Ομπά­μα στην Ινδία: Ποιος ω­φε­λεί­ται;

Ένα κύ­μα α­πό εν­στά­σεις ή ε­ρω­τη­μα­τι­κά, δια­φο­ρε­τι­κά για κά­θε ο­πτι­κή και θεώ­ρη­ση, δη­μιούρ­γη­σε η τριή­με­ρη ε­πί­σκε­ψη του α­με­ρι­κα­νού προέ­δρου Μπα­ράκ Ομπά­μα στην Ινδία, στις 25 Ια­νουα­ρίου. Κο­ρυ­φαίος προ­σκε­κλη­μέ­νος την Ημέ­ρα Δη­μο­κρα­τίας, ο α­με­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος τα­ξί­δε­ψε με τε­ρά­στια ατ­ζέ­ντα που πε­ριε­λάμ­βα­νε δε­δη­λω­μέ­νους ό­σο και ά­δη­λους στό­χους: Ξέ­πλυ­μα μαύ­ρου χρή­μα­τος, πνευ­μα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα -δη­λα­δή πα­τέ­ντες φαρ­μα­κευ­τι­κών ε­να­ντίον ιν­δι­κών γε­νο­σή­μω­ν-, α­πε­λευ­θέ­ρω­ση του κα­θε­στώ­τος η­λεκ­τρο­νι­κών πω­λή­σεων στην Ινδία και της βί­ζας προ­σω­ρι­νής ερ­γα­σίας στις Η­ΠΑ.
 
Για το α­με­ρι­κα­νι­κό ε­ται­ρι­κό κα­τε­στη­μέ­νο, ο Να­ρέ­ντα Μό­ντι και οι νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες πο­λι­τι­κές που α­να­μέ­νε­ται να ε­φαρ­μό­σει («Επο­χή», 28.12.2014), προ­σφέ­ρουν ευ­και­ρίες για οι­κο­νο­μι­κή ά­λω­ση της τρί­της οι­κο­νο­μίας της Ασίας. Πα­ράλ­λη­λα, η γειτ­νία­ση με την Κί­να και το Πα­κι­στάν και η μι­κρή α­πό­στα­ση α­πό τη Βό­ρεια Κο­ρέα, α­πο­τε­λεί πε­δίο γεω­πο­λι­τι­κών ζη­τη­μά­των, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της διε­θνούς τρο­μο­κρα­τίας -με την α­με­ρι­κα­νι­κή έν­νοια. Εκ των υ­στέ­ρων, το θέ­μα που α­πα­σχο­λεί, κυ­ρίως αρ­νη­τι­κά, τα διε­θνή ΜΜΕ, α­φο­ρά στη Συμ­φω­νία 123, η ο­ποία α­νά­γε­ται στον νεώ­τε­ρο Μπους και τον προ­η­γού­με­νο ιν­δό πρό­ε­δρο Μαν­μο­χάν Σιν­γκ και έ­χει πο­λυ­κύ­μα­ντο «βίο». 
Το πλαί­σιο της Συμ­φω­νίας για τα Πο­λι­τι­κά Πυ­ρη­νι­κά του 2005 προέ­βλε­πε το δια­χω­ρι­σμό α­στι­κής και στρα­τιω­τι­κής χρή­σης της α­το­μι­κής τε­χνο­λο­γίας, τον έ­λεγ­χο των α­στι­κών πυ­ρη­νι­κών α­πό την ΙΑ­Ε­Α (Διε­θνής Υπη­ρε­σία Ατο­μι­κής Ενέρ­γειας) και την υ­πα­γω­γή της Ινδίας στην Ομά­δα Προ­μη­θευ­τών Πυ­ρη­νι­κής Ενέρ­γειας. Σε α­ντάλ­λαγ­μα, οι Η­ΠΑ δε­σμεύο­νταν για πλή­ρη συ­νερ­γα­σία στη δια­χεί­ρι­ση και α­νά­πτυ­ξη του συ­γκε­κρι­μέ­νου το­μέα. Πα­ρά την α­πό­συρ­ση της υ­πο­στή­ρι­ξης α­πό τα α­ρι­στε­ρά κόμ­μα­τα, τις εν­στά­σεις α­πό τις γει­το­νι­κές χώ­ρες και τις κα­θυ­στε­ρή­σεις λό­γω της διε­θνούς νο­μο­θε­σίας, που α­πα­γο­ρεύει τις ε­μπο­ρι­κές συ­ναλ­λα­γές στην πυ­ρη­νι­κή ε­νέρ­γεια με κρά­τη που δεν με­τέ­χουν στη Συν­θή­κη Μη Διά­δο­σης Πυ­ρη­νι­κών Όπλων, η συμ­φω­νία υ­πο­γρά­φη­κε τον Οκτώ­βριο του 2008. Ου­δέ­πο­τε λει­τούρ­γη­σε, ε­ξαι­τίας της ιν­δι­κής νο­μο­θε­σίας η ο­ποία κα­θι­στά τις ε­ται­ρείες κα­τα­σκευής και προ­μή­θειας ε­ξο­πλι­σμού, υ­πεύ­θυ­νες σε πε­ρί­πτω­ση α­τυ­χή­μα­τος. 

«Χα­λά­ρω­ση» της ιν­δι­κής νο­μο­θε­σίας

Εκ πρώ­της ό­ψεως, δεί­χνει να μην έ­χει ε­πι­τευ­χθεί το σύ­νο­λο των οι­κο­νο­μι­κών και στρα­τη­γι­κών στό­χων πα­ρά τη δε­κα­ε­τή α­να­νέω­ση του πλαι­σίου α­μυ­ντι­κής συ­νερ­γα­σίας. Ωστό­σο, η ε­νερ­γο­ποίη­ση και ε­πι­σφρά­γι­ση αυ­τής της συμ­φω­νίας ι­κα­νο­ποιεί ά­δη­λες α­με­ρι­κα­νι­κές φι­λο­δο­ξίες για ά­με­ση πα­ρου­σία και έμ­με­σο έ­λεγ­χο.
Η δια­χεί­ρι­ση των πυ­ρη­νι­κών της Ινδίας ε­ξυ­πη­ρε­τεί τις Η­ΠΑ, ό­σο ε­πι­τρέ­πουν βε­βαίως οι συμ­φω­νίες που υ­πέ­γρα­ψαν Μό­ντι και Πού­τιν τον Δε­κέμ­βριο για στρα­τιω­τι­κούς ε­ξο­πλι­σμούς και πυ­ρη­νι­κά. Μειώ­νε­ται ση­μα­ντι­κά η ό­ποια α­βε­βαιό­τη­τα για τη χρή­ση των πυ­ρη­νι­κών της και α­νοί­γουν δίαυ­λοι κέρ­δους σε πο­λυε­θνι­κές ε­ται­ρείες κα­τα­σκευών, τε­χνο­γνω­σίας και πα­ρο­χής ε­ξο­πλι­σμού (General Electric, Westinghouse), ε­νώ ταυ­τό­χρο­να ιν­δι­κοί ε­πι­χει­ρη­μα­τι­κοί κο­λοσ­σοί α­να­μέ­νουν ο­φέ­λη α­πό τη «βοή­θεια». Ου­δείς διευ­κρί­νι­σε αν η συ­νερ­γα­σία έ­γι­νε ε­φι­κτή λό­γω «χα­λά­ρω­σης» της ιν­δι­κής νο­μο­θε­σίας και μό­νο ο­μά­δες α­κτι­βι­στών έ­χουν α­να­λά­βει να α­γω­νί­ζο­νται ε­να­ντίον της ε­γκα­τά­στα­σης ε­πι­πλέ­ον α­με­ρι­κα­νι­κών πο­λυε­θνι­κών στις κοι­νό­τη­τές τους.  Στον α­πό­η­χο του ε­ντυ­πω­σια­σμού στην Ινδία και κα­τευ­να­σμού των ρε­που­μπλι­κά­νων στις Η­ΠΑ, η δι­πλή πα­γκό­σμια ζη­μία α­φο­ρά τό­σο στην ε­πέ­κτα­ση της α­το­μι­κής ε­νέρ­γειας ό­σο και στην υ­πο­βάθ­μι­ση του ζη­τή­μα­τος της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Ο Ομπά­μα αό­ρι­στα μό­νο α­να­φέρ­θη­κε σε πα­ρο­χή βοή­θειας για α­να­νεώ­σι­μες πη­γές, α­κρι­βώς ε­πει­δή για τις Η­ΠΑ, ό­πως και για με­γά­λο α­ριθ­μό κρα­τών, «κα­θα­ρή» εί­ναι και η πυ­ρη­νι­κή ε­νέρ­γεια. 

Αντι-κι­νε­ζι­κός ά­ξο­νας;

Στην Κί­να, δη­μο­σιεύ­μα­τα «προ­ει­δο­ποιού­σαν» την Ινδία να μην πέ­σει σε πα­γί­δα «μη­δε­νι­κού α­πο­τε­λέ­σμα­τος», ού­τε να ε­πι­τρέ­ψει στις Η­ΠΑ να την χρη­σι­μο­ποιή­σουν σαν «α­ντι-κι­νε­ζι­κό ά­ξο­να στην Ασία» -αμ­φό­τε­ρες ι­σχυ­ρές πι­θα­νό­τη­τες που μέ­νει να α­πο­δει­χθούν. Κα­τά τη διάρ­κεια της ε­πί­σκε­ψης Ομπά­μα, ο αρ­χη­γός του στρα­τού στρα­τη­γός Ρα­χίλ Σα­ρί­φ, ε­πι­σκέ­φθη­κε τον κι­νέ­ζο υ­πουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών και πο­λι­τι­κούς και στρα­τιω­τι­κούς α­ξιω­μα­τού­χους και α­πέ­σπα­σε δια­βε­βαίω­ση ό­τι το Πα­κι­στάν α­πο­τε­λεί «α­να­ντι­κα­τά­στα­το φί­λο πα­ντός και­ρού». Οι ε­ντά­σεις και οι νε­κροί στα σύ­νο­ρα Πα­κι­στάν – Ινδίας έ­χουν αυ­ξη­θεί κα­τα­κό­ρυ­φα με­τά την ε­κλο­γή Μό­ντι. Λε­πτο­μέ­ρεια με α­διευ­κρί­νι­στο «βα­θύ­τε­ρο νό­η­μα»: Αμέ­σως με­τά την α­να­χώ­ρη­ση Ομπά­μα, α­πο­λύ­θη­κε ο υ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών και στη θέ­ση του το­πο­θε­τή­θη­κε ο πρέ­σβης στις Η­ΠΑ, ο ο­ποίος έ­χει υ­πη­ρε­τή­σει στην Κί­να και έ­παι­ξε ση­μα­ντι­κό ρό­λο στη Συμ­φω­νία 123. 
Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ξε­περ­νά τις προ­βλέ­ψεις για α­ντι­λαϊκές πο­λι­τι­κές Μό­ντι και η Ινδία πα­ρου­σιά­ζε­ται εί­τε σαν α­στάθ­μη­τος πα­ρά­γο­ντας ή σαν το «πιό­νι» που έ­λει­πε α­πό τις Η­ΠΑ στην πε­ριο­χή. Σε κά­θε πε­ρί­πτω­ση, η διε­θνής κοι­νό­τη­τα έ­χει λό­γους να α­νη­συ­χεί για την ε­πι­βίω­σή της λό­γω της α­νά­πτυ­ξης α­το­μι­κής τε­χνο­λο­γίας ο­που­δή­πο­τε, σε α­ντί­θε­ση με τις Η­ΠΑ, οι ο­ποίες στρέ­φο­νται μό­νο ε­να­ντίον των χω­ρών που α­δυ­να­τούν να ε­λέγ­ξουν.

Ελι­σά­βετ Πε­τρί­δου