φωτογραφία: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ/EUROKINISSI
Η τελευταία έκθεση της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη και το Ισραήλ, που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιουνίου 2026, αποτελεί ένα από τα πιο βαρυσήμαντα κείμενα που έχουν εκδοθεί μέχρι σήμερα για τον πόλεμο στη Γάζα.
δείτε όλη την έκθεση εδώ
Η Επιτροπή, που δημιουργήθηκε το 2021 από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και λειτουργεί ανεξάρτητα από τα εμπλεκόμενα κράτη, εξετάζει συστηματικά παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού και του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η έκθεση σημειώνει ότι, κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2025:
«Περισσότερα από 20.000 παιδιά σκοτώθηκαν, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 30% όλων των θανάτων στη Γάζα.»
Σημειώνεται στην εισαγωγή της Έκθεσης: “Από τις 7 Οκτωβρίου 2023, η Επιτροπή έχει αποστείλει 13 αιτήματα παροχής πληροφοριών ή/και πρόσβασης προς την κυβέρνηση του Ισραήλ, τέσσερα αιτήματα παροχής πληροφοριών προς το Κράτος της Παλαιστίνης και ένα αίτημα παροχής πληροφοριών προς το Υπουργείο Υγείας της Λωρίδας της Γάζας. Το Κράτος της Παλαιστίνης και το Υπουργείο Υγείας της Λωρίδας της Γάζας παρείχαν τις ζητούμενες πληροφορίες στην Επιτροπή. Από την κυβέρνηση του Ισραήλ δεν ελήφθη καμία απάντηση.”
Η νέα έκθεση επικεντρώνεται στις επιπτώσεις της στρατιωτικής εκστρατείας του Ισραήλ στα παιδιά και καταλήγει σε ένα εξαιρετικά σοβαρό συμπέρασμα: ότι οι ισραηλινές αρχές έχουν διαπράξει πράξεις που συνιστούν γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου εις βάρος του παλαιστινιακού πληθυσμού της Γάζας. Πρόκειται για τη σαφέστερη μέχρι σήμερα διατύπωση της Επιτροπής σχετικά με τη νομική αξιολόγηση των γεγονότων.
«Οι ισραηλινές αρχές και οι δυνάμεις ασφαλείας στοχοποίησαν σκόπιμα παιδιά παλαιστινιακής καταγωγής, διαπράττοντας γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου.»
Η έκθεση υποστηρίζει ότι η μαζική θανάτωση παιδιών δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως παράπλευρη συνέπεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αντιθέτως, καταγράφει επαναλαμβανόμενη χρήση εκρηκτικών όπλων μεγάλης ισχύος σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, εκτεταμένες επιθέσεις σε κατοικίες, καταυλισμούς εκτοπισμένων, σχολεία και εγκαταστάσεις που λειτουργούσαν ως καταφύγια αμάχων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η έκταση και η επανάληψη αυτών των επιθέσεων αποκαλύπτουν ένα πρότυπο συμπεριφοράς που δεν συνάδει με τις θεμελιώδεις αρχές της διάκρισης και της αναλογικότητας, όπως αυτές προβλέπονται από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Navi Pillay, δηλώνει:
«Στοχοποιώντας τα παιδιά, το Ισραήλ επιτίθεται στην ίδια την ικανότητα του παλαιστινιακού λαού να συνεχίσει να υπάρχει και να καθορίζει το μέλλον του.»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καταστροφή των συνθηκών που είναι απαραίτητες για την επιβίωση του άμαχου πληθυσμού. Η πολιορκία της Γάζας, οι περιορισμοί στην είσοδο τροφίμων, νερού, καυσίμων και ιατροφαρμακευτικού υλικού, καθώς και η συστηματική καταστροφή του συστήματος υγείας, παρουσιάζονται ως στοιχεία μιας πολιτικής που επέφερε σοβαρή σωματική και ψυχική βλάβη στον παλαιστινιακό πληθυσμό και ιδιαίτερα στα παιδιά. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η στέρηση των μέσων επιβίωσης δεν αποτελεί απλώς ανθρωπιστική αποτυχία, αλλά εντάσσεται σε μια συνολικότερη πρακτική που αξιολογείται υπό το πρίσμα της Σύμβασης για την Πρόληψη και Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας.
Η έκθεση περιγράφει ότι τα παιδιά στη Γάζα υπέστησαν:
«Θανάτους, τραυματισμούς, χωρισμό από τις οικογένειές τους, βίαιο εκτοπισμό, λιμό και στέρηση πρόσβασης στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη.»
Στη συνέχεια σημειώνει ότι οι συνθήκες αυτές προκάλεσαν:
«Σοβαρές σωματικές και ψυχολογικές βλάβες, συλλογικό τραύμα, ορφάνια, οικογενειακό διαχωρισμό, αναπηρίες, επανειλημμένους εκτοπισμούς, λιμό και την κατάρρευση των συστημάτων εκπαίδευσης και υγείας.»
Παράλληλα, η έκθεση καταγράφει την ολοκληρωτική αποδιάρθρωση της εκπαίδευσης στη Γάζα. Σχολεία και πανεπιστήμια έχουν καταστραφεί ή έχουν πάψει να λειτουργούν, στερώντας από εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά όχι μόνο την πρόσβαση στη μάθηση αλλά και τους βασικούς χώρους προστασίας και κοινωνικοποίησης. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συστηματική καταστροφή εκπαιδευτικών υποδομών έχει μακροχρόνιες συνέπειες για ολόκληρη την παλαιστινιακή κοινωνία, καθώς υπονομεύει τις δυνατότητες ανασυγκρότησης και ανάπτυξης μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
Σε ένα ιδιαίτερα σοκαριστικό σημείο, η έκθεση αναφέρει:
«Ισραηλινοί στρατιώτες χλευάζουν και μετατρέπουν σε όπλα τα σύμβολα της παιδικής ηλικίας στη Γάζα.»
Στο σχετικό κεφάλαιο, η Επιτροπή αναφέρεται σε υλικό (κυρίως φωτογραφίες και βίντεο που αναρτήθηκαν από ίδιους στρατιώτες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) όπου εμφανίζονται να:
– χρησιμοποιούν τέτοια αντικείμενα για σατιρικό ή εξευτελιστικό περιεχόμενο στα βίντεό τους.
– φορούν παιδικά ρούχα ή σχολικές τσάντες που βρέθηκαν σε κατεστραμμένα σπίτια,
– παίζουν με παιχνίδια παιδιών μέσα στα ερείπια,
– ποζάρουν σε παιδικά δωμάτια ή νηπιαγωγεία που έχουν καταστραφεί
Η έρευνα δεν περιορίζεται στη Γάζα. Για τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, τεκμηριώνονται αυξανόμενες συλλήψεις παιδιών, περιστατικά βασανιστηρίων, σεξουαλικής και έμφυλης βίας, καθώς και κακομεταχείριση κατά τη διάρκεια της κράτησης. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι πρακτικές αυτές παραβιάζουν πολλαπλές διεθνείς συμβάσεις για την προστασία των παιδιών και των κρατουμένων.
Σημαντικό στοιχείο της έκθεσης αποτελεί η κριτική προς τη διεθνή κοινότητα. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι όλα τα κράτη έχουν υποχρέωση, βάσει του διεθνούς δικαίου, όχι μόνο να μην συμβάλλουν σε σοβαρές παραβιάσεις αλλά και να λαμβάνουν μέτρα για την πρόληψη και την παύση τους. Με τον τρόπο αυτό, το κείμενο υπερβαίνει την απλή καταγραφή γεγονότων και θέτει το ζήτημα των ευθυνών τρίτων κρατών που συνεχίζουν να παρέχουν στρατιωτική, οικονομική ή πολιτική στήριξη χωρίς να εξετάζουν τις συνέπειες αυτής της συνεργασίας.
Όπως ήταν αναμενόμενο, η κυβέρνηση του Ισραήλ απέρριψε συνολικά την έκθεση, χαρακτηρίζοντάς την προκατειλημμένη και υποστηρίζοντας ότι αγνοεί το πλαίσιο των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023 και το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα. Ωστόσο, η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η καταδίκη των επιθέσεων της Χαμάς δεν αναιρεί τις υποχρεώσεις που επιβάλλει το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο σε όλα τα εμπόλεμα μέρη.
Η σημασία της έκθεσης δεν βρίσκεται μόνο στα πορίσματά της αλλά και στο θεσμικό της βάρος. Πρόκειται για επίσημο έγγραφο ενός ανεξάρτητου μηχανισμού του ΟΗΕ, το οποίο αναμένεται να αξιοποιηθεί σε διαδικασίες διεθνών δικαστηρίων, σε πολιτικές αποφάσεις κρατών και διεθνών οργανισμών, καθώς και στη συνεχιζόμενη δημόσια συζήτηση για τις ευθύνες όλων των εμπλεκομένων στη σύγκρουση. Σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση σε ανεξάρτητη τεκμηρίωση γίνεται ολοένα δυσκολότερη, η έκθεση αυτή αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι του διεθνούς αποδεικτικού υλικού γύρω από τον πόλεμο στη Γάζα και τις συνέπειές του για τον άμαχο πληθυσμό.
