Προσωπική μαρτυρία για μια συλλογική εμπειρία
Η μεγάλη αυλή στον κήπο του Συλλόγου Αρχαιολόγων στο Θησείο είχε γεμίσει με ρηγάδες και ρηγίτισσες της εποχής της δικτατορίας, φορτωμένους, βέβαια, με πέντε δεκάδες χρόνια. Αποτελούσαν την πλειονότητα του κοινού που είχε έρθει εκεί, για να παραστεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Σωτήρη Βαλντέν «Δικτατορία και αντίσταση 1967-1974» (εκδόσεις Θεμέλιο).
Στο πάνελ, η Άννα Μαλικιώση, από τον εκδοτικό οίκο, η πολιτική επιστήμονας Κατερίνα Λαμπρινού, ο Παύλος Κλαυδιανός, ο Νικόλας Βουλελης, ο Γιάννης Βούλγαρης και ο συγγραφέας του βιβλίου Σωτήρης Βαλντέν. Δεν προσθέτουμε ιδιότητες, γιατί η βασική τους ιδιότητα, όπως αποδείχτηκε και από τις τοποθετήσεις τους, είναι: ρηγάδες.
Τόσο η ανάγνωση του βιβλίου, όσο και οι ομιλίες κατά την παρουσίασή του δεν προσθέτουν μόνο τεκμήρια και μαρτυρίες για τον αντιδικτατορικό αγώνα και τη συμβολή της συγκεκριμένης αριστεράς σ΄ αυτόν. Προσφέρουν στοιχεία που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός αόρατου με την πρώτη ματιά, νήματος, το οποίο συνδέει όσους συναντήθηκαν στη γόνιμη αυτή διαδικασία πολιτικής και ιδεολογικής συγκρότησης, ανεξάρτητα από τη διαδρομή που διήνυσε ο καθένας ξεχωριστά από τότε ως σήμερα. Και η αλήθεια είναι ότι η διαδρομή όλων μας δεν ήταν ευθύγραμμη, γιατί και οι δεκαετίες που μεσολάβησαν ήταν γεμάτες σημαδιακά γεγονότα.
Αυτά ώς προς τα κείμενα, τις ομιλίες, τις τοποθετήσεις και τις ανατοποθετήσεις (γιατί και τέτοιες μπορούσε να ανιχνεύσει κάποιος προσεκτικός παρατηρητής). Ως προς τις διαθέσεις και τα συναισθήματα που κυριαρχούσαν στην «πλατεία» ώσπου ν΄ αρχίσει η εκδήλωση, αλλά και μετά το πέρας της, το κλίμα διαμορφώθηκε ανάλογα, καθώς πολλοί απ΄ τους παρευρισκόμενους ανακάλυπταν ότι, παρά τη χρονική απόσταση που τους χώριζε από τα χρόνια αναφοράς, η μεταξύ τους πραγματική απόσταση αποδεικνυόταν πολύ μικρότερη.
Τελικά, δεν ήταν μόνο μια παρουσίαση βιβλίου, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και χρήσιμο όχι μόνο για όσους ανατρέχουν για προσωπικούς λόγους στα γεγονότα και τα πρόσωπα της εποχής της δικτατορίας. Θα μπορούσε να ειδωθεί και σαν πολιτική εκδήλωση με αναφορές όχι μόνο στο παρελθόν, αλλά και στο σήμερα. Μιλώντας –τελευταίος– ο συγγραφέας του βιβλίου, έκλεισε την παρουσίαση με μια «εξομολόγηση» με γενικότερη σημασία ίσως και αποδοχή από αυτούς στους οποίους απευθυνόταν: «Είμαι περήφανος για την αντιδικτατορική μου δράση, για το ότι, όταν χρειάστηκε, έκανα, όπως πολλοί άλλοι, το δημοκρατικό μου καθήκον. Αλλά και πιο πέρα: ασφαλώς πολλά από τα επαναστατικά μου πιστεύω εκείνης της εποχής δεν με εκφράζουν πια… Από την εποχή της αντίστασης δεν κρατάω μόνο τον αγώνα για τη δημοκρατία. Κρατάω και τη βαθιά πίστη στην ανάγκη της πάλης για έναν δικαιότερο κόσμο, την πεποίθηση πως τα συμφέροντα των τάξεων και κοινωνικών ομάδων δεν συμπίπτουν αρμονικά, την απόφαση να είμαι με την πλευρά των «από κάτω». Οι φοβερές εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας δυνάμωσαν, δεν αδυνάτισαν τα πιστεύω μου αυτά».
Χ. Γ.
