🎙️ Η Εποχή των Podcast με τον Βασίλη Ρόγγα συζητάει με τον διδάκτορα Ιστορίας και συγγραφέα Σταύρο Παναγιωτίδη για την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής.
❓ Ήταν μάταιη, λαϊκιστική, δόλια η Ανίσταση στους ναζί κατά την Κατοχή;
Ακούστε το podcast στο Spotify:
https://open.spotify.com/episode/6F81FdEdrFXN4uBrmMdN9P?si=XuE5x8obRVO4Fg_OJPWO7Q
Ακούστε το podcast στο Youtube:
https://www.youtube.com/watch?v=W9X0EvO1eRo&feature=youtu.be
📍 O Σταύρος Παναγιωτίδης γεννήθηκε το 1982 στη Θεσσαλονίκη και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και έχει διδακτορικό στην Ιστορία. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορούν τα έργα του Μύθοι, παρεξηγήσεις και άβολες αλήθειες της ελληνικής ιστορίας (2023), Μύθοι, παρεξηγήσεις και άβολες αλήθειες της ελληνικής ιστορίας 2 (2024). Επίσης, έχει συγγράψει τη μελέτη Ο Κόκκινος Ιανός (Παπαζήσης, 2024), καθώς και τον τόμο Ιωάννης Καποδίστριας – Η προσωπικότητα και η διακυβέρνησή του, στη σειρά Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΕΝΟΣ EΘΝΟΥΣ – ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΗΝ IΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (Ελληνικά Γράμματα, 2022). Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορεί και το μυθιστόρημά του Το Κουρασμένο μέλι (2018).
📖 Η ιστορία έχει γράψει σενάρια πιο πλούσια, πιο γοητευτικά από κάθε άλλη αφήγηση της φαντασίας μας.
💌 Κατευθείαν νιώσαμε όλη μια ανάγκη να πούμε κάτι γι’ αυτό το γεγονός της αποκάλυψης των φωτογραφιων. Έφερε μια συγκινησιακή ζεστασιά γιατί έδειξε πως υπάρχουν πράγματα θεμελιώδη, συγκροτητικά της ταυτότητάς μας.
⚖️ Υπάρχει μια ιστοριογραφική γραμμή που επί της ουσίας συνιστά πολιτική τοποθέτηση, συντηρητική, που θέλει να μας πείσει ότι κάθε αντίσταση πάντοτε είναι μάταιη.
🛑 Καλούν ουσιαστικά μια ολόκληρη κοινωνία να κάθεται στα αυγά της. Και στην περίπτωση της Αντίστασης και στην περίπτωση της Χούντας ήταν καθοριστικός ο ρόλος των οργανώσεων της Αριστεράς κι αυτό φαίνεται, τουλάχιστον στην πρώτη περίπτωση, στα ναζιστικά αρχεία.
❌ Υπάρχει μια προσπάθεια να μην ονοματίζονται ως κομμουνιστές οι 200 της Καισαριανής.
👥 Οι 157 τουλάχιστον από αυτούς δεν είχαν προλάβει να γίνουν αντιστασιακοί κατά των Γερμανών γιατί είχαν συλληφθεί ως αντιφρονούντες στο καθεστώς Μεταξά. 22 από αυτούς είχαν συλληφθεί ως εαμίτες σε αντιστασιακές ενέργειες.
🔥 Προφανώς, λοιπόν, ως κομμουνιστές βρέθηκαν στη φυλακή και ως κομμουνιστές εκτελέστηκαν, στην λογική των αντιποίνων.
⚔️ Με το που ξεκινάει ο πόλεμος με την Ιταλία αυτοί οι άνθρωποι ζήτησαν να πολεμήσουν αλλά δεν τους απελευθέρωσαν.
📚 Το γεγονός πως δεν έχουμε ανοιχτά τα αρχεία της μεταξικής περιόδου, το γεγονός πως δεν γιορτάζουμε την απελευθέρωση από τους ναζί αλλά την έναρξη του πολέμου και το γεγονός πως τα βιβλία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι τουλάχιστον αμήχανα για την περιόδο της Κατοχής και του Εμφυλίου έχει να κάνει με το ίδιο το γεγονός του Εμφυλίου.
🎭 Και στον χώρο του θεάματος ακόμα δεν έχουμε πολλά για την Κατοχή. Επιβλήθηκε να μην γίνεται πολύς λόγος για την Αντίσταση. Στην πραγματικότητα η κουβέντα για την Αντίσταση θα έφερνε στο προσκήνιο την Αριστερά και θα άνοιγε την όρεξη να αναμετρηθούμε με τις σημερινές αδικίες.
⚰️ Η τελευταία εκτέλεση στην Καισαριανή γίνεται το 1949, στον Εμφύλιο. Αυτό μας λέει πως πρέπει να κοιτάμε την ιστορία κατάματα, δεν γίνεται να θαβουμε τα πράγματα κάτω από το χαλί. Η Ιστορία όταν την κρύβουμε μπορεί και να μας θάψει.
🗣️ Χρειαζόμαστε οργανωμένη συζήτηση για το παρελθόν της Κατοχής και του Εμφυλίου. Θα παραμένει ένα δύσκολο θέμα όσο δεν συζητάμε. Στα χρόνια της πασοκικής ηγεμονίας κατοχυρώθηκε η έξωθεν παρέμβαση. Ωστόσο ο εμφύλιος έχει πάντα ενδογενείς αιτίες και πρέπει να συζητήσουμε όχι για να δικαιώσουμε τη μια ή την άλλη πλευρά αλλά για να εξηγήσουμε τι έγινε.
🧠 Η μνήμη που θεσμοποιείται υπάρχει πράγματι ο κίνδυνος να αποστεωθεί αλλά η μνήμη που δεν πλαισιώνεται είναι χύμα, δεν είναι μνήμη, είναι σπαράγματα, είναι μικροαφηγήσεις. Γι’ αυτό π.χ. κάνουμε τη γιορτή του Πολυτεχνείου, είναι μια βάση, ανοίγει την κουβέντα, είναι ένα αγκωνάρι που το καρφώνουμε στο χώμα και λέμε: από εδω και πίσω δεν πάμε. Αυτο θα εξυπηρετήσει και η δημιουργία ενός Κεντρικού Μουσείου Εθνικής Αντίστασης.
🛡️ Στη Δημόσια Ιστορία σάρωνε η ακροδεξιά και η φαντασιακή ψευδολογία: Λαικόπουλος, Βελόπουλος, τα νεφελίμ, προφητείες του Παίσιου, οι Ερβαίοι, οι Μασόνοι. Ευτυχώς αυτό αλλάζει πια.
