Σκίτσο του Βαγγέλη Χερουβείμ
Στις καπιταλιστικές κοινωνίες που ζούμε, ο όγκος τους αποτελείται από περιθωριοποιημένους. Δύο είναι οι κύριες υποκατηγορίες αυτών: οι κοινωνικά άχρηστοι (social junk), στους οποίους συγκαταλέγονται οι άνθρωποι που χρειάζονται την αρωγή του κοινωνικού κράτους και θεωρούνται “μη παραγωγικοί” (ουσιοεξαρτημένοι, ανάπηροι, υπερήλικες, ψυχικά ασθενείς, κ.λπ.) και οι κοινωνικοί δυναμίτες (social dynamite) οι οποίοι είναι αποδυναμωμένοι, αλλά έχουν τη δυναμική να διεκδικήσουν τη ζωή τους (φοιτητές, μετανάστες, άνεργοι, υποαμοιβόμενοι, κ.λπ.) και να προκαλέσουν το σύστημα. Όλοι αυτοί αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα μιας κοινωνίας φτωχών που συντηρεί ο καπιταλισμός και επομένως ο κοινωνικός έλεγχος των κατά Μαρξ εξαθλιωμένων (paupers) είναι η μόνη αποστολή του ποινικού συστήματος, ώστε να παραμείνει ο έλεγχος της εξουσίας στα χέρια των ισχυρών.
“Ποινική επιλεκτικότητα” είναι η δομική μεροληψία του ποινικού συστήματος, δηλαδή η κατ’ επιλογή εγκληματοποίηση, μια διαδικασία χαρακτηρισμού μιας πράξης ή μιας παράλειψης ως έγκλημα και τυποποίησής της ως τέτοια με ποινικό νόμο. Η μεροληψία έγκειται στο ότι οι ισχυρές κοινωνικές ομάδες (επιχειρηματίες, πολιτικοί, κρατικοί παράγοντες, διευθυντικά στελέχη) είναι αυτές που μπορούν να διαμορφώσουν την ποινική νομοθεσία, με στόχο την οικονομική και πολιτική κυριαρχία τους. Άλλωστε το έγκλημα είναι κοινωνική κατασκευή. Στη θεωρία της Βαλέρια Βεγκ Ουέις διακρίνονται δύο τύποι εγκληματοποίησης: Από τη μία είναι η πρωτογενής οπότε ποινικοποιούνται πράξεις που έχουν θεατότητα και οι δράστες εντοπίζονται εύκολα ενώ δεν ποινικοποιούνται ή ποινικοποιούνται συμβολικά, δηλαδή χωρίς πραγματικές κυρώσεις, πράξεις ισχυρών, επιβλαβείς κοινωνικά. Από την άλλη, είναι η δευτερογενής εγκληματοποίηση, η οποία αφορά τη μεροληπτική εφαρμογή των ποινικών νόμων από την αστυνομία, τις εισαγγελικές και ανακριτικές αρχές, τα δικαστήρια και δικαστικά συμβούλια, τις φυλακές.
Συγχωρέστε μας τον μακροσκελή και θεωρητικό πρόλογο, αλλά ήταν απαραίτητος για να δούμε μαζί την ανασκόπηση της εβδομάδας, καθώς αποκαλύπτεται με πολλές της κινήσεις πως η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας χτίζει με μεθοδικότητα την κοινωνία στην οποία θέλει να κυριαρχήσει… και για τρίτη θητεία, μία κοινωνία “Άθλιων”, περιθωριοποιημένων και το κάνει με όχημα και προμετωπίδα την “επιλεκτικότητα του συστήματος απονομής δικαιοσύνης”.
Βαφτίζουν εγκληματίες
Τα δελτία ειδήσεων μονοπώλησαν τα “κέντρα ανομίας” ή αλλιώς και ελληνικά πανεπιστήμια, την εβδομάδα που μας πέρασε, χτίζοντας μια πρώτης τάξεως ευκαιρία εγκληματοποίησης των φοιτητών. Όπως προανήγγειλε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης –και πλέον αντιπρόεδρος και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος– κ. Χατζηδάκης, θα νομοθετηθεί η διαγραφή από το πανεπιστήμιο, σε περίπτωση που φοιτητής συμμετέχει ή πρωτοστατεί σε επεισόδια (αόριστος ο ορισμός αυτών) εντός του πανεπιστημίου, ενώ θα υπάρξουν συνέπειες (πάει το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων) και για τις πρυτανικές αρχές που δεν ανταποκρίνονται στις προβλέψεις του νόμου (το φάντασμα της απόλυσης πλανάται). Αμέσως έλαβαν το μήνυμα οι πρυτανικές αρχές, με τον πρύτανη του ΕΜΠ να ακυρώνει την Παρασκευή (απειλώντας και με λοκντάουν της σχολής αν παραβιαστεί η εντολή) εκδήλωση για την ελευθερία της έκφρασης στα πανεπιστήμια από τον Συντονισμό για την Επανοικειοποίηση των Ελεύθερων και Δημόσιων Χώρων. Με όχημα τον ποινικό λαϊκισμό, η κυβέρνηση της ΝΔ που θα παραβιάσει (μία ακόμα φορά) το σύνταγμα, αποκλείοντας πειθαρχικά φοιτητές από την πρόσβασή τους στην παιδεία, όπως και το τεκμήριο της αθωότητας επιβάλλοντας αναστολή της ιδιότητας του φοιτητή (ακόμα και διαγραφή).
Παράλληλα, εγκληματοποιούνται και οι μαθητές που θεωρούνται “απείθαρχοι”, “παραβατικοί”, “κακά παιδιά”, όπως έγινε σαφές από την Εθνική Στρατηγική για τη βία των ανηλίκων, όπου δεν περιγράφεται σχεδόν καθόλου η κατάσταση των ελληνικών σχολείων (κτίρια που καταρρέουν, κατηργημένες σχολικές επιτροπές, υποστελέχωση) ούτε προβλέπεται κάποια παρέμβαση, αντίθετα εφευρίσκονται λύσεις για τα παιδιά, που εγγενώς θεωρούνται παραβατικά. Έτσι, θα φτιαχτούν πιλοτικά σε δέκα περιοχές (γκέτο;) τεχνικά γυμνάσια για παιδιά 12-15 ετών, που θα μαθαίνουν από αυτή την ηλικία την τάξη τους, και θα εκπαιδεύονται ως (ανήλικοι;) εργάτες. Η καθήλωση της κοινωνικής κινητικότητας θα αποφασίζεται από το δημοτικό σχολείο.
Στη συνέχεια εγκληματοποιούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι οποίοι έχουν χαρακτηριστεί ως “επικίνδυνοι” για τους πολίτες και υπεύθυνοι γιατί το κοινωνικό κράτος δεν λειτουργεί (ο κ. Κυρανάκης έχει αφιερώσει ψυχή τε και σώματι στο να μας εξηγεί πώς θα λειτουργεί το σύστημα των τριών λαθών και απόλυσης). Μάλιστα, ενεργοποιείται και το εργαλείο του κοινωνικού αυτοματισμού, με την αξιολόγηση που θα μπορούν να κάνουν οι πολίτες, από το σπίτι τους. Σε λίγο καιρό, εκεί μαζί με τη συνταγματική αναθεώρηση, θα βγει ένα πόρισμα από τα “σπλάχνα της κοινωνίας” για την άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, με την κυβέρνηση να… ακούει τον λαό και να τη θεσμοθετεί.
Έρχονται παράλληλα και εγκληματοποιούνται όσοι κάνουν διακοπές πέρα από τα γρανάζια της τουριστικής βιομηχανίας, με 300 ευρώ πρόστιμο για σκηνή ή τροχόσπιτο, ακόμα και σε ιδιωτικά οικόπεδα. Εγκληματοποιούνται (πόσο ακόμα;) οι μετανάστες, με νέο νομοσχέδιο που θα αυξάνει τη διοικητική κράτηση από 18 σε 24 μήνες, ώστε να βρίσκονται αντιμέτωποι όπως είπε ο κ. Βορίδης “με ένα σαφώς δυσμενέστερο καθεστώς”. Ταυτόχρονα, πρόσφυγες καταδικάζονται και στην αστεγία (δεν θέλει φαντασία πού θα οδηγήσει), καθώς το υπουργείο Μετανάστευσης αποφάσισε την έξωσή τους από τις δομές, σε περίπτωση που έχουν ολοκληρώσει την διαδικασία ασύλου. Όλα τα παραπάνω συνιστούν πρωτογενή εγκληματοποίηση.
Ξεπλένουν εγκλήματα
Και δεν τελειώνει εκεί η εφαρμογή του σχεδίου. Προχωρούν απαρέγκλιτα και στη δευτερογενή εγκληματοποίηση, για να μην μπορείς να ξεφύγεις από πουθενά. Ο επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Μάικλ Ο’ Φλάερτι δημοσίευσε αναφορά για το μεταναστευτικό και τον έλεγχο των συνόρων, ενώ θα ακολουθήσει και δεύτερη αναφορά για τα δικαιώματα των Ρομά. Σύμφωνα με την αναφορά του επιτρόπου, γίνονται συστηματικές επαναπροωθήσεις στην Ελλάδα, οι οποίες δεν διερευνώνται από τις αρμόδιες αρχές. Ο ίδιος διαπιστώνει “απροθυμία εισαγγελέων να διεξάγουν αποτελεσματικές έρευνες, η οποία παρεμποδίζει τη διασφάλιση λογοδοσίας για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα”. “Φαίνεται ότι καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα θαλάσσια σύνορα στα οποία εμπλέκονται λιμενικοί σπανίως καταλήγουν σε εσωτερική έρευνα (…) του Λιμενικού και όταν καταλήγουν, οι έρευνες συστηματικά καταλήγουν σε ευρήματα που απαλλάσσουν το εμπλεκόμενο προσωπικό από κάθε ευθύνη”. Επισημαίνεται δε η κατηγορηματική άρνηση της εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για επαναπροωθήσεις, η οποία “έρχεται σε αντίθεση με την κρίση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου”. Η απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης στην αναφορά του επιτρόπου είναι χαρακτηριστική (δημοσιεύτηκε στο x-efimerida.gr, σε ρεπορτάζ του Δημήτρη Ψαρρά): “Η Ελληνική Αστυνομία και οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν αποτελεσματική εποπτεία και διερευνούν όλα τα περιστατικά που περιέρχονται σε γνώση τους. Η απουσία κυρώσεων δεν αποτελεί, αυτή καθεαυτή, απόδειξη ατιμωρησίας. Μάλλον αποτελεί σαφή ένδειξη της ανακρίβειας και της ασήμαντης φύσης των κατηγοριών” (!).
Η ατιμωρησία συνεχίζει να μεθοδεύεται και για το κρατικό έγκλημα στα Τέμπη, με την κυβέρνηση να απορρίπτει την κακουργηματική δίωξη του Κ. Καραμανλή και να κατηγορεί την αντιπολίτευση για “προαποφασισμένη κίνηση, η οποία όμως δεν έχει καμία βάση”. Κατηγορεί, δηλαδή, το ΠΑΣΟΚ ότι “το είχαν αποφασίσει πριν καλά καλά έρθει η δικογραφία στη βουλή ότι θα πάνε στη λογική κακουργήματος”, ενώ η ΝΔ έχει ανακοινώσει πριν μελετήσει τη δικογραφία τον “οδηγό Τριαντόπουλου”.
Και έρχεται και τρίτο κρούσμα δευτερογενούς εγκληματοποίησης, με την τρίτη έκθεση που δημοσιεύεται για την ελευθερία του Τύπου μέσα σε δέκα μέρες (είχε προηγηθεί η έκθεση Liberties του ευρωκοινοβουλίου και η έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα), αυτή τη φορά από το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που μιλά για “επιδείνωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα”, καθώς “οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν κρατική επιτήρηση, παρενόχληση και εκφοβισμό από φιλοκυβερνητικούς παράγοντες και καταχρηστικές αγωγές από πολιτικούς που απειλούν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου”. Παράλληλα, η κυβέρνηση αρνείται να αναγνωρίσει (μα καλά, ακόμα δεν έχει κινηθεί εισαγγελέας;) την τριγωνική σχέση Blue Skies – Δημόσιων Οργανισμών – ΝΔ , ενώ προαναγγέλθηκε μήνυση κατά του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ Σ. Φάμελλου για συκοφαντία ότι η Ομάδα Αλήθειας λειτουργεί “ως μηχανισμός αισχρής προπαγάνδας και δολοφονίας χαρακτήρων των πολιτικών αντιπάλων”. Να θυμίσουμε ότι εκκρεμεί μήνυση και κατά του Ν. Ανδρουλάκη για το σκάνδαλο των υποκλοπών.
Η υπερεγκληματοποίηση και η υποεγκληματοποίηση στο ελληνικό ποινικό σύστημα είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες εξουσίας της Νέας Δημοκρατίας. Με την επιλεκτικότητα του ποινικού συστήματος ανθεί η διαφθορά και διαπλοκή των ισχυρών, κοινωνικές ομάδες στοχοποιούνται και περιθωριοποιούνται, στρεφόμενη η μία εναντίον της άλλης, για να επιβιώσουν. Όμως, “από τους ανθρώπους δεν λείπει η δύναμη, λείπει η θέληση”, όπως έγραψε ο Β. Ουγκώ στους “Άθλιους”. Μένει μόνο ο “δυναμίτης” να ανάψει, και τότε μπορεί να ανατιναχθεί όλο τους το οικοδόμημα συθέμελα.
Εμπρός της γης οι κολασμένοι, της πείνας σκλάβοι εμπρός, εμπρός. Το δίκιο από τον κρατήρα βγαίνει, σαν βροντή σαν κεραυνός.
