Απ’ τη μεριά του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ήταν μάλλον σημειολογικά ατυχής η επιλογή της φετινής επετείου του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών για να προσθέσει τους Χριστόδουλο Ξηρό και Νίκο Μαζιώτη στη λίστα του Εκτελεστικού Διατάγματος 13224, κίνηση που –με τη βοήθεια των ΜΜΕ– καλλιέργησε την εντύπωση ότι οι Ξηρός και Μαζιώτης εντάχθηκαν «στη λίστα των διεθνών τρομοκρατών» (όπως τιτλοφορήθηκε χαρακτηριστικά το σχετικό ρεπορτάζ της «Καθημερινής»).
Του Γιάννη-Ορέστη Παπαδημητρίου
Η λίστα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Διεθνή Τρομοκρατία, ωστόσο, είναι διαφορετική απ’ αυτή του διατάγματος και τα υπό συζήτηση πρόσωπα είναι παλιά μέλη της. Η 17 Νοέμβρη μπήκε σ’ αυτή μετά τη δολοφονία Περατικού το 1997 και ο Επαναστατικός Αγώνας το 2009, ύστερα απ’ τον πυροβολισμό του αστυνομικού των ΜΑΤ και το μπαράζ επιθέσεων σε τράπεζες.
Ακόμα όμως και για την ειδική λίστα του 13224, δεν είναι η πρώτη συμμετοχή τους. Στο μεσοδιάστημα απ’ τη δολοφονία του Στίβεν Σόντερς και την εξάρθρωσή της, η 17Ν έκανε ποδαρικό σ’ αυτή παρέα με την έτερη εγχώρια συμμετοχή των Επαναστατικών Πυρήνων, το περουβιανό Φωτεινό Μονοπάτι, τον ένοπλο IRA, τα PKK και DHKP/C και το σύνολο των παλαιστινιακών ένοπλων οργανώσεων. Ο Επαναστατικός Αγώνας καταχωρήθηκε ταυτόχρονα στην επίσημη λίστα και τη λίστα του 13224 το 2009, ενώ το 2011 στις ελληνικές συμμετοχές προστέθηκε και η Σέχτα Επαναστατών.
Ένα έκτακτο διάταγμα
Εν αντιθέσει με την επίσημη λίστα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αντίστοιχες της οποίας υπάρχουν σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο, το Εκτελεστικό Διάταγμα 13224, επιτελεί μια πιο ιδιότυπη λειτουργία. Θεσπίστηκε την επαύριο των επιθέσεων της 11ης Σεπτέμβρη, στη βάση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και της νομοθετικής εξουσίας που απέκτησε λόγω αυτής ο πρόεδρος Μπους. Επίσημα, προβλέπει την εκχώρηση ειδικών αρμοδιοτήτων στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, προκειμένου να εντοπίζονται τα οικονομικά δίκτυα σε αμερικάνικο έδαφος που υποστηρίζουν την παγκόσμια τρομοκρατία, την επιβολή ποινών και το «πάγωμα» των τραπεζικών λογαριασμών, των οχημάτων και των ακινήτων για πρόσωπα ή οργανισμούς που συνδέονται οικονομικά με τα πρόσωπα και τις οργανώσεις της λίστας. Ο χαρακτηρισμός των τρομοκρατών ή των συνεργών τους, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του υπουργού.
Η συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων δίωξης βάσει του οικονομικού συσχετισμού με τρομοκράτες, ωστόσο, αφορούσε φιλανθρωπικές οργανώσεις που θεωρήθηκαν βιτρίνες για την ενίσχυση των καταχωρήσεων της λίστας. Στην ιστοσελίδα του υπουργείου, υπάρχει παράρτημα με τις φιλανθρωπικές αυτές οργανώσεις1, όπου δεν προκαλεί έκπληξη ότι το μεγαλύτερο μέρος των αναφερόμενων, έχει ως κύρια δραστηριότητα την παροχή βοήθειας σε Παλαιστίνιους –που στη γλώσσα του υπουργείου μεταφράζεται σε «υποστήριξη στη Χαμάς».
Το 2006, στην υπόθεση Humanitarian Law Project v. United States Department of Treasury, η ομώνυμη φιλανθρωπική οργάνωση που εμποδιζόταν απ’ την απειλή του 13224 να στείλει βοήθεια στους Τίγρεις του Ταμίλ Ιλάμ και το ΡΚΚ για την αντιμετώπιση της κρίσης που προκάλεσε το τσουνάμι στη Σρι Λάνκα, κατέδειξε την αντιπαλότητα της ανθρωπιστικής υποχρέωσης με το διάταγμα. Παρότι η προεδρεύουσα απεφάνθη υπέρ του HLP, αμφισβητώντας τις έκτακτες εξουσίες του υπουργείου, η απόφαση τόσο του Δικαστηρίου, όσο και του Εφετείου, απαγόρευσε εν τέλει στην οργάνωση να στείλει βοήθεια στους πληγέντες. Η ένταση αυτής της υπόθεσης, ωστόσο, ανάγκασε το αμερικάνικο κράτος να προβεί σε τροποποιήσεις του 13224.
Αντι-αμερικανισμός και εξωτερική πολιτική
Καθώς η 17Ν και ο ΕΑ δεν σχετίζονται με κάποιο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα που θα τύχαινε ανθρωπιστικής βοήθειας, η καταχώρηση δύο ατόμων που έχουν ήδη συλληφθεί, με τις οργανώσεις τους να έχουν πλέον διαλυθεί, μοιάζει παράδοξη. Οι Ξηρός και Μαζιώτης, ωστόσο, μοιράζονται κάτι κοινό: και οι δύο δραπέτευσαν αξιοποιώντας τα ελάχιστα παράθυρα επιείκειας της ελληνικής δικαιοσύνης. Σ’ ένα βαθμό, η ένταξή τους στη λίστα τη στιγμή της κατάργησης των φυλακών τύπου Γ και της άρσης πολλών τιμωρητικών μέτρων του ελληνικού σοφρωνιστικού συστήματος, συνιστά ηχηρή πολιτική τοποθέτηση. Άλλωστε, στην άρρητη απορία αν υπάρχει πιθανότητα να επαναληφθεί μια τέτοια απόδραση απάντησε ο Νίκος Κοτζιάς κατά την επίσκεψή του στις ΗΠΑ, ενώ το θέμα της απόδρασης του Ξηρού είχε μονοπωλήσει το ενδιαφέρον του αμερικάνου ΥΠΕΞ όταν υποδέχθηκε τον τότε ομόλογό του, Ευάγγελο Βενιζέλο.
Το ξεχωριστό ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τους Ξηρό και Μαζιώτη, δεν προκύπτει από «καπρίτσιο». Αμφότερες οι οργανώσεις τους, είχαν ως συστατικό στοιχείο τους τον αντι-αμερικανισμό και η πρόσφατη έρευνα του Ιού για τις σχέσεις της αμερικάνικης πρεσβείας με το ελληνικό πανεπιστήμιο2, αποτελεί ιδανική ένδειξη του ενδιαφέροντος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την καταστολή των αντι-αμερικανικών αισθημάτων. Η 17Ν, συγκεκριμένα, ευθύνεται για τη δολοφονία πέντε αμερικάνων αξιωματούχων, ενώ οι Ξηρός και Μαζιώτης είναι οι μόνοι απ’ τους πολιτικούς κρατούμενους των συγκεκριμένων οργανώσεων που έχουν εκδηλώσει προθέσεις να συνεχίσουν τη δράση τους.
Ας σημειωθεί πως ο αντι-αμερικανισμός έχει φουντώσει και στη Ρωσία τελευταία, καθώς η θεωρία συνωμοσίας που απέδωσε τη μυστηριώδη δολοφονία του Μπόρις Νέμτσοβ στη CIA, έγινε εξαιρετικά δημοφιλής. Δεν υπάρχει κάποια σαφής ένδειξη, ωστόσο, ότι η «αναβάθμιση» των Ξηρού και Μαζιώτη, αποτελεί κάποιου είδους απάντηση στις τάσεις σύσφιξης των ελληνορωσικών σχέσεων.
Σημειώσεις
1. http://www.treasury.gov/resource-center/terrorist-illicit-finance/Pages/protecting-index.aspx
2. http://www.efsyn.gr/arthro/akadimaiki-eleytheria-ypo-airesi
