Φωτο: Αρχείο UK Prime Minister
Το μήνυμα που έστειλε 0 Ντόναλτ Τραμπ από το δίκτυο Truth Social την περασμένη Κυριακή, αμέσως μετά την αιφνίδια κίνηση του Βλαντίμιρ Πούτιν να καλέσει την Ουκρανία σε συνομιλίες την Πέμπτη 15 Μαΐου στην Κωνσταντινούπολη, μπορεί να εξασφάλισε ήδη ένα ολόκληρο κεφάλαιο στα εγχειρίδια διπλωματικής ιστορίας, όμως η αισιοδοξία που εξέπεμψε ο αμερικανός πρόεδρος κάνοντας λόγο για «Μια μεγάλη εβδομάδα!», για «Μια δυνητικά σημαντική ημέρα για τη Ρωσία και την Ουκρανία!» αποδεικνύεται μάλλον υπερβολική στο διπλωματικό παρόν, που ξεδιπλώνεται απρόβλεπτα κάθε ώρα που περνά.
Όλα ξεκίνησαν, θυμίζουμε, με τη συνάντηση των ηγετών της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Πολωνίας με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο το περασμένο Σάββατο, ένα 24ωρο μετά τη στρατιωτική παρέλαση στη Μόσχα για τα 80 χρόνια από τη συντριβή του ναζισμού στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο.
Μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ντόναλντ Τραμπ, η τετράδα Κιρ Στάρμερ, Εμανουέλ Μακρόν, Φρίντριχ Μερτς και Ντόναλντ Τουσκ απηύθυναν τελεσίγραφο στον Πούτιν, δίνοντάς του προθεσμία δύο 24ώρων μέχρι τη Δευτέρα να υπογράψει 30ήμερη κατάπαυση του πυρός ως προϋπόθεση «για την προετοιμασία ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων», διαφορετικά στη χώρα του θα επιβληθούν νέες κυρώσεις. «Η μπάλα είναι στο γήπεδο του Πούτιν. Αυτός πρέπει να απαντήσει», κατέληγε το τελεσίγραφο.
Βέβαιοι ότι θα αρνηθεί να το πράξει, υπολόγιζαν ότι έτσι ο αμερικανός πρόεδρος θα υποχρεωνόταν να δεχτεί ότι ο Πούτιν καθυστερεί σκόπιμα την ειρήνευση στην Ουκρανία και άρα οι ΗΠΑ δεν έχουν άλλη επιλογή από την επιβολή σκληρών κυρώσεων στη Ρωσία.
Η συνέχεια, γνωστή. Ο Πούτιν απάντησε κλωτσώντας τη μπάλα μέχρι την… Τουρκία –χωρίς προηγούμενη κατάπαυση του πυρός.
Με ένα έκτακτο διάγγελμά του το πρωί της Κυριακής, ο ρώσος πρόεδρος πρότεινε, θυμίζουμε, στην Ουκρανία τη διεξαγωγή απευθείας συνομιλιών την Πέμπτη 15 Μαΐου στην Κωνσταντινούπολη: «Ένα το πρώτο βήμα προς μια διαρκή ειρήνη, παρά ένας πρόλογος για συνέχιση των εχθροπραξιών, όταν οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις θα έχουν ανασυγκροτηθεί», είπε. Και ολοκλήρωσε λέγοντας: «Η πρότασή μας είναι στο τραπέζι. Η απόφαση είναι τώρα υπόθεση των ουκρανικών αρχών και όσους τις στηρίζουν».
Ακολούθησε η θετική ανταπόκριση του Ντόναλντ Τραμπ: «Μια δυνητικά σπουδαία μέρα για τη Ρωσία και την Ουκρανία!».
Οι σχέσεις που θέλει με τη Ρωσία ο αμερικανός πρόεδρος δεν αφήνουν περιθώρια για κινήσεις που θα διακινδύνευαν την επιδίωξή του να απαλλαγεί από την ουκρανική κρίση χωρίς να τρωθεί το γόητρο της χώρας του διεθνώς.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες εμμένουν, μολαταύτα, σε αυτό που φαίνεται να έχει αποδεχτεί ο Ντόναλντ Τραμπ, ότι δηλαδή οι Ρώσοι δεν θα δεχτούν ποτέ μια νέα «συμφωνία του Μινσκ», που θα επέτρεπε στην Ουκρανία, όπως συνέβη με τις δύο προηγούμενες, εκείνες του 2014 και του 2015, να ανακάμψει στρατιωτικά.
Αιφνιδιάστηκαν, ως μη όφειλαν. Η Βρετανία πρώτη ανέβαλε επ’ αόριστο τις κυρώσεις που θα ανακοινώνονταν τη Δευτέρα. Ακολούθησαν, με μικρή καθυστέρηση, οι ευρωπαίοι ηγέτες. Την Τετάρτη, ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, ανακοίνωσε ότι οι χώρες της ΕΕ κατέληξαν σε προκαταρκτική συμφωνία για ένα νέο πακέτο κυρώσεων στη Ρωσία, το δέκατο έβδομο από την έναρξη του πολέμου, ελπίζοντας, προφανώς, ότι δεν θα αποδειχθεί το ίδιο ατελέσφορο με τα προηγούμενα δεκαέξι. Η προκαταρκτική συμφωνία, στην οποία κατέληξε η συνάντηση των πρέσβεων της ΕΕ, αναμένεται να εγκριθεί επισήμως από τους υπουργούς Εξωτερικών την επόμενη εβδομάδα, σύμφωνα με το Euronews. Η εφαρμογή της παραπέμφθηκε στις απευθείας συνομιλίες της Πέμπτης στην Κωνσταντινούπολη.
Αν εκεί δεν προέκυπτε, πριν από την έναρξη των συνομιλιών, συμφωνία κατάπαυσης του πυρός όπως επιδιώκουν η «τετράδα του Κιέβου» και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αλλά αρνείται το Κρεμλίνο, τότε θα είχε πιθανότητες επιτυχίας ο στόχος να πεισθεί ο Τραμπ ότι ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται πραγματικά για την ειρήνη, και να συστοιχηθεί ο αμερικανός πρόεδρος με τα σχέδια εντατικοποίησης των πιέσεων στη Μόσχα με νέες, σκληρότερες κυρώσεις.
Αργά το βράδυ της Πέμπτης, και ενώ αυτές οι αράδες έχουν «λάβει την άγουσα» στο πιεστήριο, ο γρίφος της κατάπαυσης του πυρός ως προϋπόθεση για την έναρξη ή μη των συνομιλιών παραμένει αναπάντητος. Αντιθέτως, η πρόκληση προς τον αμερικανό πρόεδρο να υιοθετήσει τη λογική των κυρώσεων φαίνεται να πέφτει στο κενό. «Τίποτα δεν πρόκειται να συμβεί μέχρι να συναντηθούμε με τον Πούτιν», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στους δημοσιογράφους λίγο πριν το προεδρικό αεροσκάφος προσγειωθεί, μεσημέρι της Πέμπτης, στο Ντουμπάι, τρίτο σταθμό του ταξιδιού του στις χώρες του Κόλπου.
Η απάντηση του Κρεμλίνου σε όσους απεργάζονται το ναυάγιο των απευθείας συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη συνοψίστηκε σε μια λιτή δήλωση δια στόματος της εκπροσώπου του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρίας Ζαχάροβα: «Η επικράτεια της Ουκρανίας μικραίνει κάθε φορά που το καθεστώς του Κιέβου διαταράσσει τις διαπραγματευτικές διαδικασίες».
Θα μπορούσε αυτή η δήλωση να «διαβαστεί» και ως μία υπόμνηση στους ευρωπαίους ηγέτες. Για την ανάγκη να αλλάξουν γραμμή πλεύσης και να στραφούν σε ένα μακρόπνοο σχέδιο ειρήνης στη Γηραιά ήπειρο. Δεν θα επηρεάσει θετικά μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, το οποίο διακινδυνεύουν απερίσκεπτα, αλλά και την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης. Της Ρωσίας συμπεριλαμβανομένης. Που, βέβαια, δεν θα πάψει να βρίσκεται γεωγραφικά εκεί που είναι και σήμερα.
Αλλά θα επανέλθουμε. Το κεφάλαιο «Κωνσταντινούπολη» δεν θα κλείσει αύριο, όποια τροπή και εάν πάρει αυτή η νέα, μετά το 2022, απόπειρα έναρξης απευθείας συνομιλιών Μόσχας-Κιέβου για την ειρήνευση στην Ουκρανία.
