Φωτο: Soner Arkan / Pexels
Είναι όνομα και πράμα. Οι μοναχές διάγουν έναν κυριολεκτικά απομονωμένο βίο, γεμάτο περιορισμούς και στερήσεις. Το σεξ τούς είναι απαγορευμένο, όπως και κάθε άλλη εγκόσμια απόλαυση, και ακόμα και το γέλιο τούς επιτρέπεται σε ομοιοπαθητικές δόσεις. Στην καθολική εκκλησία τέτοιοι καταναγκασμοί είναι αυστηρά νομοθετημένοι. Παράδειγμα, το αποστολικό διάταγμα Sponza Christi (1950) του Πάπα Πίος ΙΒ΄, που διέπει τους κανόνες της «θεοφώτιστης παρθένου ζωής» των καλογριών, του «μυστικιστικού αρραβώνα» τους με τον Κύριο, καθώς και των καθημερινών δραστηριοτήτων τους. Για αυτεξούσια διαβίωση ούτε κουβέντα. Οι καλόγριες παραμένουν στην κατώτατη βαθμίδα της εκκλησιαστικής ιεραρχίας, ξεχασμένες από Θεό και ανθρώπους, χαλί για να το πατάνε οι άρρενες κληρικοί.
Γι’ αυτό και η είδηση, ότι τρεις υπέργηρες καλόγριες (Μπερναντέτε, 88 ετών, Ρεγκίνα, 86, και Ρίτα, 81) του τάγματος των Αυγουστίνων προχώρησαν στην κατάληψη του μοναστηριού Γκόλντενστάιν στο Σάλτσμπουργκ, προκάλεσε διεθνή ντόρο. Η εξέγερσή τους ανέτρεπε τα μέχρι τότε ισχύοντα ειωθότα. Σαν αυτό που λέει ότι μοναχές, που δέχονται να μαρτυρήσουν, ανεβαίνοντας, ας πούμε, στην πυρά. Αυτό μάλιστα, αυτό είναι μέγιστη προσφορά στην εκκλησία. Το να γίνονται όμως κοινές καταληψίες, αυτό είναι απαράδεκτο, τότε είναι η εκκλησία που υφίσταται το μαρτύριο.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Τον Δεκέμβριο του 2023 ο διοικητικός προϊστάμενος των τριών μοναχών τις ειδοποίησε, ότι το τάγμα τους διαλύεται. Ο λόγος: Η δραματική μείωση του αριθμού των μελών του. Οι ίδιες, πρόσθεσε, θα μετακόμιζαν σε κάποιο γηροκομείο – όπως και έγινε. «Μας είπε, ότι πρόκειται για προσωρινή μετακόμιση», αναπολεί η μοναχή Μπερναντέτε, «και ότι μετά θα βλέπαμε».
Λόγια του αέρα. Το «προσωρινό», που διήρκεσε 20 ατέλειωτους μήνες, έδειχνε να μην τελειώνει ποτέ. Μην αντέχοντας τις άσχημες συνθήκες ζωής στο γηροκομείο, το τρίο αποφάσισε να αντιδράσει: Με τη βοήθεια μιας νεαρής φίλης τους επέστρεψαν κατά τα μέσα Σεπτεμβρίου στη μονή, όπου, παραβιάζοντας την κεντρική πύλη της εγκαταστάθηκαν πάλι εκεί.
Αλληλούια – από τότε, λένε οι ίδιες, ζουν το μύθο της ζωής τους, που συνοδεύεται, από τη μια, από τις ευχές και ευλογίες δεκάδων χιλιάδων χρηστών στο διαδίκτυο, και από την άλλη, από τις απειλές και τα αναθέματα του «βαθέως» εκκλησιαστικού κατεστημένου.
Σκηνές, που θυμίζουν ταινίες του Φελίνι: Μοναχές, πότε με ανεμίζoυσες φορεσιές πάνω σε ποδήλατα, πότε ισορροπώντας σε όργανα γυμναστικής, πότε στην κουζίνα μαγειρεύοντας με «απόκρυφες» μεσαιωνικές συνταγές, και πότε στην εκκλησία να επικοινωνούν με τον Κύριο και Θεό τους σαν να είναι πραγματικός «αρραβωνιάρης»τους.
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το CNN, και το BBC, ήταν κατά διαστήματα ξετρελαμένα μαζί τους. Παρουσίαζαν ωστόσο την υπόθεση σαν μοντέρνο ροκ-μιούζικαλ στη βάση του κλασικού προτύπου Δαβίδ-Γολιάθ, στο οποίο τον ρόλο του Δαβίδ έχουν αναλάβει γυναίκες – οι, όχι μόνο νομικά, πιο αδύναμες του πλανήτη. Κι εκείνο που πρόβαλαν ήταν η χιουμοριστική πλευρά του θέματος: Το γεγονός ότι οι γυναίκες που, ως εκ θέσεως, πίνουν με το μπουγέλο το αμίλητο νερό, άρχισαν ξαφνικά να βγάζουν γλώσσα. Παραλείποντας όμως να δείξουν ότι η κατάληψη της μονής ισοδυναμεί με την ανακατάληψη του αυτοπροσδιορισμού τους.
Ανταρσία χωρίς προοπτική επιτυχίας; Ο συσχετισμός δυνάμεων είναι πάντως άνισος: Ο ηγούμενος έχει το «δίκιο», δηλαδή το πατριαρχικό εκκλησιαστικό δίκαιο με το μέρος του, που λέει, ότι ο όρκος (Gelübde) που έχουν δώσει οι τρεις καλόγριες στο τάγμα, τις υποχρεώνει σε τυφλή υπακοή στους ανωτέρους τους. Επιπλέον κρατάει στα χέρια του το ταμείο του τάγματος, που διαθέτει 400.000 ευρώ για την περίθαλψη των ηλικιωμένων μελών του.
Οι μοναχές, αντίθετα, είναι πάμπτωχες και δεν διαθέτουν πρόσβαση σε κανένα θρησκευτικό ή κοσμικό κέντρο εξουσίας. Μια αντιπαράθεση σε καθαρά νομικό επίπεδο θα απόβαινε λοιπόν πιθανότατα εις βάρος τους: Ταπεινωμένες και «ξεφωνημένες» θα έπρεπε αμέσως μετά να ξαναγυρίσουν στο μισητό τους γηροκομείο.
Απομένει λοιπόν η πολιτική λύση, που δεν φαντάζει εντελώς απίθανη. Όχι μόνο λόγω του συνεχώς αυξανόμενου κύματος συμπάθειας με τις μοναχές. Αλλά και επειδή η καθολική εκκλησία τείνει να γίνει συνώνυμο της αναξιοπιστίας. Έναν πάπα, όπως τον σημερινό Λέοντα ΙΔ΄, που πιστεύει, κατά δήλωσή του, στα ξόρκια, χωρίς να εξορκίζει και να αφορίζει τους εγκληματίες πολέμου στο Ισραήλ και την Ρωσία, δεν θα τον έλεγες ότι πιο αξιόπιστο.
Οι τρεις γηραιές κυρίες του Σάλτσμπουργκ προσφέρουν έτσι ένα άλλο πρότυπο πίστης – χωρίς γηροκομεία και με πολύ γέλιο και ροκ. Επιπλέον αποκαλύπτουν τις γενετήσιες παθογένειες της καθολικής εκκλησίας: το αντρικό μονοπώλιο και την πλήρη έλλειψη δημοκρατίας στις γραμμές της.
Το ροκ και το γέλιο δεν την απειλούν βέβαια με «θάψιμο». Πολύ όμως με γελοιοποίηση.
