Καθώς από τις αρχές του επόμενου χρόνου οι ακαδημαϊκές μου υποχρεώσεις δεν θα μου επιτρέπουν να διατηρήσω αυτή τη στήλη, οφείλω να ασχοληθώ με ορισμένα θέματα για τα οποία ήθελα καιρό να γράψω. Στο παρόν σημείωμα θα αναφερθώ στην ανάγκη να αξιοποιούμε τα μεσοδιαστήματα μεταξύ κοινωνικών εκρήξεων ώστε να σκεφτόμαστε συλλογικά, να διορθώνουμε λάθη, να δημιουργούμε νέες υποδομές. Το λιγότερο που έχουμε να κάνουμε –και δεν είναι λίγο– είναι να διατηρούμε τους οργανωτικούς δεσμούς μας, τους συμβολικούς και ταυτοτικούς μας πόρους, ώστε να συνεχίσουμε να είμαστε παρόντες και παρούσες. Γιατί όσο είμαστε, ούτε μπορούν τα πράγματα να εκτροχιαστούν προς μια κακή κατεύθυνση, ούτε μπορούμε να αποκλείσουμε ότι η fortuna θα συναντήσει τη virtu που μέχρι τώρα μας χαρακτηρίζει με έναν γόνιμο τρόπο.
Τι είδους δομές –αν εξαιρέσουμε τα κόμματα και τα συνδικάτα που περνούν κρίση– παίζουν ρόλο στη διατήρηση των συμβολικών και οργανωτικών πόρων της Αριστεράς από την οποία εξαρτάται σε κρίσιμο βαθμό η δυνατότητά της να αποκτά πολιτική δύναμη σε ευνοϊκούς καιρούς;
Τα πολιτικά φεστιβάλ (της ΚΝΕ, των «Αναιρέσεων», της πάλαι ποτέ Συριζαϊκής Αριστεράς, το Αντιρατσιστικό, αντιφασιστικά, φεμινιστικά, κ.ά.) συγκεντρώνουν κόσμο από όλο το αριστερό ημισφαίριο, δίνοντας την ευκαιρία σε φίλες και φίλους που εύκολα χάνονται να βρεθούν, σε νέους ακτιβιστές και νέες ακτιβίστριες να ενισχύσουν την ταυτότητά τους, σε μεγαλύτερους να παραμείνουν συνδεδεμένοι με τον «χώρο», και σε όλους και όλες μαζί να συζητήσουν «τι (να) κάνουμε». Το Αντιρατσιστικό αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα ουδέτερο έδαφος όπου συναντιούνταν οι διαφορετικές φυλές της Αριστεράς χωρίς να τσακώνονται, με αποτέλεσμα να αναδύεται μια αδιόρατη ενότητα και μια αίσθηση του συνανήκειν. Το Φεστιβάλ της ΚΝΕ ήταν πάντα το μαζικότερο, αλλά εδώ και χρόνια αυτή η μαζικότητα οφείλεται και στην αθρόα προσέλευση και των αριστερών εκτός ΚΚΕ.
Οι συναυλίες αλληλεγγύης, αλλά και οι συναυλίες συγκεκριμένων καλλιτεχνών (όπως αυτές του Θανάση, του Σωκράτη, του Βασίλη, του Μίλτου, των Χαϊνηδων, της Φριτζήλα και άλλων έντεχνων, πολλών ράπερ κ.ά.) είναι επίσης τόποι συνάντησης όπου η πολιτική ταυτότητα αποκτά συναισθηματικό βάθος.
Τα φεστιβάλ βιβλίου, όπως αυτό που τελειώνει αύριο στο Πεδίον του Άρεως, δίνουν αντίστοιχες ευκαιρίες συνάντησης και αναστοχασμού, αν και δεν αφορούν μόνο το αριστερό ημισφαίριο. Όπως στις παραπάνω περιπτώσεις, έτσι και σε αυτήν αντιλαμβανόμαστε τι είναι αυτό που μας ενώνει: ένας κοινός τρόπος ζωής που περιλαμβάνει –μεταξύ άλλων φυσικά– το διάβασμα, το στοχασμό, την αγάπη για τη μόρφωση και το ενδιαφέρον για την πολιτιστική μας κληρονομιά (βραχμανική Αριστερά δεν γίναμε τυχαία). Οι δε άπειρες βιβλιοπαρουσιάσεις, ειδικά όταν αφορούν βιβλία πολιτικού, κοινωνικού, ιστορικού περιεχομένου, αποτελούν ισάριθμες ευκαιρίες για πολιτικές στην ουσία συζητήσεις, πολλές φορές πάνω σε νέες οπτικές, αναλύσεις και δεδομένα.
Τέτοιες συζητήσεις γίνονται κατά κόρον στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων των ερευνητικών και πολιτικών ινστιτούτων (ΑΣΚΙ, ΕΝΑ, ΕΤΕΡΟΝ, Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς», Transform! europe, Σημείο για τη μελέτη της ακροδεξιάς, κ.ά.) που εκπονούν και δημοσιεύουν έρευνες με σκοπό την κατανόηση και τη διαμόρφωση πολιτικών προς όφελος της κοινωνικής πλειοψηφίας. Αλλά και στις αντίστοιχες εκδηλώσεις και τα συνέδρια που οργανώνουν κόμματα, σωματεία, σύλλογοι, κινηματικές πρωτοβουλίες, εφημερίδες σαν τη δική μας, κ.ά. Αυτές οι εκδηλώσεις είναι οι καλύτερες ευκαιρίες να ακουστούν και να συζητηθούν νέες απαντήσεις στα ερωτήματα που μας απασχολούν και να προταθούν νέες λύσεις στα πολιτικά μας προβλήματα.
Φυσικά, το ψηφιακό καφενείο των φιλάθλων και οπαδών της Αριστεράς αποτελεί πλέον βασική υποδομή, όπου όλοι και όλες κάνουν σχεδόν όλα όσα έκαναν πριν το γύρισμα του αιώνα εντός των πολιτικών κομμάτων, των σωματείων, των συλλόγων και άλλων χώρων όπου οι πολιτικοποιημένοι κοινωνικοποιούνταν, συζητούσαν, αποφάσιζαν. Το καφενείο αυτό είναι το μεγαλύτερο που έχει υπάρξει, γι’ αυτό και τα προτερήματα και τα ελαττώματά του είναι εξίσου μεγάλα: όλοι και όλες έχουν ορατότητα και λόγο (αν και όχι στον ίδιο βαθμό), απουσιάζει όμως κάθε τρόπος οργάνωσης και αξιοποίησης αυτών των χαοτικών συζητήσεων – αν και οι αρνητικές και θετικές επιδράσεις στις κουλτούρες και τις ταυτότητες παράγουν ήδη αποτελέσματα. Μια μικρότερη υποδομή είναι οι εφημερίδες και τα σάιτ του αριστερού ημισφαιρίου που λειτουργούν ως σημεία αναφοράς και όπου γίνεται ανταλλαγή απόψεων.
Δεν θα μπορούσα, βέβαια, να παραλείψω το καμάρι της ελληνικής κοινωνίας χάρη στο οποίο γίναμε και είμαστε ευρωπαϊκή χώρα: το δημόσιο πανεπιστήμιο. Αν τα κινήματα ήταν ανέκαθεν η μεγάλη δεξαμενή από την οποία αντλούσε η Αριστερά, ο δεύτερος χώρος παραγωγής αριστερών συνειδήσεων ήταν το πανεπιστήμιο. Η κριτική σκέψη, οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, η αμφισβήτηση του υπάρχοντος, η ελευθερία κινήσεων των φοιτητών, έκανε το πανεπιστήμιο την ακρόπολη της (βραχμανικής) Αριστεράς, εξού και το μένος της εγχώριας (και διεθνούς) Δεξιάς.
Τέλος, ως προέκταση της γνωστής φράσης του Ευγένιου Αρανίτση, σύμφωνα με τον οποίο το πρόγραμμα της Αριστεράς φτιάχτηκε στις ταβέρνες, δεν μπορώ παρά να υπογραμμίσω τον ρόλο που έπαιξαν και παίζουν τα καφέ, τα μπαρ, τα καφενεία-σκέκια του «χώρου», καθώς και μια σειρά από περιβόητους τόπους διακοπών, με ή χωρίς πανηγύρια.
Γιατί σας τα λέω όμως όλα αυτά; Γιατί η διατήρηση αυτών των χώρων είναι η μίνιμουμ δουλειά μας. Γιατί αυτοί οι χώροι, εκτός από χώροι αναπαραγωγής της Αριστεράς, παίζουν και τον ρόλο του συνεργείου, και το συνεργείο είναι πληθυντικό. Γιατί, αν όχι στόχος, σίγουρα αποτέλεσμα των διαδικασιών που φιλοξενούνται σε αυτούς τους χώρους είναι η ανάδυση της ενότητας μέσα στη διαφορετικότητα.
Φωτο
Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ Αθήνας / Facebook
