογάν και του πρώην –και ενδεχομένως νέου- πρωθυπουργού της Ολλανδίας Μαρκ Ρούτε ευνόησε σημαντικά τον δεύτερο. Η ρητορική του ενάντια στις συγκεντρώσεις για το τουρκικό δημοψήφισμα στην Ολλανδία και η κορύφωση των λεκτικών συγκρούσεων, μόλις μία εβδομάδα πριν τις εκλογές, κατάφερε να συσπειρώσει το δεξιό ακροατήριο και να αλιεύσει ένα πολύ σημαντικό κομμάτι από τη δεξαμενή ψηφοφόρων του βασικού πολιτικού του αντιπάλου, του ξενοφοβικού Γκερτ Βίλντερς.
Για την ουσία της αντιπαράθεσης γράφτηκαν πολλά, ωστόσο αξίζει να σημειώσουμε πως η πολιτική «θυματοποίησης» και η έξαρση του φανατισμού που αναπτύσσει η τουρκική ηγεσία αποδεικνύεται λανθασμένη ως στρατηγική. Ο Ερντογάν, ο οποίος από τον Ιούλιο του 2016 και μετά επιχειρεί να ελέγξει πλήρως τον κρατικό μηχανισμό, έχει καταφέρει μέχρι τώρα να αυξήσει ή να ενδυναμώσει τους εχθρούς του εντός της ΕΕ, χωρίς παράλληλα να αποκομίζει οφέλη στο εσωτερικό. Το ενδεχόμενο να ηττηθεί το «Ναι» στο δημοψήφισμα για τη συνταγματική αναθεώρηση δεν φαίνεται προς το παρόν πιθανό, ωστόσο για πρώτη φορά η αξιωματική αντιπολίτευση του CHP επιχειρεί να ανεβάσει τους τόνους και να πιέσει για ενίσχυση του στρατοπέδου του «Όχι». Ένα σημαντικό τμήμα των τούρκων πολιτών είναι αρκετά πολωμένο αναφορικά με το δημοψήφισμα, ενώ ένα εξίσου μεγάλο τμήμα τηρεί προς το παρόν επιφυλακτική στάση. Αυτό ακριβώς το κομμάτι του εκλογικού σώματος αναμένεται να καθορίσει το τελικό αποτέλεσμα, με το μεγαλύτερο κίνδυνο που έχει να αντιμετωπίσει ο τούρκος πρόεδρος να έχει να κάνει με το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα.
Η πόλωση
Η πόλωση που επιχειρείται και αναμένεται να κορυφωθεί το επόμενο διάστημα αυξάνει τις πιθανότητες πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Η τουρκική κυβέρνηση έχει πέσει στη παγίδα της αυτοαναίρεσης, χωρίς να έχει δεχθεί κάποια σημαντική πίεση στο εσωτερικό, επειδή ακριβώς έχει σηκώσει πολύ ψηλά τον πήχη των προσδοκιών σχετικά με την έκβαση του δημοψηφίσματος. Την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με μια σειρά δημόσιων παρεμβάσεων και διαρροών στον Τύπο, επιχειρούν να πιέσουν ακόμη περισσότερο την τουρκική κυβέρνηση, επαναφέροντας στην ατζέντα το ζήτημα της καταπάτησης των δημοκρατικών ελευθεριών στη χώρα –��ήτημα για το οποίο η Επιτροπή, ειρήσθω εν παρόδω, δεν έχει αναλάβει καμία αποτελεσματική πρωτοβουλία.
Η αδυναμία του Ρούτε
Επιστρέφοντας πάλι στο ζήτημα των ολλανδικών εκλογών, αξίζει να τονίσουμε ότι για πρώτη φορά ένα ζήτημα πολιτικής τρίτου κράτους επηρέασε σε τόσο σημαντικό βαθμό την εσωτερική επικαιρότητα και την εκλογική εκστρατεία των δύο μεγαλύτερων κομμάτων στη χώρα. Αυτή η εξέλιξη αποδεικνύει επίσης την αδυναμία του Ρούτε να συζητήσει δημοσίως ζητήματα εσωτερικής πολιτικής, να μπει σε μια εκλογική αντιπαράθεση ιδεών και προτάσεων, αρκούμενος στην ρητορική της πόλωσης και στα «φιλικά νεύμα» προς το ακροδεξιό και ομοφοβικό ακροατήριο του Βίλντερς. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η ολλανδο-τουρκική διένεξη σχεδόν μονοπώλησε την προεκλογική εκστρατεία, οι προοδευτικές δυνάμεις σημείωσαν σημαντικές επιτυχίες. H σημαντική άνοδος της Πράσινης Αριστεράς και του σοσιαλιστικού κόμματος, καθώς και η παρουσία του προοδευτικού φιλομεταναστευτικού κόμματος στη νέα Βουλή, είναι πολύ θετικά σημάδια σε μια χώρα που η θεωρητική παράδοση υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει αφήσει ισχυρό «αποτύπωμα» στο χώρο των κοινωνικών επιστημών και στην ανάπτυξη του κράτους δικαίου στην Ευρώπη.
*Ο Δημήτρης Ραπίδης είναι πολιτικός αναλυτής και επικοινωνιολόγος.
