Υπάρχει ένας κινηματικός πόρος που είναι ενδογενής, αυτοφυής, τέλος πάντων συνιστά μια ανεξάρτητη μεταβλητή και από την ποιότητά του κρίνεται κάθε φορά η κατεύθυνση, η ένταση και η διάρκεια μιας συλλογικής δράσης. Είναι η πίστη στον επιδιωκώμενο σκοπό που προσδιορίζεται στα μυαλά και τις καρδιές των ανθρώπων αφενός ως μαχητός, αφετέρου ως καθοριστικός υλικά και ηθικά. Αν η αναγκαία αυτή συνθήκη συνδυαστεί με τις ικανές του κατάλληλου χρονισμού και μιας δέουσας διάταξης μάχης, τότε τα πράγματα πάνε πρίμα.
To March to Gaza τα έκανε όλα και γι’ αυτό πέτυχε ενώ απέτυχε. Εξηγούμαι. Δεν φτάσαμε στη Γάζα, αυτό είναι η αποτυχία, αλλά κάναμε όσα περνούσαν από το χέρι μας έτσι ώστε να τα καταφέρουμε. Εντέλει, η συλλογική αυτή δράση πέτυχε να αυξηθεί κατακόρυφα η ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινωνίας ενάντια στη γενοκτονία που συντελείται στη Γάζα σε ζωντανή μετάδοση.
Και πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, δηλαδή, να μην αναπτυχθεί αυτή η πίστη;
- Μόλις πρόσφατα μελέτη από το Χάρβαρντ –με στοιχεία από τις ισραηλινές αρχές– δείχνει πως έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 377.000 Παλαιστίνιοι, τα μισά παιδιά.
- Μόλις πρόσφατα μάθαμε πως οι γονείς σταματάνε να πηγαίνουν να παίρνουν την ελάχιστη ανθρωπιστική βοήθεια που φτάνει στον Νότο της Γάζας περπατώντας 30 και 40 χιλιόμετρα κάθε φορά, γιατί οι κίνδυνοι είναι τεράστιοι. Προβαίνουν, δηλαδή, σε μια συνειδητή απεργία πείνας.
- Μόλις πρόσφατα μάθαμε ότι στον σχεδιασμό του Ισραήλ είναι να εκτοπίσει, να ξεριζώσει κανονικά 1,5 εκατομμύρια Παλαιστινίους και να τους μεταφέρει …στη Λιβύη.
- Μόλις πρόσφατα μάθαμε πως ακόμα κι αν δεν συμβεί αυτό, ακόμα κι αν αύριο με έναν τρόπο μαγικό κηρυχθεί η Γάζα έδαφος του παλαιστινιακού κράτους, ο τόπος είναι πια μολυσμένα ερείπια. Έγραφε ο Ιωσήφ Σινιγάλιας στο προηγούμενο φύλλο της Εποχής: «Οι βομβαρδισμοί έχουν μέχρι τώρα παράξει περίπου 40 εκατ. τόνους συντριμμιών (μπάζα) που έχουν μολύνει το έδαφος και το νερό με τοξικές ουσίες».
Αυτά τα δεδομένα, σε συνάφεια με τον θυμό των κοινωνιών της Δύσης για τον δουλικό τρόπο που συμπεριφέρονται οι κυβερνήσεις τους μην εμποδίζοντας τη γενοκτονία του Ισραήλ, έκαναν τη μη δράση ή, έστω, τη συμβατική δράση αφόρητη. «Κάτι πρέπει να γίνει», αυτό ψιθυρίζαμε πριν φτιαχτεί το MtG, «γιατί αν δεν γίνει, ξεφτιλιζόμαστε σαν ανθρωπότητα». Ούτε τον θυμό, ούτε την ντροπή μην υποτιμάτε, φαντάζουν πρόσφατη ανακάλυψη –με ευρετική δυναμική για την πολιτική επιστήμη– τα συναισθήματα, αλλά πάντα είχαν νόημα ως αναλυτικός κόμβος. Με άλλα λόγια, με τα λόγια του Ricard Jenkins που αντλεί από τις θεωρίες συλλογικής αλληλόδρασης , «ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι ορίζουν τις καταστάσεις που βιώνουν, είναι από τα σημαντικότερα κοινωνιολογικά δεδομένα: αν οι άνθρωποι πιστεύουν πως κάτι είναι αληθινό, αυτό είναι αληθινό αν μήτι άλλο όσον αφορά τη δράση που παράγει και τις συνέπειες που προκαλεί».
Διάταξη μάχης
Μια διεθνική φόρμα οργάνωσης ήρθε και κούμπωσε με τις αντιλήψεις και τις ερμηνείες που έδινε αυτό το κομμάτι της κοινωνίας που συναισθάνονταν τη ντροπή και τον θυμό. Το March to Gaza ως Global έχει από τη γέννησή του το καθολικό και το παντού, συνθήκη που μόνο θετικά τη βιώνει ένας υποψήφιος ακτιβιστής. Από την άλλη, η διάταξη της μάχης είχε πολλές από τις απαραίτητες για επιτυχία αρετές. Ίσως και αθέλητα κατάφερε να καθρεφτίσει τις ψυχοσυνθέσεις, τις συνήθειες και τα ξεβολέματα που κάνουν τη ζωή πιο ωραία και τα επιδιώκουμε: μέριμνα για συζήτηση και έκφραση, οργάνωση δικτυακή, εναλλασσόμενη, ιδιαίτερες πρόνοιες για ό,τι θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως ασφάλεια, σύνδεση με τη θεσμικότητα, πρόνοιες του ανοιχτού, του συμπεριληπτικού, αποφασιστικότητα που προκύπτει από την πρότερη πολιτική εμπειρία, ριζοσπαστικός προσανατολισμός κι όχι συμβατικός, στιβαρή και παράλληλα ευέλικτή ηγεσία. Κάπως έτσι η κοινωνική κατηγορία «ευαισθητοποιημένα άτομα για την Παλαιστίνη» έγινε «ομάδα με αληθινούς δεσμούς που δημιουργεί εκ των ενόντων δράση για την Παλαιστίνη».
Ρεπερτόριο δράσης
Εφόσον εκπληρώνονταν εν τω γίγνεσθαι τέτοιες διαδικασίες, εμπεδώνονταν σταδιακά, ψαχτά και παράλληλα ως πρότεροι οργανωτικοί επικαθορισμοί άξιοι μίμησης ή σεβασμού, το ρεπερτόριο της δράσης ήταν καινοτόμο, ρηξιακό ή/και παρεμποδιστικό, πράγματα διόλου αυτονόητα μιας και είναι γνωστό από τη θεωρία πως «τα μέσα πάλης» δεν είναι ούτε άπειρα, ούτε ελεύθερα επινοημένα κάθε φορά. Διαμορφώνονται από την ιστορική εμπειρία, το πολιτισμικό πλαίσιο και τη σχέση με την εξουσία.
Ένα νέο ρεπερτόριο γεννιέται συνήθως μέσα από ρήξη. Λοιπόν, πιο απλά, να πας να περπατήσεις μέσα στην έρημο σε ένα κράτος που είναι χούντα, για να πεις σε όλο τον κόσμο πως πρέπει να σταματήσει μια γενοκτονία, είναι κινητοποίηση υψηλού ρίσκου και άλλου συμβολικού βεληνεκούς.
Αλλιώς. Είναι «πόλεμος θέσεων» δια του «πολέμου κινήσεων», αν θέλαμε να το σκεφτούμε γκραμσιανά και ο συνδυασμός των δύο σε ένα, είναι κάτι που δεν επιτυγχάνεται και τόσο συχνά.
Διαχείριση των εντυπώσεων
Οποιαδήποτε συλλογική δράση, οποτεδήποτε στον κόσμο, προϋποθέτει μια δημόσια παρουσία, είναι μια εμφάνιση που χρειάζεται να την δουν οι άλλοι: φίλοι, αντίπαλοι και bystanders εγκαλούνται να πάρουν θέση, είναι κέρδος να πάρουν θέση. Και η έγκληση προκύπτει από τη διαχείριση των εντυπώσεων. Τα media του MtG λειτούργησαν ως κόμβος πληροφόρησης και εμψύχωσης ταυτόχρονα, ως ανεξάρτητος διαμεσολαβητής της δράσης σε εικόνα, σε βίντεο, σε λόγια με μέριμνα να είναι κατανοητά και παράλληλα κρουστικά. Διόλου εύκολο έργο, συνήθως δεν είναι κατορθωτό χωρίς επαγγελματικές ομάδες επικοινωνίας και τα αντίστοιχα χρήματα. Κι όμως έργο κομβικό, αναπόσπαστο μέρος της πραγματικότητας που δημιουργήσαμε: «Πάρε θέση για τη Γάζα, σε εγκαλούμε», ακόμα κι αν αυτή είναι η θέση που πήρε «ο εθνικός μας βλάκας» κι έδωσε γραμμή σε όλα τα τρολ του διαδικτύου.
Πώς συνεχίζουμε;
«Η επίγνωση παράγεται μέσα από την αλληλόδραση», έλεγε ο George Herbert Mead. Κάτι θα ήξερε. Η αιγυπτιακή εμπειρία και το μοίρασμα της στην Τυνησία με τις άλλες εθνικές αποστολές, καθώς και με το καραβάνι Sumud και τα παιδιά του Freedom Flotilla, ήταν ζωογόνα, απαραίτητη για να μεταβολιστεί γνωστικά, πολιτικά αυτό που συνέβη. Προφανώς θα προχωρήσουμε. Όμως κι όσα μέχρι τώρα έγιναν, είναι παρακαταθήκη χρυσαφένια και της αξίζει να διαδοθεί.
