Φωτο: Werner Ustorf / Flickr
Παρατηρώ με ευχαρίστηση την ενίσχυση της ιδέας ότι η ριζοσπαστική πολιτική πρέπει να μεταφερθεί από τα περιθώρια της πολιτικής στο κέντρο της. Όχι όμως και τη διατήρηση της ιδέας ότι ο ριζοσπαστισμός είναι το αντίθετο της διαχείρισης και της μετριοπάθειας. Διότι ο ριζοσπαστισμός δεν είναι per se ούτε για τους άσχετους ούτε για τους έξαλλους. Είναι η ιδέα ότι δεν πρέπει να διατηρήσουμε πολλές από τις δομές που καταστρέφουν τις κοινωνίες μας, και γι’ αυτό πρέπει να είμαστε πολύ σοβαροί/ές και προσεχτικοί/ες ώστε να τις αντικαταστήσουμε μέσα από πολλή δουλειά, οργάνωση, έμπνευση, πειραματισμό και υπομονή. Αυτή η πτυχή του ριζοσπαστισμού ταιριάζει πιο πολύ με τη σκέψη του Λένιν ή του Καστοριάδη παρά με τη νεανική απαίτηση απλώς να ανοίξουν τα κοινωνικά συστήματα για να τους συμπεριλάβουν χωρίς να αλλάξουν στην ουσία τους ή με την ταυτοτική απαίτηση ηλικιωμένων να τελειώσουν τον πολιτικό τους βίο στη σωστή πλευρά της Ιστορίας.
Η ανάγκη να ξεχωρίσει κανείς και να αποκτήσει ορατότητα, είτε πρόκειται για τα σόσιαλ μίντια, είτε για την κινηματική πολιτική, είτε για την κεντρικοπολιτική σκηνή, οδηγεί σε ένα ράλι υιοθέτησης όλο και πιο ριζοσπαστικών θέσεων ώστε οι φορείς τους να διεκδικήσουν τις δάφνες τού πιο αυθεντικού εκπροσώπου μιας δίκαιης υπόθεσης. Έτσι μπορεί κάποιος να γράψει ότι ένας πολιτικός έκανε λάθος, και κάποια ότι έκανε ιστορικό λάθος, και κάποιος άλλος για καταστροφή, και κάποια άλλη για καταστροφή που θα μας ακολουθεί για πάντα, ενώ άλλος μιλά για έγκλημα, και άλλη για προδοσία, και κάποιος άλλος για προμελετημένο έγκλημα ή προδοσία κ.ο.κ. Ομοίως, κάποιος μπορεί να χαρακτηρίσει κάποιον πολιτικό δεξιό, και κάποια ακροδεξιό, και κάποιος άλλος φασίστα, και κάποια χειρότερο κι από φασίστα κ.ο.κ. Αυτός ο διαγωνισμός για την προσέλκυση περισσότερων οπαδών, όπως πιστεύω γίνεται εμφανές, οδηγεί συχνά σε υπερβολές, θηριώδεις ανακρίβειες, και κοσμοϊστορικές γελοιοποιήσεις (ε, είδατε;).
Στην κινηματική πολιτική μπορεί να βρείτε οργανώσεις που ζητάνε όλη την ώρα γενική απεργία, ή διαπιστώνουν ότι ο καπιταλισμός είναι στα τελευταία του, ή δέρνουν χωρίς λόγο για να φανούν πιο μαχητικοί, ή στήνουν σε άσχετες φάσεις συγκρούσεις με τα ΜΑΤ για να φανούν κι αυτοί πιο μαχητικοί.
Στην κεντρική πολιτική σκηνή έχουμε κόμματα της Αριστεράς τα οποία είναι τόσο ασυμβίβαστα που δεν μπορούν να κάτσουν ούτε στο ίδιο τραπέζι με άλλα όμορα κόμματα, έχουμε κόμματα του Κέντρου που είναι έτοιμα να δικάσουν τους πάντες σε ένα δικανικό Ολοκαύτωμα, έχουμε τέλος κόμματα της Ακροδεξιάς που επιτίθενται λυσσαλέα στους μετανάστες οποιοδήποτε και αν είναι το θέμα (ακόμα και αν είναι το ψεύτικο «πόθεν έσχες» της επικεφαλής του κόμματος).
Προφανώς όλα τα παραπάνω γίνονται για την προσέλκυση του ενδιαφέροντος όσο το δυνατόν μεγαλύτερης μερίδας της κοινωνίας. Ωστόσο, μάλλον δεν αποτελούν την καλύτερη διαφήμιση για τον ριζοσπαστισμό. Δύνανται μάλιστα να προκαλέσουν σκεπτικισμό έναντι της ριζοσπαστικής πολιτικής και επανεκτίμηση των πιο μετριοπαθών εκδοχών της ίδιας πολιτικής κατεύθυνσης.
Έπειτα, η επιρροή διευρύνεται όταν το πολιτικό μήνυμα κινείται μεταξύ δύο ατελέσφορων άκρων: ενός πολύ οικείου αλλά μη δυνάμενου να κινητοποιήσει και ενός εντελώς ανοίκειου γι’ αυτό εξίσου μη δυνάμενου να αποκτήσει ευρεία απήχηση. Αυτό σημαίνει ότι η ριζοσπαστική πολιτική απαιτεί εξίσου μεγάλη περίσκεψη και μελετημένες επιλογές σε όλα τα επίπεδα. Δεν είναι –ακόμα και αν βιώνεται ως τέτοια– μια απλή συναισθηματική και γνωστική απελευθέρωση από τα δεσμά της διαχείρισης, αλλά μια επανεξέταση της σχέσης μεταξύ τακτικής και στρατηγικής, μια δυνατότητα αναθεώρησης του πολιτικού και του προγραμματικού λόγου και των μορφών δράσης. Δεν είναι «η ώρα του παιδιού» για να το θέσω δεικτικά. Άλλωστε, οι ίδιοι πολίτες που θέλουν ριζικές αλλαγές αξιολογούν αρνητικά τις υποσχέσεις που αντιλαμβάνονται ως ανεδαφικές, τις λογικές ανακολουθίες, τις μη λογικές ή μη πειστικές απαντήσεις σε εύλογα ερωτήματα, τις πράξεις που τους δημιουργούν ανασφάλεια, την άγνοια ή την αδυναμία ελέγχου περίπλοκων καταστάσεων. Τουτέστιν, η ζήτηση για ριζοσπαστισμό δεν πρέπει να μας παραπλανά και να νομίζουμε ότι οι άνθρωποι στους οποίους μιλάμε δεν κρίνουν τις ριζοσπαστικές εκδοχές της Αριστεράς εξίσου αυστηρά με όλους τους υπόλοιπους.
Και στο σημείο αυτό θα ήθελα να κάνω μια παρατήρηση για τη διένεξη στο εσωτερικό της Νέας Αριστεράς. Η πλειοψηφία έχει δίκιο όταν ισχυρίζεται ότι οι συμμαχίες πρέπει να έχουν περιεχόμενο (αν και όπως έχω αναλύσει στο παρελθόν, «η ενότητα είναι το πρόγραμμα», «η ενότητα φτιάχνει το πρόγραμμα» και «η ενότητα κάνει πειστικό το πρόγραμμα»). Από την άλλη, και ο ριζοσπαστισμός χρειάζεται περιεχόμενο, στον ίδιο ακριβώς βαθμό. Δεν σημαίνει τίποτα η επίκλησή του. Ούτε ενδιαφέρει κανέναν το ταυτοτικό άγχος ενός μικρόκοσμου που νομίζει ότι η επίκληση της ταυτότητας επικαλύπτει τη στρατηγική ένδεια, την αδυναμία ανανέωσης προσώπων, λόγου, μορφών δράσης και επικοινωνίας. Το χειρότερο όμως είναι ότι η πλειοψηφία δεν κατανοεί τι παίζεται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, λέγοντας –και σωστά– πως η μειοψηφία δεν κατανοεί τι παίζεται αυτή τη στιγμή στον κόσμο – και vice versa. Πάντως ούτε από τη ΝΔ θα γλυτώσουμε έτσι, ούτε από την οικολογική καταστροφή και τη φασιστική διαχείρισή της από ανεξέλεγκτες ελίτ.
