Να κάνουμε κι άλλα, στο δρόμο που ανοίγουν!
Του Στρατή Μπουρνάζου
Tη στιγμή που γράφεται τούτο το σχόλιο, η Συμφωνία των Πρεσπών μόλις έχει ψηφιστεί στη Βουλή. Και πιστεύω ότι όσοι και όσες τοποθετούμαστε από τη σκοπιά της Αριστεράς και της αντίστασης στον εθνικισμό, αλλά και ευρύτερα της υπεράσπισης της δημοκρατία, έχουμε ισχυρούς λόγους να χαιρόμαστε.
Ο πρώτος είναι ότι η Συμφωνία επιχειρεί να βάλει τέλος σε μια πολύχρονη τελματώδη κατάσταση, όπου βλάστησαν πολλά άνθη του κακού: ο άκρατος εθνικισμός, η μισαλλοδοξία, η αντίληψη του «ανάδελφου έθνος» κ.ο.κ. Φυσικά, η Συμφωνία δεν βάζει τέλος, εν μια νυκτί, σε όλα αυτά. Αποτελεί ωστόσο ένα αποφασιστικό βήμα, που δείχνει ότι οι δύο χώρες δεν θέλουν να συνεχίσουν το ίδιο τυφλό παιχνίδι, αλλά επιδιώκουν να βρουν τρόπους συνύπαρξης.
Ο δεύτερος είναι η συγκυρία. Αν κάτι πήγαινε στραβά και η Συμφωνία δεν περνούσε, το αδιέξοδο θα διαιωνιζόταν, δηλητηριάζοντας τις δύο κοινωνίες, καθώς και τις σχέσεις των δύο κρατών.
Ο τρίτος είναι ότι η υπερψήφιση της Συμφωνίας αποτελεί μια σοβαρή ήττα όσων πόνταραν στον εθνικισμό, τη μισαλλοδοξία και την υποκρισία. Τα είδαμε όλα αυτά στη Βουλή. Στη στάση της ΝΔ και του ΚΙΝΑΛ υπήρχε και υποκρισία και τυφλότητα: αν βρίσκονταν αυτοί στην εξουσία είτε θα υποστήριζαν με πάθος μια παρόμοια (ακόμα και χειρότερη, σύμφωνα με τη λογική τους) συμφωνία είτε θα άφηναν το θέμα να σαπίζει ψαρεύοντας στα θολά και αδιαφορώντας για τις συνέπειες (στη λογική της δήλωσης Καραμανλή: «γιατί βιάζεστε;»). Όσο για το ΚΚΕ το ότι ο ένας από τους δύο πυλώνες της επιχειρηματολογίας του ήταν ο «αλυτρωτισμός» των γειτόνων, λόγω της «μακεδονικής» γλώσσας, είναι συντριπτικό και για την παράδοσή του και για τον πολιτικό χώρο όπου τοποθετείται. Παρεμπιπτόντως, θεωρώ τη στάση του Ποταμιού, του Θ. Θεοχαρόπουλου και του Σπ. Δανέλη πολιτικά σημαντική: όχι μόνο επειδή έτσι υπήρξαν οι 153 ψήφοι, αλλά γιατί έτσι πρόσφεραν πολιτικό χώρο και ανάσα σε έναν κεντροαριστερό κόσμο που ασφυκτιούσε, καθώς ενώ δεν θέλει να έχει καμιά σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, τάσσεται υπέρ της Συμφωνίας.
Στέκομαι σύντομα σε τρεις αντιρρήσεις που ακούστηκαν αρκετά από αριστερούς και αριστερές αυτές τις μέρες.
Αντίρρηση πρώτη: Η Συμφωνία συνήφθη υπό την πίεση του «διεθνούς» (διάβαζε: ιμπεριαλιστικού) παράγοντα, για να μπει η γειτονική χώρα στο ΝΑΤΟ. Όσο κι αν είναι σωστό, δεν μπορεί να είναι αυτό το κριτήριο για την αποτίμησή της. (Θυμίζω ότι και η δίωξη της Χρυσής Αυγής έγινε εν πολλοίς λόγω των διεθνών πιέσεων, και όμως ήταν απολύτως αναγκαία και σωστή). Και θα ήταν αλλοπρόσαλλο, ως αριστεροί, να ζητάμε η Ελλάδα να ασκήσει βέτο (χρησιμοποιώντας ακριβώς την ισχύ και την ιδιότητά της ως μέλους του ΝΑΤΟ) για να μη μπει η γειτονική χώρα στο ΝΑΤΟ, ενώ η ίδια να παραμένει σε αυτό! Καμία σχέση με διεθνισμό, αντιιμπεριαλισμό και αλληλεγγύη των λαών δεν έχει μια τέτοια στάση.
Αντίρρηση δεύτερη: Η Ελλάδα έπρεπε να αναγνωρίσει τη γειτονική χώρα ως Δημοκρατία της Μακεδονίας. Ναι, αυτό θα ήταν και σωστό και δίκαιο, υπάρχουν όμως δύο μεγάλα αγκάθια: Θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από το ελληνικό κοινοβούλιο και ιδίως από την κοινωνία κάτι τέτοιο; Όπως οι κάτοικοι της γειτονικής χώρας, εδώ και πολλές δεκαετίες, αποκαλούνται (οι ίδιοι και από όλο τον πλανήτη) Μακεδόνες και αυτό δημιουργεί μια αδήριτη πραγματικότητα, αντίστοιχα υπάρχει και μια άλλη, μικρότερη αλλά υπαρκτή, πραγματικότητα: οι Έλληνες έχουν γαλουχηθεί (με βαριές ευθύνες του πολιτικού κόσμου και των ΜΜΕ) με τη βεβαιότητα ότι οι «Σκοπιανοί» παραχαράσσουν την ιστορία, μας απειλούν κ.ο.κ. Όταν εκατομμύρια συμπολιτών μας έχουν πιστεύουν κάτι τέτοιο, αυτό, όσο εσφαλμένο κι αν είναι, δημιουργεί μια πραγματικότητα που οφείλουμε να λάβουμε υπόψη (προσοχή: όχι να υποταχθούμε σε αυτή, αλλά να τη λάβουμε υπόψη). Οι Πρέσπες αποτελούν συμβιβασμό που θέλει να λάβει υπόψη τις δύο αυτές συγκρουόμενες πραγματικότητες.
Αντίρρηση τρίτη: Κάποιος που πολιτικά στέκεται αντίπαλος στην κυβέρνηση δεν μπορεί να υποστηρίξει τη Συμφωνία, καθώς μάλιστα ο ΣΥΡΙΖΑ τη χρησιμοποιεί εργαλειακά. Ωστόσο, η Συμφωνία δεν είναι απλώς «κόλπο» του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ουσιώδης πολιτική πράξη (προσπάθησα να εξηγήσω παραπάνω γιατί). Και το ότι κάποιος είναι αντίθετος στην κυβέρνηση δεν συνεπάγεται ότι, αυτομάτως, είναι αντίθετος σε κάθε πράξη της. Κάτι τέτοιο θα ήταν πολιτικός ετεροκαθορισμός (όπως και το να δικαιολογεί κανείς άκριτα όλες τις ενέργειές της).
***
Αν λοιπόν καταρχάς αισθανόμαστε χαρά και ανακούφιση, πρέπει να πάρουμε αμέσως πρωτοβουλίες. Από αύριο κιόλας. Η Συμφωνία διαμορφώνει νέες πραγματικότητες και δίνει δυνατότητες. Αλλά πρέπει να τις αξιοποιήσουμε. Χρειάζονται επειγόντως κινήσεις που θα ανοίγουν κι άλλο τον δρόμο. Κι αυτό δεν είναι υπόθεση μόνο των δύο κυβερνήσεων, που πρέπει να πάρουν μέτρα που θα εμπεδώνουν τις φιλικές σχέσεις των δύο λαών (συναντήσεις, πολιτιστικές ανταλλαγές, ταξίδια, πολιτικός διάλογος, εμπορικές, μορφωτικές, οικολογικές κ.ά. συνεργασίες). Είναι και υπόθεση των των κινημάτων, των αριστερών και των αντιεθνικιστών, των πολιτών. Σκεφτείτε: Ένα φεστιβάλ αλληλεγγύης των δύο λαών στα Σκόπια και τη Θεσσαλονίκη ή/και την Αθήνα, το φθινόπωρο δεν είναι η πιο εύκολη υπόθεση (ιδίως στη Θεσσαλονίκη). Έχει όμως τόση πολιτική σημασία, μπορεί να δημιουργήσει δεσμούς και σχέσεις εμπιστοσύνης, να δώσει έμπνευση και χαρά που αξίζει να το προσπαθήσουμε. Με όλες μας τις δυνάμεις και την ψυχή.
•
