Δημοψήφισμα για την Ανεξαρτησία;
Σήμερα, Κυριακή, στη δεύτερη σε πληθυσμό Αυτονομία της Καταλονίας διεξάγονται εκλογές για την ανάδειξη της τοπικής κυβέρνησης και του Κοινοβουλίου. Είναι η τελευταία και κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση πριν τις εθνικές βουλευτικές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 20 Δεκεμβρίου.
Όμως, οι εκλογές έχουν μετατραπεί σε δημοψήφισμα υπέρ του Ναι ή Όχι στη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Καταλονίας από το ισπανικό κράτος. Η πόλωση έχει οδηγήσει στο να έχει υποβαθμιστεί έως περιθωριοποιηθεί η συζήτηση για τα οξυμένα προβλήματα των εργαζόμενων τάξεων, των μικρομεσαίων κοινωνικών στρωμάτων και της νεολαίας, απόρροια των γνωστών πλέον νεοφιλελεύθερων πολιτικών που ασκούνται από τη δεξιά κεντρική κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος.
Το νεοφιλελεύθερο και συνάμα εθνικιστικό κόμμα (Σύγκλιση και Ενότητα- CiU)*, που κυβερνά την Καταλονία από την μεταπολίτευση μέχρι σήμερα με ένα διάλειμμα την περίοδο 2003-2010, και ο πρώην πρόεδρος της τοπικής κυβέρνησης Αρτούρ Μας υπερψήφισαν στη Βουλή του ισπανικού κράτους όλα τα επώδυνα για τις λαϊκές τάξεις «μνημονιακά» μέτρα. Στις σημερινές εκλογές, αυτός και το κόμμα του αποτελούν τον κυρίαρχο και πλέον συμπαγή πόλο του «ναι» και είναι οι πρωταγωνιστές στη μετατροπή των εκλογών σε δημοψήφισμα.
Μοναδική ουσιαστικά πολιτική δύναμη που αναδεικνύει τα ταξικά χαρακτηριστικά αυτής της εκλογικής μάχης είναι ο εκλογικός συνδυασμός «Καταλονία, ναι μπορούμε – Catalunya Si que es Pot» με επικεφαλής τον Λουίς Ραμπέγ. Συγκροτήθηκε από την Ενωμένη Αριστερά, το Ποδέμος και άλλα μικρότερα αριστερά – οικολογικά κόμματα, στα χνάρια του νικηφόρου δημοτικού σχήματος. Είναι επίσης ο συνδυασμός που τονίζει ότι στις 27 Σεπτέμβρη εκλέγεται κυβέρνηση, υπενθυμίζοντας και καταγγέλλοντας τα πεπραγμένα του Α. Μας και του κόμματός του. Τάσσεται υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφίσματος για την αυτοδιάθεση, αλλά μετά τις εθνικές εκλογές του Δεκέμβρη και προτείνει δημόσιο διάλογο με τη νέα κυβέρνηση με επιδίωξη τη συνύπαρξη των λαών του ισπανικού κράτους σε μια νέα συνταγματικά κατοχυρωμένη κρατική υπόσταση της Ισπανίας.
O πόλος του «ναι»
Ηγεμονικό ρόλο στον πόλο του «ναι» παίζει ο εκλογικός συνασπισμός «Μαζί για το Ναι – Junts pel Si» με κεντρικό κορμό το δεξιό κόμμα Δημοκρατική Σύγκλιση και δευτερευόντως το κεντροαριστερό Ρεπουμπλικανική Αριστερά της Καταλονίας – ERC (21 έδρες στην προηγούμενη τοπική βουλή). Συμμετέχουν επίσης κοινωνικές οργανώσεις υπέρμαχες της ανεξαρτησίας.
Ο επικεφαλής του συνασπισμού Αρτούρ Μας δηλώνει κατηγορηματικά ότι αν πάρει την απαιτούμενη πλειοψηφία των εδρών (68) και ανεξάρτητα από το ποσοστό ψήφων θα προχωρήσει στην έναρξη των διαδικασιών ανεξαρτησίας – απόσχισης από την Ισπανία, που θα έχουν διάρκεια 18 μηνών. Θεωρεί, επίσης, τη δεδομένη ψηφοφορία σαν δημοψήφισμα και έτσι δε σκοπεύει να προκηρύξει νέο.
Στον πόλο του «ναι» τοποθετείται και ένα κόμμα της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, το CUP (Λαϊκή Ενότητα της Καταλονίας) που στην προηγούμενη τοπική βουλή είχε 3 έδρες. Διαφοροποιείται ως προς το περιεχόμενο που δίνει στο «ναι» ο συνασπισμός «Μαζί για το Ναι» και στην προεκλογική περίοδο η διαφοροποίηση αυτή ήταν στο επίκεντρο των παρεμβάσεών του. Επίσης, τάσσεται ανοικτά υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε. Σήμερα, εκτιμάται ότι η εκλογική του δύναμη κινείται στο 8% και 10-11 έδρες και το κυριότερο αναδεικνύεται σε ρυθμιστή των εξελίξεων εφόσον δεν προκύψει η απαιτούμενη πλειοψηφία της άλλη δύναμης του Ναι.
Αν επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις, το «Μαζί για το Ναι» προσεγγίζει ή κατακτά την πλειοψηφία των εδρών και των ψήφων.
Ο πόλος του «όχι»
Οι δυνάμεις που διαφωνούν με το εθνικιστικό, δεξιό ή αριστερό «ναι», έχουν αγεφύρωτες ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές και δίνουν διαφορετικό περιεχόμενο στο «όχι».
Το κεντροδεξιό κόμμα Πολίτες (Θιουδαδάνος) που σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις έρχεται δεύτερο διπλασιάζοντας την εκλογική του δύναμη ( 15%-20% και 17-23 έδρες) και το ισχνό δεξιό Λαϊκό κόμμα (7-8% και 10 έδρες), τοποθετούνται αρνητικά σε όποιο δημοψήφισμα ή σε Αναθεώρηση του ισχύοντος Συντάγματος ως προς τις Αυτονομίες.
Η Αριστερά (Ε.Α, Ποδέμος) και οι Σοσιαλιστές, παρά τις υπαρκτές διαφοροποιήσεις τους, συγκλίνουν στη διεξαγωγή δημοψηφίσματος μετά τις εθνικές εκλογές και Συνταγματική Αναθεώρηση ως προς το καθεστώς των αυτονομιών και τελικά αλλαγή της κρατικής υπόστασης της Ισπανίας.
Εκτιμάται ότι θα καταλάβουν την 3η και 4η θέση αντίστοιχα με μικρή διαφορά (13-17 έδρες και 12-16 αντίστοιχα).
Αντιδράσεις -εκβιασμοί
Η κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος διαμηνύει σταθερά ότι δεν θα αποδεχτεί το αποτέλεσμα μιας αντισυνταγματικής διαδικασίας, ενώ το Σοσιαλιστικό Κόμμα, αν και η πάγια θέση του είναι η αναθεώρηση του Συντάγματος και ο Ομοσπονδιακός χαρακτήρας του ισπανικού κράτους, θα στηρίξει στη συγκεκριμένη περίπτωση την κυβέρνηση του Ραχόι «για την υπεράσπιση του Συντάγματος και της νομιμότητας».
Στο ίδιο κλίμα και οι τραπεζίτες με τον πρόεδρο τους να θέτει το ζήτημα μεταστέγασης τραπεζών, αφού με την ανεξαρτησία η Καταλονία φεύγει από την Ε.Ε και την ΟΝΕ. Εξάλλου, ο πρόεδρος της Ε.Ε Γιούνκερ δια του εκπροσώπου του δήλωσε, όπως και στην περίπτωση της Σκωτίας, ότι «Οποιαδήποτε περιοχή χώρας-μέλους ανεξαρτητοποιείται, αυτομάτως είναι εκτός ΕΕ. Εκπρόσωπος Γιούνκερ.
Μια επίπτωση της ανεξαρτησίας που φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα τους πολίτες της Καταλονίας είναι η… τύχη της Μπάρτσα: θα μπορεί να συμμετέχει στο ισπανικό πρωτάθλημα και στις ευρωπαϊκές ποδοσφαιρικές διοργανώσεις;
Είναι προφανές ότι τα αποτελέσματα της σημερινής εκλογικής αναμέτρησης στην Καταλονία θα έχουν άμεσες και πολύπλευρες πολιτικές επιπτώσεις τόσο στο πλαίσιο του ισπανικού κράτους όσο και ευρύτερα.
Γεωργία Ντούσια
* Διασπάστηκε τον Ιούλιο 2015 και ο κύριος κορμός του κόμματος αποτελεί πλέον τη Δημοκρατική Σύγκληση της Καταλονίας (CDC-ΔΣΚ).
