Δέχθηκε να μιλήσει, παρά την επίμονη άρνησή του
Οι Ιρλανδοί εξέφρασαν την πολιτική βούληση, να μάθουν την αλήθεια για την τραπεζική κρίση, που εξελίχθηκε σε οικονομική και κοινωνική, συγκλονίζοντας τη χώρα το 2010-2011. Για το σκοπό αυτό το ιρλανδικό κοινοβούλιο συγκρότησε μια επιτροπή έρευνας, η οποία από το πρώτο της βήμα συνάντησε μια σημαντική δυσκολία: την άρνηση του πρώην προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Ζαν Κλοντ Τρισέ, πρόσωπου-κλειδί στην όλη εξέλιξη της κατάστασης στην Ιρλανδία, τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Ο Τρισέ επέμενε στην άρνησή του, έχοντας τη στήριξη της ΕΚΤ. Πρόβαλε το επιχείρημα, ότι, σαν πρόεδρος της ΕΚΤ, δεν έχει κανένα λόγο, να καταθέτει σε έναν εθνικό θεσμό (δικαστήριο, επιτροπή της βουλής), παρά μόνο στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, το οποίο «βύθισε στα βαλτόνερα της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών», την έκθεση της επιτροπής για την τρόικα, όπως αναφέρει γάλλος δημοσιογράφος.
Ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ, κάτω από την ισχυρή πίεση των Ιρλανδών, αποφάσισε να μιλήσει και να παρουσιαστεί στην επιτροπή, όχι όμως στο χώρο του κοινοβουλίου. Προκειμένου να προχωρήσει η έρευνα, μίλησε στο ξενοδοχείο Ρουαγιάλ του Κίλμενχαμ, εκεί όπου βρέθηκε και συμμετείχε σ’ ένα think tank ιρλανδικό. Με την ευκαιρία αυτή «δέχθηκε» να απαντήσει σε ερωτήσεις των μελών της επιτροπής. Από την πλευρά του το Ιρλανδικό Κοινοβούλιο αποδέχτηκε αυτή την παρέμβαση, ως «κατάθεση» στα πλαίσια της έρευνας.
Η απογοήτευση στο Δουβλίνο
Τι είπε όμως ο Τρισέ στην παρέμβασή του; Τίποτε νέο. Η ΕΚΤ δεν άσκησε καμία πίεση στην ιρλανδική κυβέρνηση, «απλώς έδωσε συμβουλές», όλα τ’ άλλα ήταν υπόθεση της κυβέρνησης. Εκ των πραγμάτων, σύμφωνα με τον ίδιο, η ιρλανδική κυβέρνηση το 2010 δεν είχε άλλη δυνατότητα, παρά «να ακολουθήσει αυτό που είχαν συμφωνήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο», γιατί θα ήταν πολύ επικίνδυνο να αναλάβουν τα βάρη από τα ελλείμματα των τραπεζών οι δανειστές τους. Με άλλα λόγια δηλαδή, θα έπρεπε το κράτος, να αναλάβει τα χρέη τους και να επαναχρηματοδοτήσει τις τράπεζες. Αυτή ήταν η «φιλική συμβουλή», διαφορετικά η ΕΚΤ θα έκλεινε το κρουνό ροής ρευστού χρήματος (μέσω ELA) στη χώρα. Μια πρακτική που την εφάρμοσε κατά της Κύπρου και της Ελλάδας.
Κατά τα άλλα «η ΕΚΤ παρείχε ευρεία στήριξη στην Ιρλανδία», υποστήριξε και συνέχισε: «το μόνο πράγμα που είναι απόλυτα σαφές, είναι ότι υπήρξε ένα φανταστικό ευρωσύστημα βοήθειας στην Ιρλανδία. Το μήνυμα ήταν το ίδιο για όλες τις χώρες –χωρίς καμία εξαίρεση – και όλες έδρασαν όπως η Ιρλανδία» είπε με έμφαση. Ο κ. Τρισέ όταν άκουσε τη λέξη απειλή, με δυσκολία έκρυψε τον εκνευρισμό του, λέγοντας «ότι δεν απειλήθηκε ποτέ η Ιρλανδία» σύμφωνα με την εφημερίδα «Λα Τριμπιούν». Ενώ η δημοσιευμένη επιστολή του, προς τον πρώην υπουργό Οικονομικών της χώρας Μπράιαν Λενιχαν, ο οποίος έχει φύγει από τον κόσμο τούτο, αποτελεί μια αδιάψευστη μαρτυρία για τον εκβιασμό που ασκήθηκε.
Γιατί παραποίησε τα γεγονότα
Όσο για την κρίση, οι αιτίες της, για τον Ζαν-Κλοντ Τρισέ, πρέπει να αναζητηθούν στην έλλειψη της δημοσιονομικής πειθαρχίας των χωρών της ευρωζώνης. Στην «εγκληματική αμέλεια» βρίσκονται οι αιτίες του κακού και κυρίως στις κυβερνήσεις που «δεν άκουσαν» τις συμβουλές της ΕΚΤ. Και σ’ ό,τι αφορά την Ιρλανδία, είχε την ευθύνη της αύξηση των μισθών και της υποβάθμισης της ανταγωνιστικότητας. Όλα αυτά που είπε, έμοιαζαν με ένα βαρετό, νεοκλασικό μάθημα. Τα είπε όμως, με προφανή στόχο να δικαιώσει τον εαυτό του και να απενοχοποιήσει την ΕΚΤ. Το αφήγημά του έπασχε και δεν έπειθε.
Η ιρλανδική κρίση δεν ήταν μια κρίση ανταγωνιστικότητας, ήταν μια τραπεζική κρίση, που προκλήθηκε από τα πολύ χαμηλά επιτόκια της ΕΚΤ, την εποχή της προεδρίας Τρισέ. Αυτά τα επιτόκια τροφοδότησαν τις κερδοσκοπικές φούσκες των ακινήτων και επιδείνωσαν την ανάπτυξη με την υπερπροσφορά χρήματος σε συνδυασμό με τη φορολόγηση. Οι δανειστές των τραπεζών ήταν οι περίφημοι εγγυητές, που στήριζαν τις τράπεζες μετά τη χρεοκοπία της Lehman Brothers το Σεπτέμβριο του 2008, όπως ισχυρίστηκαν. Πρόκειται για τους εγγυητές, που δύο χρόνια αργότερα προκάλεσαν την ιρλανδική κρίση.
Τα αναπάντητα ερωτήματα
Την κρίση αυτή έπρεπε να πληρώσει το κράτος, δηλαδή οι φορολογούμενοι, γιατί δεν υπήρχε εναλλακτική λύση για τις ιρλανδικές τράπεζες, όπως ισχυρίστηκαν. Τα πράγματα, όμως, δεν είναι έτσι, τα γεγονότα τους διαψεύδουν. Ταυτόχρονα παραμένουν πολλά ερωτήματα ανοικτά: ποιό ρόλο έπαιξε το γεγονός, ότι οι δανειστές των ιρλανδικών τραπεζών ήταν οι γαλλικές και γερμανικές τράπεζες;
Πώς εξηγείται η πίεση που άσκησε το Δ.Σ της ΕΚΤ, που δεν εκλέγεται απο κάνεναν και ακόμα πώς μπορεί να της στερήσει την πρόσβαση στο ρευστό χρήμα, όταν μάλιστα το νόμισμά της είναι το ευρώ;
Είναι αλήθεια ότι η θέση του κ. Τρισέ, «αυτόβουλου» μάρτυρα, ήταν άνετη. Αφού δεν έχει καμία υπευθυνότητα, δεν απειλείται με καμία ποινή. Έτσι άφηνε ελάχιστα περιθώρια για μια σοβαρή έρευνα.
Αρνητικές αντιδράσεις στην Ιρλανδία
Όταν ρωτήθηκε, εάν «πίστευε, ότι στη διάρκεια του 2008 δεν υπήρχε καμία τράπεζα, που μπορούσε να χρεοκοπήσει» απάντησε πως «δεν είχε καμία πληροφορία για τις συγκεκριμένες τράπεζες». Προς το τέλος της ακρόασης, ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ έδειξε να ενδιαφέρεται λιγότερο στο να απαντάει στις ερωτήσεις των βουλευτών και περισσότερο να αμύνεται με ιδιαίτερο πάθος, όταν ρωτήθηκε για τον «εκβιασμό» που άσκησε η ΕΚΤ.
Η Ζαν Μπαρέτ, γερουσιαστής της χώρας, εξέφρασε την οργή της στο τουίτερ: «Ήταν απαράδεκτη η στάση του κ. Τρισέ, για να αποφύγει τις ευθύνες του, όταν απαντούσε στα μέλη της Επιτροπής» και η ιρλανδή δημοσιογράφος Ε. Μπιρν εγκατέλειψε την αίθουσα λέγοντας: «πρόκειται για φάρσα. Απόλυτη ασέβεια προς την ιρλανδική δημοκρατία, μια ταπείνωση» Να σημειωθεί, ότι τα ιρλανδικά δίκτυα ξεσπάθωσαν κατά του Ζ. Κλοντ Τρισέ, σύμφωνα με τον αρθρογράφο της «Λα Τριμπιούν».
Περισσότερο από ποτέ, αυτή η «ακρόαση» φάνηκε σαν μια καλή ευκαιρία για τον πρώην πρόεδρο της ΕΚΤ, να βρει μια έξοδο φυγής από τις ευθύνες του. Άφησε, όμως, χωρίς αμφιβολία, δυσάρεστες εντυπώσεις στους Ιρλανδούς. «Μένει να δούμε εάν ο Ζαν-Κλοντ Τρισέ θα δεχθεί να συμμετάσχει στις διαδικασίες έρευνας για το χρέος, που ξεκίνησε στην Αθήνα η νέα ελληνική κυβέρνηση, για να διερευνήσει τους όρους του μνημονίου το 2010 και το πώς δημιουργήθηκε το σημερινό χρέος της χώρας», ρωτάει ο γάλλος δημοσιογράφος και συνεχίζει, «γιατί υπάρχει μια δυσκολία να προβλέψουμε, αν τα μέλη της ελληνικής ομάδας, που θα διεξάγει την έρευνα θα δείξουν τόση κατανόηση όση έδειξε και η ιρλανδική ομάδα. Από μια γενική άποψη αυτή η παρέμβαση αναδεικνύει και θέτει, ταυτόχρονα, το πρόβλημα της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ: η έλλειψη υπευθυνότητας των ανθρώπων που την διοικούν, δεν μπορεί να ισχύει κατά τη διάρκεια της θητείας τους, ούτε μετά. Θα πρέπει να δίνουν λόγο για όλες τις πράξεις τους», καταλήγει.
Μ. Κοβάνης
