Προβλήματα και παράδοξα στην αλλαγή του ΦΠΑ
«Υπάρχει δυσκολία εφαρμογής των διατάξεων για τις αλλαγές του ΦΠΑ, καθώς περιλαμβάνουν πολλές εξαιρέσεις για αρκετά προϊόντα που ανάλογα τη διάθεσή τους, αλλάζει και ο συντελεστής τους» εξηγεί στην «Εποχή» ο πρόεδρος του Κέντρου Προστασίας του Καταναλωτή, Νικόλας Τσεμπερλίδης, για την αναταραχή που επικρατεί στην αγορά από τη Δευτέρα, λόγω της αλλαγής των συντελεστών του ΦΠΑ.
Τα περισσότερα παράδοξα φαίνεται να αφορούν το συντελεστή των τροφίμων και ειδικά στα κρέατα. «Η αύξηση του συντελεστή για το μοσχαρίσιο κρέας στο 23%, ενώ τα άλλα κρέατα παραμένουν στο 13%, δεν έχει καμία λογική. Τα τελευταία χρόνια είχε αρχίσει να υπάρχει μια μικρή ανάπτυξη στον τομέα της βοοτροφίας στην Ελλάδα, με την άνοδο του ΦΠΑ αυτό θα σταματήσει, αφού η ζήτηση θα μειωθεί πολύ και κατά αυτόν τον τρόπο ούτε το κράτος πρόκειται να έχει έσοδα» δηλώνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Καταστηματαρχών Κρεοπωλείων, Πέτρος Σταύρος. Σημειώνει, επίσης, πως η συγκεκριμένη αλλαγή ήταν κεραυνός εν αιθρία, καθώς πέντε ώρες πριν την ψήφιση των μέτρων είχαν συναντηθεί με επιτελείο του υπουργείου Οικονομικών και δεν είχαν ενημερωθεί για την εν λόγω αύξηση.
«Ο νόμος περιέχει και πολλές ασάφειες. Δεν εξηγεί για ποιο λόγο το απλό χοιρινό σουβλάκι δεν θεωρείται παρασκευασμένο και έχει συντελεστή 13%, ενώ αν έχει αλάτι και πιπεριές αλλάζει κάτι και πάει στο 23%. Πρόβλημα μεγάλο θα υπάρξει και τα Χριστούγεννα και το Πάσχα που το αρνί με τη συκωταριά πωλούνται μαζί, αλλά τώρα το πρώτο έχει συντελεστή 13% και η δεύτερη 23%».
Κίνδυνος αισχροκέρδειας
Ίδιας λογικής ασάφειες συναντιόνται και στην περίπτωση της εστίασης. Αναλόγως με το που θα καταναλώσει ο πελάτης την παραγγελία του, διαμορφώνεται ο ΦΠΑ για κάποια από τα προϊόντα. Πιο συγκεκριμένα, αν ο πελάτης παραγγείλει για έξω και δεν τα καταναλώσει στο κατάστημα, το νερό, το γάλα, το ψωμί χρεώνονται με 13% ΦΠΑ, διαφορετικά έχουν 23%.
Στην περίπτωση του τουρισμού, τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια τελικά πέρασαν στο 23% από τώρα και όχι το Σεπτέμβρη, όπως φημολογούταν αρχικά. Όσοι πάντως είχαν κάνει κράτηση πριν τη ψήφιση και τα εισιτήρια τους είχαν εκδοθεί, θα ταξιδέψουν με ΦΠΑ 13%. Όσοι άτυχοι, παρόλο που είχαν κάνει κράτηση, τα εισιτήριά τους εκδόθηκαν μετά τη ψήφιση, θα επιβαρυνθούν με ΦΠΑ 23%. «Η προσωπική μου άποψη είναι πως παρά την ανατίμηση των εισιτηρίων ο κλάδος δεν θα πληγεί ιδιαίτερα, καθώς ακόμα και τώρα στη δική μας εταιρεία έχουμε αύξηση των πωλήσεων σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2014. Παρόλα αυτά, πιο σίγουρα συμπεράσματα για το ζήτημα θα έχουμε μετά το τέλος του Αυγούστου» σύμφωνα με την Αλεξία Κότση, υπεύθυνη επικοινωνίας της Travel Planet 24.
Οι αυξήσεις στον ΦΠΑ και οι πολλές διαφορετικές παράμετροι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο και για αδικαιολόγητες αυξήσεις στις τιμές λόγω της αναταραχής. «Σίγουρα θα εμφανιστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας. Πέραν από τις αυξήσεις που θα μεταφερθούν αυτούσιες στον τελικό καταναλωτή, μπορεί να υπάρξουν αυξήσεις και σε προϊόντα που δεν μεταβάλλεται ο συντελεστής, όπως και μεταφορά του κόστους των προβλημάτων με τις τράπεζες στις τελικές τιμές. Αυτά θα πρέπει να τα αντιληφθεί η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα, ώστε να υπάρξουν κινήσεις για τον έλεγχό τους» τονίζει το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτή.
Άδικος ο ΦΠΑ στα φροντιστήρια
«Η επιβολή 23% ΦΠΑ στα δίδακτρα των φροντιστηρίων είναι ένα άδικο μέτρο που πλήττει τη μέση ελληνική οικογένεια. Στο φροντιστήριο δεν πηγαίνουν πλούσια παιδιά, αλλά μαθητές που ανήκουν σε μεσαίες και φτωχές οικογένειες προκειμένου να μάθουν κάποια ξένη γλώσσα και να βοηθηθούν για τις εξετάσεις για το πανεπιστήμιο. Οικονομικά είναι ατελέσφορο, γιατί κατά αυτόν τον τρόπο θα μεγαλώσει η ζήτηση της μαύρης παραπαιδείας. Ως επιχειρήσεις τα φροντιστήρια ήδη φορολογούνται και μάλιστα με 29% και την 100% προκαταβολή που προβλέπουν τα υπόλοιπα μέτρα» δηλώνει ο Γιάννης Βαφειαδάκης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδας.
Παράλληλα, τονίζει πως το μέτρο αντίκειται στην ευρωπαϊκή οδηγία που προβλέπει πως οι υπηρεσίες εκπαίδευσης δεν πρέπει να επιβαρύνονται με ΦΠΑ στα δίδακτρα και εξαγγέλλει πως θα υπάρξουν σειρά κινητοποιήσεων, ώστε να αποσυρθεί το μέτρο. Γεγονός που δεν είναι καθόλου απίθανο, σύμφωνα με τον ίδιο, όπως διαφαίνεται μετά τις συναντήσεις τους με τους υπουργούς Παιδείας και Οικονομικών.
Προβλήματα στο χώρο του βιβλίου
Ενώ τα βιβλία εντάχθηκαν στον υπερμειωμένο συντελεστή του 6%, προβλήματα αναμένεται να ανακύψουν στον κλάδο, σύμφωνα με την επιστολή της Ένωσης Ελληνικού Βιβλίου στον πρωθυπουργό, καθώς οι υπηρεσίες φασόν του βιβλίου έχουν συντελεστή 23%. Πιο συγκεκριμένα αναφέρουν ότι: «Στον νέο νόμο, ενώ το βιβλίο εντάχθηκε στο 6%, οι υπηρεσίες για την παραγωγή του βιβλίου υπόκεινται σε ΦΠΑ 23%. Όπως καταλαβαίνετε, η τεράστια αυτή διαφορά, από το 6% στο 23%, δεν μπορεί να καλυφθεί από τις πωλήσεις των βιβλίων, καθώς το περιθώριο μικτού κέρδους μας επ’ ουδενί δεν φτάνει για να καλύψει τη διαφορά των δύο συντελεστών (…)».
Αν παραμείνει αυτή η διαφορά οι περισσότερες εκδοτικές επιχειρήσεις θα στραφούν στην ανάθεση της παραγωγής τους σε τυπογραφεία άλλων ευρωπαϊκών χωρών, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ιταλία, προκειμένου να μηδενίσουν τον ΦΠΑ στο στάδιο της παραγωγής ή θα αναγκαστούν να κλείσουν, όπως επισημαίνουν.
Ζήτημα εισπραξιμότητας
Όλη η λογική, όμως, της ανόδου του ΦΠΑ, προκειμένου να αυξηθούν τα έσοδα του κράτους, φαίνεται να είναι λανθασμένη, καθώς το πρόβλημα έγκειται στη δυσκολία εισπραξιμότητας που αντιμετωπίζει και όχι στις χαμηλές τιμές.
«Ο ΦΠΑ είναι ένας άδικος φόρος γιατί επιβάλλεται οριζόντια και δεν συνδέεται με τα εισοδήματα. Η άνοδός του οφείλεται στην αδυναμία που έχει η ελληνική πολιτεία στην είσπραξή του. Αντί να φτιάξουν μηχανισμούς για είσπραξη του ΦΠΑ, προτιμούν την αύξηση. Αυτό δείχνει προχειρότητα στην αντιμετώπιση των δημοσίων προβλημάτων. Όταν είναι υψηλός ο ΦΠΑ, ο καταναλωτής οδηγείται σε τακτικές δοσοληψίας με τον επιχειρηματία, του τύπου να κόβει κάτι από την τιμή και να μην κόβεται η απόδειξη. Στερείται έτσι το κράτος φορολογητέα ύλη. Αυτό που πρέπει να γίνει, είναι η πολιτεία να αναπτύξει τις κατάλληλες δομές ελέγχου και τιμωρίας για τους παραβάτες. Παράλληλα πρέπει να αναπτύξει και στους πολίτες τη λογική να ζητάνε απόδειξη. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί μέσω της λοταρίας αποδείξεων, αλλά εξηγώντας τους τι ακριβώς σημαίνει για τους ίδιους τους πολίτες. Όσο η πολιτεία δεν θα εισπράττει το ΦΠΑ, στο τέλος θα πληρώνουν το κόστος πάντα οι ίδιοι» καταλήγει ο Νικόλας Τσεμπερλίδης της Προστασίας του Καταναλωτή.
Ενδεχόμενο διατροφικό πρόβλημα
Πέραν των προβλημάτων που προκαλούν οι τόσες διαφοροποιήσεις, το σημαντικότερο ζήτημα είναι πως αυξάνεται ο ΦΠΑ σε είδη διατροφής, με αποτέλεσμα τη δυσκολία πολλών νοικοκυριών να τραφούν επαρκώς και ασφαλώς. «Με την άνοδο του ΦΠΑ θα υπάρξει μεγάλο πρόβλημα γιατί ο κόσμος ήδη πήγαινε στα πιο φθηνά προϊόντα, αφού δεν είχε χρήματα. Τώρα θα αναγκάζεται να παραμελεί τελείως το θέμα της ποιότητας και θα κοιτάζει μόνο την τιμή με συνέπεια να υπάρξουν κίνδυνοι για τη διατροφή του. Οι καταναλωτές θα πρέπει να προσέξουν τις πολύ χαμηλές προσφορές γιατί το πιθανότερο είναι πως θα πρόκειται για κρέας μακράς διάρκειας. Είναι όρος για τα εισαγόμενα κρέατα που έχουν σφαχθεί και διατηρούνται κατεψυγμένα με διάφορα χημικά μέχρι και για 6 μήνες πριν φθάσουν στο τραπέζι μας. Δυστυχώς, παρά τις κινητοποιήσεις μας, δεν έχει ακόμα νομοθετηθεί να καταγράφονται ως τέτοια, ώστε να προστατεύεται ο πολίτης και να ξέρει τι καταναλώνει».
Ο Πέτρος Σταύρος επισημαίνει, ακόμα, τη δυσκολία που θα έχουν πολλά κρεοπωλεία να απορροφήσουν την άνοδο στο ΦΠΑ, αφού οι ίδιοι κάποια τα προμηθεύονται από τα σφαγεία με 23% ΦΠΑ, ακόμα και αν αυτά μετά πωλούνται με 13%. Αντίθετα, αυτό το μέτρο θα δώσει ώθηση στις πολυεθνικές αλυσίδες σούπερ – μάρκετ, καθώς τα κρέατα που έχουν, πρόκειται τις περισσότερες φορές για εισαγόμενα, που έχουν παραμείνει στο 13%.
•
Τζέλα Αλιπράντη
