Πόλεμος, ειρήνη και οι μεγάλες ανακατατάξεις της εποχής μας
Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, στις 19:30, στο Κέντρο Νεότητας του Δήμου Χαλανδρίου συζητάμε για τον πόλεμο, την ειρήνη και τις μεγάλες ανακατατάξεις που διαμορφώνουν την εποχή μας.
Στην εκδήλωση «Ο πόλεμος δεν έρχεται μόνος του» θα μιλήσουν ο Νίκος Τόσκας, υποστράτηγος ε.α., και ο Δημήτρης Καλτσώνης, καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Νίκος Ξυδάκης.
Ο πόλεμος έχει επιστρέψει στο κέντρο της διεθνούς πολιτικής. Δεν αφορά μόνο τα πεδία των μαχών και τις ανθρώπινες απώλειες. Αλλάζει οικονομικές και κοινωνικές ισορροπίες, αναδιατάσσει συμμαχίες και προτεραιότητες, επηρεάζει τις δημόσιες δαπάνες και διαμορφώνει νέους όρους ανταγωνισμού.
Τι οδηγεί στον πόλεμο; Ποιοι παράγοντες τον γεννούν και τον αναπαράγουν; Τι σημαίνει σήμερα, στην πράξη, η υπεράσπιση της ειρήνης;
Ο πόλεμος δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Έχει ιστορικές, οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις: ανταγωνισμούς ισχύος, συγκρούσεις για πόρους και σφαίρες επιρροής, εθνικισμούς, γεωπολιτικές επιδιώξεις, αλλά και βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές αντιθέσεις. Σήμερα όλα αυτά συναντιούνται με την ενίσχυση μιας νέας πολεμικής οικονομίας, καθώς όλο και μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων πόρων κατευθύνεται στην άμυνα, στους εξοπλισμούς και στην πολεμική προετοιμασία.
Τι σημαίνει να υπερασπίζεται κανείς την ειρήνη;
Αρκεί η επίκλησή της ως μιας γενικής ηθικής αρχής ή απαιτεί συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές; Πώς αποτρέπεται η κλιμάκωση, πώς ανοίγουν δρόμοι διαλόγου και διαπραγμάτευσης και πώς προστατεύονται οι άμαχοι;
Σε ποιο βαθμό οι πόλεμοι συνδέονται με τις οικονομικές και γεωπολιτικές αντιθέσεις του καπιταλισμού;
Είναι ο πόλεμος μια παρέκκλιση από την «κανονικότητα» ή μπορεί να αποτελεί έκφραση βαθύτερων αντιθέσεων ενός συστήματος που οργανώνεται γύρω από τον ανταγωνισμό, την ισχύ και τη συσσώρευση;
Η μαρξιστική θεωρητική παράδοση θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα: αν η οριστική εξάλειψη των κοινωνικών σχέσεων που αναπαράγουν τον πόλεμο προϋποθέτει την υπέρβαση του ίδιου του καπιταλιστικού τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας. Πώς συνδέεται αυτή η στρατηγική προοπτική με τα πολιτικά καθήκοντα του παρόντος και την ανάγκη για ειρήνη, διπλωματική επίλυση των συγκρούσεων, προστασία των αμάχων και υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου;
Η Ευρώπη επαναπροσδιορίζει τις πολιτικές της για την ασφάλεια. Το ReArm Europe / Readiness 2030 συνδέεται με σημαντική αύξηση των πόρων για την ευρωπαϊκή άμυνα και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας. Ποια Ευρώπη θέλουμε να οικοδομήσουμε και ποιο μοντέλο ασφάλειας επιλέγουμε; Τι σημαίνει η αυξανόμενη στρατιωτική προετοιμασία για τις δημόσιες προτεραιότητες, την οικονομία και την κοινωνική πολιτική;
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται έξω από αυτή τη συζήτηση. Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της Ελλάδας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων διεθνών εντάσεων; Πώς συνδυάζεται η ανάγκη για την άμυνα της χώρας με τη διπλωματία και την ειρηνική επίλυση των διαφορών; Ποιο κοινωνικό κόστος έχουν οι επιλογές για τις στρατιωτικές δαπάνες;
Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν συγκεκριμένο περιεχόμενο από την Ουκρανία και την Παλαιστίνη έως την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρωπαϊκή πολιτική άμυνας. Ο πόλεμος, οι εξοπλισμοί και οι διεθνείς ανταγωνισμοί δεν είναι αφηρημένες έννοιες· επηρεάζουν ήδη τις ζωές και τις προοπτικές των κοινωνιών.
Ποιοι πληρώνουν το κόστος του πολέμου και της πολεμικής προετοιμασίας και ποιοι αποφασίζουν για τις προτεραιότητες των κοινωνιών;
Αν οι πόλεμοι δεν είναι απλώς παρεκκλίσεις από την κανονικότητα, αλλά συνδέονται και με τις οικονομικές και κοινωνικές αντιθέσεις του συστήματος, πώς μπορούμε να αλλάξουμε τις ίδιες τις συνθήκες που τους αναπαράγουν;
Αυτά είναι ζητήματα που αφορούν τη θεωρία, τη στρατηγική αλλά και την πολιτική πράξη. Και είναι ακριβώς αυτά που θέλουμε να ανοίξουμε στη συζήτηση.
Όχι με έτοιμες απαντήσεις, αλλά για να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο που αλλάζει, τις επιλογές που διαμορφώνονται και τις δυνατότητες μιας διαφορετικής πολιτικής για την ειρήνη.
Να συζητήσουμε:
Τι οδηγεί στον πόλεμο;
Ποιο είναι το κόστος της πολεμικής προετοιμασίας και ποιοι το επωμίζονται;
Ποιοι ωφελούνται από τη νέα πολεμική οικονομία;
Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της Ελλάδας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων διεθνών εντάσεων;
Μπορεί η Ευρώπη να αναζητήσει ασφάλεια χωρίς να εγκλωβιστεί σε έναν διαρκή κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης;
Και ποιοι πολιτικοί και διπλωματικοί δρόμοι μπορούν να οδηγήσουν από τη λογική της σύγκρουσης σε μια βιώσιμη ειρήνη;
Γιατί ο πόλεμος δεν έρχεται μόνος.
Και η ειρήνη δεν είναι απλώς η απουσία πολέμου.
Ένα πολιτικό ερώτημα που μας αφορά όλους – μια διαρκής διεκδίκηση για την αλλαγή των όρων που γεννούν και αναπαράγουν τον πόλεμο.
