Μεγάλη φωνασκία ξεσηκώθηκε για τα αρχικά μέτρα της κυβέρνησης στο χώρο της εκπαίδευσης και γενικότερα της παιδείας. Μέτρα που σταδιακά στοχεύουν να ανακόψουν τις δρομολογήσεις που ξεκίνησαν τα τελευταία χρόνια στην παιδεία υπό τις εντολές των εξωτερικών νεοφιλελεύθερων «ιερατείων» και των πρόθυμων εγχώριων «εκσυγχρονιστών» συνοδοιπόρων τους. Εντός και εκτός βουλής, πολιτικοί και μη, πρώην υπουργοί του χώρου που πρόθυμα υλοποίησαν τις διατεταγμένες κατευθύνσεις και άλλοι πολλοί και μη εξαιρετέοι, επιτίθενται καθημερινά στην πολιτική του υπουργείου και στην ηγεσία του.
Στο κομματικό επίπεδο πρωτοστατούν, βέβαια, τα αντιπολιτευόμενα κόμματα της παλιάς και της νέας «εκσυγχρονιστικής» δεξιάς, με πρωτεργάτη (π.χ. «αριστεία»), μάλλον, το νέο «in vitro» κατασκευασθέν κόμμα που εκφράζει τη σημερινή, ίσως ισχυρότερη, ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού που είναι η «έλλειψη ιδεολογίας» (ένα κόμμα …«Fukuyama»).
Γιατί, όμως, εξαρχής τόσο φανατική αντίδραση για κάποια μέτρα σχετικά επουσιώδη, αφού οι μεγάλες τομές, όταν και αν γίνουν, θα είναι οπωσδήποτε προϊόν υγειούς κοινωνικού – δημοκρατικού διαλόγου;
Ποια είναι τα βαθύτερα διακυβεύματα και επίδικα που οι αντιδρώντες φοβούνται ότι η σημερινή κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να αντιμετωπίσει;
Ποιες είναι, δηλαδή, οι βαθύτερες στοχεύσεις των νεοφιλελεύθερων δρομολογήσεων στο επίπεδο των μέσων (εκπαίδευση, ΜΜΕ κ.λπ.) και των σκοπών (νέος ανθρωπολογικός τύπος) που επιθυμεί η σημερινή κυβερνητική πολιτική να ανακόψει;
Μπορούμε επιγραμματικά να καταγράψουμε κάποιες από αυτές τις νεοφιλελεύθερες στοχεύσεις:
– Η υπεροχή της «αποδοτικότητας» έναντι της πραγματικής ισότητας και η αποδοχή μιας στρεβλής φιλοσοφίας της ισότητας μόνον ως «ισότητα ευκαιριών».
– Εξύμνηση, επομένως, της αξιοκρατίας και πλήρης αποδοχή των μηχανισμών ανταγωνισμού.
– Δημιουργία σκέψης που να αποδέχεται την υποβολή της σε μέτρηση και να αποδεικνύει συνεχώς την ικανότητά της.
– Δηλαδή, μία νοημοσύνη σιωπηρή και υπάκουη που να υπόκειται στον έλεγχο της απόδοσης όχι μόνο εκεί που της επιβάλλεται επαγγελματικά, αλλά, θα λέγαμε, a fortiori να εξομοιώνει όλη την ιδιοσυγκρασία της σε αυτόν τον έλεγχο.
– Γνώση που να μην απαιτεί τα ερωτήματα αν αυτή «αληθεύει» και «σε τι χρησιμεύει» αλλά «αν αυτή μπορεί να πουληθεί».
– Μια παιδεία, που να έχει αχρηστευτεί ή ακόμη και εξαφανιστεί η «ιστορική γνώση» και, έτσι, μαζί της η «ιστορική ευθύνη» και η αναζήτηση «αντικειμενικών αιτιών».
– Μόρφωση που να μην εμπεριέχει το αίτημα μιας ανθρωπότητας χωρίς διαβαθμίσεις και εκμετάλλευση.
– Ένας νέος άνθρωπος που να αδυνατεί να επιτελέσει κάθε ολοποιητική ιδεολογική διεργασία, η οποία θα μπορούσε να τον οδηγήσει στο «ουτοπικό» ή με άλλα λόγια σε μια «μεγάλη αφήγηση».
– Η δημιουργία του νέου «μεταμοντέρνου» ανθρωπολογικού τύπου του καταλληλότερου για τις παγκόσμια επιβαλλόμενες κοινωνικο-παραγωγικές σχέσεις
– Δηλαδή, το νέο τύπο ανθρώπου που να μπορεί, χωρίς ελεύθερο χρόνο, αγόγγυστα να διαχειρίζεται βραχυπρόθεσμες υποθέσεις και τον εαυτό του, να ανανεώνει γρήγορα τις «αναλώσιμες» δεξιότητές του, να μετακινείται από το ένα καθήκον σε ένα άλλο, από μια θέση εργασίας σε μια άλλη, από ένα μέρος σε ένα άλλο. Τέλος, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι αυτές οι de profundis νεοφιλελεύθερες ιδεολογικές δρομολογήσεις μέσων και σκοπών που δια της εκπαίδευσης -παιδείας εξυπηρετούν την πολιτική του «νέου καπιταλισμού» δεν αντιτίθενται μόνο σε μια αριστερή σοσιαλιστική ιδεολογία, αλλά και στο ίδιο το ιστορικό -φιλελεύθερο αίτημα, όπως κάποτε συμπυκνώθηκε στο τρίπτυχο «Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφοσύνη». Δηλαδή, το υπουργείο Παιδείας και οι …«ιδεοληπτικοί» αριστεροί υπουργοί του αυτό που ξεκινούν να κάνουν στον χώρο ευθύνης τους δεν είναι η προώθηση κάποιων σοσιαλ-επαναστατικών τομών αλλά η υπεράσπιση των ιδεών της αστικής γαλλικής επανάστασης!
Δημοσθένης Δαγκλής,
Φυσικός – δρ Φιλοσοφίας
