Οι πολιτικές της ΕΕ κινητοποίησαν ένα μεγάλο τμήμα κεντροαριστερών και αριστερών ψηφοφόρων να γυρίσουν τις πλάτες τους στον φιλοευρωπαίο, νεοφιλελεύθερο και φιλοπόλεμο υποψήφιο των Βρυξελλών και να χαρίσουν τη νίκη στον ακροδεξιό υποψήφιο στις προεδρικές εκλογές στην Πολωνία. Νίκη που συνοδεύτηκε και από την πρωτοφανή αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στο β’ γύρο κατά 3,45%, ή καλύτερα στο ρεκόρ του 71,63%.
Οι Βρυξέλλες και ο εκλεκτός τους πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, μετά από μια 18μηνη διακυβέρνηση και τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται, φαίνεται ότι φόβισαν περισσότερο τους κεντροαριστερούς και αριστερούς ψηφοφόρους από έναν ακροδεξιό πρώην πυγμάχο, μπράβο, πιθανώς σωματέμπορο, αλλά σίγουρα ρατσιστή, ομοφοβικό, αντιρώσο και αντιγερμανό.
Η ήττα του δημάρχου της Βαρσοβίας Ράφαλ Τρασκόφσκι στον β’ γύρο των προεδρικών εκλογών οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί ψηφοφόροι δύο φιλοκυβερνητικών κομμάτων, της κεντροαριστερής Νέας Αριστεράς και του αριστερού «Μαζί», που συνεργάστηκε κάποια στιγμή με το DiEM25, αγνόησαν τις εκκλήσεις των ηγεσιών τους και προτίμησαν τον ακροδεξιό από τον υποψήφιο των Βρυξελλών. Αυτή η πτυχή των εκλογών απλώς αγνοείται από τα μεγάλα ειδησεογραφικά πρακτορεία γιατί δεν συμφέρει τις Βρυξέλλες, που τροφοδοτούν την ακροδεξιά με τη συναίνεση των λαϊκών στρωμάτων εξαιτίας της απορρόφησης των κεντροαριστερών και αριστερών από το αφήγημα της ιστορίας των κακών λύκων.
Ρεκόρ συμμετοχής
Δεν υπάρχει κανενός είδους δικαιολογία για την ήττα των Βρυξελλών και τη μεγάλη νίκη των τραμπικών. Οι Πολωνοί έτρεξαν μαζικά στις κάλπες στο β’ γύρο, αφού η συμμετοχή έφθασε σε επίπεδα ρεκόρ 71,63% με άνοδο 3,45%, σε σχέση με το 67,31% του α’ γύρου, που πάλι είχε σημειώσει άνοδο 2,8% σε σχέση με τον α’ γύρο των προεδρικών εκλογών του 2020.
Ο Ναβρότσκι με 10.606.877 ψήφους και το 50,89% κέρδισε έναντι των 10.237.286 ψήφων ή το 49,11% του Τρασκόφσκι. Οι Βρυξέλλες έχασαν με διαφορά μόλις 369.591 σε 22,84 εκατομμύρια ψήφους.
O εφιάλτης της λογιστικής ψήφων
Σύμφωνα με τα exit poll του Ipsos για την ανάλυση ψήφου του β’ γύρου το 16,2% των 953.000 ψηφοφόρων που ψήφισαν τον Άντριαν Ζάντμπεργκ του αριστερού «Μαζί» στον πρώτο γύρο, δηλαδή περίπου 156.000 ψηφοφόροι, και το 9,8% των περίπου 820.000 ψηφοφόρων που ψήφισαν την υποψήφια της Νέας Αριστεράς Μαγκνταλένα Μπιέτ, δηλαδή περίπου 81.000 ψηφοφόροι, ψήφισαν τον ακροδεξιό Ναβρότσκι στο β’ γύρο, αδιαφορώντας για τις εκκλήσεις των κομμάτων τους να ψηφίσουν τον υποψήφιο των Βρυξελλών και υπέρμαχο το κράτους δικαίου. Συνολικά 237.000 αριστεροί και κεντροαριστεροί ψηφοφόροι προτίμησαν την επανεκλογή ενός προέδρου του κόμματος Νόμου και Τάξης – PiS, παρά την εκλογή του νεοφιλελεύθερου «φιλοευρωπαίου» και υπέρμαχου της συνέχισης του πολέμου και των εξοπλισμών.
Αυτό όμως που δεν είπε το Ipsos είναι πόσοι από τους αριστερούς και κεντροαριστερούς πολίτες ψήφισαν λευκό και άκυρο, γιατί τα λευκά και τα άκυρα εκτινάχθηκαν από 85.813 ή το 0,44% του α’ γύρου σε 189.294 ή στο 0,9% στο β’ γύρο, με άνοδο 103.481 ψήφων.
Μεγάλος ηττημένος η αριστερά
Οι δύο υποψήφιοι των κομμάτων της κεντροαριστεράς και της αριστεράς είχαν πάρει συνολικά 10,18% στον α’ γύρο των προεδρικών εκλογών. Στις βουλευτικές εκλογές του 2019 μ’ ένα είδος συνασπισμού είχαν πάρει 12,6% και 49 έδρες από τις 460 της βουλής, για να υποχωρήσουν στο 8,6% στις εκλογές του 2023, με το «Μαζί» να κερδίζει τις 7 από τις 26 έδρες του συνασπισμού.
Το πλήγμα για την κεντροαριστερή Νέα Αριστερά, που συμμετέχει στους Ευρωσοσιαλιστές, φαίνεται αρκετά βαρύ, πληρώνοντας το κυβερνητικό κόστος δίπλα στον Τουσκ, αφού έχει τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, τρία υπουργεία, 2 υφυπουργούς και 13 αναπληρωτές υπουργούς.
Το «Μαζί» δημιούργησε δική του κοινοβουλευτική ομάδα και την τελευταία στιγμή αποφάσισε να στηρίξει εξωτερικά την κυβέρνηση Τουσκ και να μην αναλάβει κυβερνητικές δεσμεύσεις, ενώ συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή Αριστερή Συμμαχία για το Λαό και τον Πλανήτη, που αποσπάστηκε στην πράξη από το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, και τον Ιανουάριο του 2024 στήριξε την ίδρυση της Συμμαχίας της Πράσινης Αριστεράς της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η κατρακύλα όμως για τα δύο αυτά κόμματα φαίνεται ότι συνεχίζεται, αφού κινδυνεύουν να μείνουν εκτός βουλής, εκτός βέβαια και εάν συνεργαστούν εκ νέου, όπως έδειξαν τρεις δημοσκοπήσεις.
Ο πολωνικός εκλογικός νόμος θέτει όριο εισόδου στη βουλή 8% για τους συνασπισμούς και 5% για τα κόμματα, με αποτέλεσμα ο κυβερνητικός συνασπισμός να χάνει την πλειοψηφία του κυρίως από την κατάρρευση τριών – τεσσάρων κομμάτων του, μεταξύ των οποίων της κεντροαριστερής Νέας Αριστεράς στο 6% με 7% και του αριστερού «Μαζί» στο 4%, που εάν επιβεβαιωθούν τα οδηγούν εκτός βουλής.
Δύσκολη συγκατοίκηση
Η συγκατοίκηση του σκληροπυρηνικού Ναβρότσκι με τον ακραίο «φιλοευρωπαίο» πρωθυπουργό Τουσκ δεν θα είναι εύκολη, γιατί στην Πολωνία ο πρόεδρος της δημοκρατίας έχει ενισχυμένες σχετικά αρμοδιότητες, κυρίως σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, μπορεί να ασκεί βέτο σε νομοσχέδια και να διορίζει την κυβέρνηση. Δεν είναι τυχαίο ότι ο απερχόμενος πρόεδρος του PiS Αντρέι Ντούντα έχει μπλοκάρει όλες τις αποκαλούμενες μεταρρυθμίσεις που είχε προτείνει ο Τουσκ.
Ο Ναβρότσκι συνδυάζει τα αντιρωσικά και αντιγερμανικά αισθήματα του μεγαλύτερου τμήματος της πολωνικής κοινωνίας, τους συντηρητικούς φόβους των αγροτικών περιοχών και των μικρών επαρχιακών χωριών και πόλεων και των πιο ακραίων καθολικών, που φοβούνται τη συντέλεια της Πολωνίας από την εισβολή των μουσουλμάνων μεταναστών και όχι μόνο, και υποδαυλίζει τους φόβους εναντίον κάθε διαφορετικότητας. Ένα επικίνδυνο μείγμα που εκφράζει τις πλέον ρατσιστικές και ομοφοβικές τάσεις στην πολωνική κοινωνία.
Μετά τη νίκη του Ναβρότσκι το PiS του Γιάροσλαβ Κατσίνσκι πρότεινε το σχηματισμό «μη πολιτικής κυβέρνησης τεχνοκρατών», που απορρίφθηκε αμέσως από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού, ενώ ο Τουσκ θα ζητήσει στις 11 Ιουνίου ψήφο εμπιστοσύνης για να δει εάν οι βουλευτές που τον εξέλεξαν πρωθυπουργό συνεχίζουν να τον στηρίζουν, παρά τη δεινή ήττα όλων των κυβερνητικών κομμάτων. Ορισμένα στελέχη του κυβερνητικού συνασπισμού φθάνουν να ζητούν την απομάκρυνση του Τουσκ, γιατί δεν έχει ζητήσει ακόμη συγγνώμη για τις επιθέσεις του στον Τραμπ.
Ο αναπόφευκτος ανασχηματισμός πάντως φαίνεται ότι θα οδηγήσει σε εσωτερικές τριβές τα κόμματα του συνασπισμού, που τρέμουν στην ιδέα των πρόωρων εκλογών πριν τη διάλυση της βουλής το 2027. Η κινδυνολογία ότι ο Ναβρότσκι και ο Κατσίνσκι θα βγάλουν την Πολωνία από την ΕΕ φαίνεται ότι φοβίζει διαρκώς και λιγότερους πολίτες σε σχέση με το παρελθόν.
Ακροδεξιό πανηγύρι
Σύμφωνα με ανάρτηση του Τραμπ, η Πολωνία εξέλεξε «έναν ΝΙΚΗΤΗ», ενώ τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης θεωρούν τον νέο πολωνό πρόεδρο «σύμμαχο του Τραμπ». Για την Μαρίν Λεπέν η εκλογή του Ναβρότσκι αποτελεί «αποκήρυξη της ολιγαρχίας των Βρυξελλών», ενώ πανηγυρικοί ήταν και οι τόνοι της εκλογής του Ναβρότσκι από τον ούγγρο πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών του, μεταξύ των απανταχού ακροδεξιών στην Ευρώπη και τον κόσμο.
Για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι η εκλογή του νέου πολωνού προέδρου αποτελεί ένα νέο μεγάλο πρόβλημα, γιατί ο Ναβρότσκι είχε χρησιμοποιήσει υψηλούς τόνους προεκλογικά για περιορισμό των κοινωνικών παροχών τους Ουκρανούς πρόσφυγες και δήλωνε κατηγορηματικά αντίθετος στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Ο Ναβρότσκι και ο επίσης ακροδεξιός, εθνικιστής, αντιρώσος, αντιουκρανός και αντισημίτης Σλάβομιρ Μέντζεν, που τον στήριξε στο β’ γύρο, δεν ξεχνούν τη «γενοκτονία» των Πολωνών από τους ουκρανούς εθνικιστές και φασίστες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Ναβρότσκι δέχθηκε επίσης τις πρώτες μετεκλογικές επιθέσεις από τους Times of Israel ως «αναθεωρητής του Ολοκαυτώματος», προκαλώντας την κινητοποίηση υπεράσπισής του από την πολωνική διπλωματία.
