Τις προηγούμενες εβδομάδες, η Εποχή φιλοξένησε μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες κριτικές στο ινστιτούτο-βιβλίο-και-μάλλον-κόμμα που υπόσχεται να ενώσει την Κεντροαριστερά απέναντι στον Μητσοτάκη. Οι συμβολές των Β. Παπαστεργίου, Δ. Γιατζόγλου και Χ. Γεωργούλα έδειξαν σε μεγάλο βάθος πού πηγαίνει το σχέδιο Τσίπρα: ένα εγχείρημα που διαφημίζεται καθημερινά από πρωτοσέλιδα και ιστοσελίδες, αλλά, παραμένοντας «λιγότερο από κόμμα, περισσότερο από ινστιτούτο», δεν καταγράφεται δημοσκοπικά, άρα δεν φθείρεται.
Η κριτική ανέδειξε τα σημαντικά. Αρκεί, όμως, να λέμε απλώς τι δεν θέλουμε;
Έχει αξία να εξηγούμε υπομονετικά το πρόβλημα με τον Τσίπρα: τι σηματοδοτεί η κεντρώα στροφή στον «δημοκρατικό καπιταλισμό» και τον «νέο πατριωτισμό»˙ πόση ζημιά έκαναν η κυβερνομανία και η ενός ανδρός αρχή˙ τι μέλλον προδιαγράφει η υποστήριξη του Τσίπρα από διαπλεκόμενους επιχειρηματίες, η αναξιοπιστία και η ταύτισή του με τις ευρωπαϊκές ελίτ (Ντράγκι, Λέτα). Νομίζω, όμως, ότι μια πόλωση τύπου «Τσίπρας – αντιΤσίπρας» μεσοπρόθεσμα ευνοεί τον θετικό πόλο. Το σημαντικό, λοιπόν, είναι τι θέλουμε εμείς. Όχι απλώς τι απορρίπτουμε.
Η διατύπωση μιας θετικής ατζέντας και μιας θετικής επιλογής (το να ιεραρχήσουμε τα βασικά που πρέπει να γίνουν και να συμφωνήσουμε προς ποια κατεύθυνση μαζεύουμε δυνάμεις) είναι υποχρέωση όσων, ανθρώπων και συλλογικοτήτων, ενδιαφέρονται για την υπόθεση της Αριστεράς –όχι του Κέντρου.
Για να σε ακούνε όταν λες τι θέλεις, πρέπει βεβαίως να είσαι κάτι. Κάτι που να δημιουργεί μια αίσθηση αξιοπιστίας. «Κάτι» που δεν είναι ανάδελφο, αλλά επιδιώκει σχέσεις: να ξαναμπερδευτούν και να ξανακουβεντιάσουν οι άνθρωποι. Όχι συγκολλήσεις ή απλώς επαφές κορυφών. Όχι απλώς ασκήσεις εκλογικής αριθμητικής που, στο τέλος της μέρας, θα καταλήξουν και εκλογικά αποτυχημένες. Αλλά σχέσεις εμπιστοσύνης.
Έχει περάσει μια δεκαετία απομόνωσης, κατακερματισμού και ασυνεννοησίας. Στη δεκαετία αυτή, η Αριστερά πρώτα απαξιώθηκε κι ύστερα συρρικνώθηκε. Στο διάστημα αυτό, οι σχέσεις μεταξύ συλλογικοτήτων και ανθρώπων έγιναν πιο ανταγωνιστικές απ’ ό,τι ήταν ήδη. Με την «πίτα» να μικραίνει και τον χώρο να λιγοστεύει, ο ανταγωνισμός για χώρο και ρόλους οξύνθηκε. Κι αντίστοιχα, όσο μίκραιναν οι κύκλοι, η καχυποψία άγγιξε επίπεδα παράνοιας. Αυτό το κλίμα χρειάζεται να αντιστραφεί: να αποκατασταθούν σχέσεις. Σχέσεις απέναντι σε κοινούς αντιπάλους.
Λέει ο αντίλογος: όσο υπάρχει το αγκάθι του 2015 (όσο κάποιοι δεν αντέχουμε την ελαφρότητα του «έλα μωρέ τώρα, καημένε», κι όσο άλλοι δεν ενθουσιάζονται όταν τους ζητούν επίμονα πιστοποιητικά), οι εκκλήσεις να υπερβούμε όσα χωρίζουν είναι αερολογίες. Νομίζω πως ξέρω τουλάχιστον τέσσερις λόγους γιατί το πράγμα δεν είναι έτσι.
Ο πρώτος: Μια δεκαετία τώρα, άνθρωποι που κινήθηκαν αλλιώς το ’15 βρήκαν τους τρόπους να συνεννοηθούν για να «χτυπήσουν μαζί»: έστω, «βαδίζοντας χωριστά». Η κοινή αντίθεση στην ευρωπαϊκή πολεμική οικονομία, η συνύπαρξη στις πρωτοβουλίες για τη Γάζα, ο κοινός αγώνας για να γίνει πάρκο η ΔΕΘ, ο κοινός βηματισμός στον ΔΣΑ, και άλλα ακόμα, δείχνουν ότι γίνεται ήδη.
Ο δεύτερος: Πολλά της περιόδου 2015-2019 δεν τελείωσαν –και ορισμένα τα πληρώνουμε, κυριολεκτικά, μέχρι σήμερα. Τέτοια περίπτωση είναι το Χρηματιστήριο Ενέργειας. Το γεγονός ότι η Νέα Αριστερά ζητά την κατάργησή του βοηθάει πολύ επί της ουσίας. Όχι απλώς να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ στελεχών. Αλλά να ξαναφτιαχτεί ένα πρόγραμμα με το οποίο η Αριστερά θα ξαναδιεκδικήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνικής πλειοψηφίας: η εμπιστοσύνη αυτή μετράει περισσότερο. Απαιτεί, βεβαίως, νέα, αξιόπιστα πρόσωπα. Πρώτα, όμως, απαιτεί σχέδιο: τι θέλουμε να κάνουμε –τι δεν μπορεί να συνεχιστεί πια.
Ο τρίτος λόγος: Σε ανύποπτη στιγμή, στις αρχές του 2020, ο τότε ΣΥΡΙΖΑ παραδεχόταν κάτι που, αν τα μέλη του το έπαιρναν σοβαρά, θα είχαμε γλιτώσει πολλή από την ασυνεννοησία γύρω από το 2015: ότι, από τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, το κόμμα ψήφιζαν πια διαφορετικοί (διάβαζε: πιο εξασφαλισμένοι και πιο συντηρητικοί ψηφοφόροι). Οι «διαφορές αυτές ίσως προείκαζαν εν μέρει την ήττα στις εκλογές του 2019».
Γραμμένη στη στρογγυλή γλώσσα της κομματικής κομψότητος, η διατύπωση αυτή ήταν παραδοχή ότι οι επιλογές που κυριάρχησαν το ’15 (όχι μόνες τους: με εσωκομματικό πραξικόπημα…), είχαν ακυρώσει σχέσεις εμπιστοσύνης. Όχι μόνο μεταξύ στελεχών. Αλλά, κυρίως, μεταξύ κόμματος και των κοινωνικών στρωμάτων που το κόμμα εκπροσωπούσε.
Ο τέταρτος λόγος: πόσα ξεκαθαρίσματα με το παρελθόν απαιτεί μια κοινή πρωτοβουλία μπροστά στις απειλές για «φέρετρα» και το «τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι»;
Στις επόμενες εκλογές, η Αριστερά θα ζητήσει να της αναθέσουν την εκπροσώπηση. Όμως, οι σχέσεις πολιτικής εκπροσώπησης δεν κερδίζονται αν απλώς λες ό,τι θέλει να ακούσει ο κόσμος ή αν απλώς συμφωνούμε. Είναι σχέσεις εμπιστοσύνης. Τα ίδια να λέμε, αν δεν εμπιστευόμαστε και δεν μας εμπιστεύονται, το πράγμα δεν πάει πουθενά.
Η έλλειψη εμπιστοσύνης αφορά κυρίως πρόσωπα που βρέθηκαν σε πρωταγωνιστικούς ρόλους προ δεκαετίας. Προς τιμή τους, πολλά από τα πρόσωπα αυτά δείχνουν σήμερα διατεθειμένα να κάνουν ένα βήμα πίσω. Αυτός είναι ένας ακόμα λόγος εμπιστοσύνης στο σχέδιο για την ανασύνθεση της Αριστεράς. Μπορούμε ένα βήμα μπροστά.
Φωτο: Pheladi Shai / Pixabay
