Μιλώντας με τους δημάρχους ενόψει των αυτοδιοικητικών εκλογών, όλοι τους, ανεξάρτητα της πολιτικής και κομματικής προέλευσής τους, εκθειάζουν το πρόγραμμα «ΦιλόΔημος», και «ΦιλόΔημος ΙΙ». Είναι μια από τις σπάνιες στιγμές που συναντά κανείς μια συναντίληψη θετική για ένα μέτρο που παίρνει η κυβέρνηση της Αριστεράς και μάλιστα από το χώρο της αυτοδιοίκησης, που τα θεσμικά της όργανα, με ιδιαίτερα οξυμένο τρόπο, έχουν σταθεί απέναντί της. Επειδή το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν έχει γίνει ευρέως γνωστό στην ελληνική κοινωνία, τα δε ΜΜΕ προτιμούν να έχουν άλλου είδους «ευαισθησίες», και με αφορμή την παραπάνω διαπίστωση της απόλυτης εκτίμησης των αυτοδιοικητικών, σήμερα θέλουμε να παρουσιάσουμε αυτά τα Ειδικά Προγράμματα Ενίσχυσης Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Πρόκειται για πρόγραμμα που είναι αποτέλεσμα συνεργασίας του υπουργείου Εσωτερικών και Οικονομίας-Ανάπτυξης, το οποίο υλοποιείται από το υπουργείο Εσωτερικών και προβλέπει τη δανειοδότηση των ΟΤΑ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων μέσω του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων για την χρηματοδότηση έργων. Τα δάνεια εξοφλούνται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων χωρίς να επιβαρύνουν τους δήμους. Μέχρι τέλους του 2018 ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέβηκε στα 1,906 δισ. ευρώ και αποτελούσε επιπρόσθετη στοχοποιημένη οικονομική ενίσχυση των ΟΤΑ πέραν της τακτικής επιχορήγησης.
Αναλυτικά οι μέχρι σήμερα προσκλήσεις, που παραμένουν ανοιχτές για υποβολή αιτήσεων από τους ΟΤΑ, είναι οι εξής:
Προσκλήσεις «ΦιλόΔημος»
1. «Υποδομές ύδρευσης για την εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας και ποιότητας ύδατος για ανθρώπινη κατανάλωση» -450 εκατ. ευρώ. Η πρόσκληση ανταποκρίνεται στην ολοένα αυξανόμενη ανάγκη των δήμων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) της χώρας να παρέχουν καθαρό νερό και σε επαρκή ποσότητα στους κατοίκους τους. Χρηματοδοτούνται, μεταξύ άλλων, αντικαταστάσεις παλαιών δικτύων, προμήθειες εξοπλισμού για τον εντοπισμό και τη μείωση των διαρροών, εξωτερικά υδραγωγεία, έργα καθαρισμού νερού, αφαλατώσεις, δεξαμενές και αντλιοστάσια νερού. Το πρόγραμμα καλύπτει και υποβληθέντα έργα που για διάφορους λόγους δεν εντάχθηκαν στα προγράμματα του ΕΣΠΑ, ώστε αυτά τα σημαντικά υδρευτικά έργα να υλοποιηθούν.
2. «Ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών λυμάτων για την προστασία της δημόσιας υγείας και τη βελτίωση της ποιότητας των υπόγειων, επιφανειακών υδάτων και των ακτών κολύμβησης» -450 εκατ. ευρώ. Αφορά στην κατασκευή έργων και την προμήθεια απαραίτητου εξοπλισμού σε οικισμούς Γ’ Προτεραιότητας (οικισμοί με πληθυσμό αιχμής από 2.000 έως 15.000 ισοδύναμους κατοίκους), για τους οποίους απορρέει υποχρέωση συμμόρφωσης από τη σχετική Κοινοτική Οδηγία για την ύπαρξη και ορθή λειτουργία των υποδομών διαχείρισης αστικών λυμάτων. Επιπλέον, θα χρηματοδοτηθούν πολύ σημαντικά έργα σε οικισμούς, οι οποίοι βρίσκονται σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, με πληθυσμό κάτω από 2.000 κατοίκους.
3. «Αποκατάσταση των Χώρων Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ)» -25 εκατ. ευρώ. Με την πρόσκληση καλούνται να υποβάλουν αιτήσεις ένταξης οι ΟΤΑ, στο χώρο ευθύνης των οποίων βρίσκονται ΧΑΔΑ, οι οποίοι έχουν περιληφθεί στην απόφαση C-378/13 του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, και, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν έχουν ενταχθεί σε κάποιο περιφερειακό ή τομεακό επιχειρησιακό πρόγραμμα. Παράλληλα με το κυρίως έργο αποκατάστασης, με την πρόσκληση δίνεται η δυνατότητα να χρηματοδοτηθούν και συνοδευτικά έργα – προμήθειες ή/και εγκαταστάσεις (αρμοδιότητας ΟΤΑ) που διευκολύνουν την άμεση διακοπή λειτουργίας και εν συνεχεία αποκατάσταση ενεργών ΧΑΔΑ ή γενικά την αποκατάσταση ανενεργών ΧΑΔΑ.
4. «Δράσεις για τη βελτίωση της αγροτικής οδοποιίας» -200 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη πρόσκληση συμπληρώνει τις δράσεις για τη βελτίωση της αγροτικής οδοποιίας, με προτεραιότητα στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε γεωργική γη και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Στόχος είναι η μείωση του κόστους μεταφοράς των προϊόντων, η ταχύτερη και ασφαλέστερη πρόσβαση των γεωργικών μηχανημάτων, καθώς και η ταχύτερη και οικονομικότερη μεταφορά των ευπαθών προϊόντων. Η υποβολή αιτήσεων θα ξεκινήσει από τις 17 Σεπτεμβρίου 2018 και θα συνεχιστεί έως το τέλος του έτους. Το ενδιαφέρον αναμένεται να είναι έντονο.
5. «Επισκευή, συντήρηση αθλητικών εγκαταστάσεων των δήμων –50 εκατ. ευρώ. Στόχος είναι η βελτίωση των υποδομών και η αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών στον τομέα του ερασιτεχνικού και μαζικού αθλητισμού.
6. «Προμήθεια εξοπλισμού, κατασκευή, μεταφορά και τοποθέτηση στεγάστρων στάσεων», 16 εκατ. ευρώ, για την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού των δήμων της χώρας. Η πρόσκληση σχεδιάστηκε σε συνεργασία με το γραφείο Κοινωνικών Υποθέσεων του πρωθυπουργού.
7. «Σύνταξη και επικαιροποίηση γενικών σχεδίων ύδρευσης και ασφάλειας νερού» -15 εκατ. ευρώ. Κατάρτιση εγχειριδίου Τεχνικών Προδιαγραφών Εφαρμογής μεθόδων επαναχρησιμοποίησης εκροών από Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) και υλοποίηση Σχεδίων Ασφάλειας Νερού. Απευθύνεται στις ΔΕΥΑ, τους δήμους και τους συνδέσμους ύδρευσης και αποχέτευσης.
8. «Υποδομές αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης ζημιών από φυσικές καταστροφές» -200 εκατ. ευρώ. Στόχος της πρόσκλησης είναι «η ένταξη έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, κατά προτεραιότητα, σε περιοχές οι οποίες περιλαμβάνονται στις Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας ( ΖΔΥΚΠ ) των Υδατικών Διαμερισμάτων της Χώρας» και τονίζεται ότι «τα έργα αυτά θα πρέπει να εντάσσονται σε ένα πλαίσιο επίλυσης ιεραρχημένων προβλημάτων, στη βάση των πορισμάτων και προτεινόμενων δράσεων που καταγράφονται στα οικεία εγκεκριμένα Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας ( ΣΔΚΠ )», καθώς τα σχέδια αυτά θεωρούνται ως το κατεξοχήν εργαλείο και σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση των προτάσεων για τα έργα που θα υποβληθούν.
9. «Επανάχρηση δημοτικών κτιρίων» -150 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για κτίρια αρχιτεκτονικής αξίας και πολιτιστικού ενδιαφέροντος, με στόχο την ανακατασκευή, στατική ενίσχυση, αποκατάσταση, ανακαίνιση και αναστύλωσή τους, ώστε αυτά, μετά από την ολοκλήρωσή τους, να καθίστανται λειτουργικά και να αποδίδονται σε χρήση οι χώροι τους. Καθώς και την επανάχρηση ανενεργών εμβληματικών δημοτικών κτιρίων, άνω των 100 τ.μ. που βρίσκονται εντός οικισμού.
10. «Κατασκευή και ανέγερση νέων δημαρχιακών κτιρίων ή επέκταση υφιστάμενων» -50 εκατ. ευρώ.
11. «Ανέγερση ή επέκταση σχολικών κτιρίων προσχολικής, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης» -120 εκατ. ευρώ.
Πρόγραμμα «ΦιλόΔημος ΙΙ»
12. «Προμήθεια μηχανημάτων έργου ή/και συνοδευτικού εξοπλισμού» -60 εκατ. ευρώ. Δικαιούχοι είναι και οι 325 δήμοι της χώρας, οι οποίοι επιχορηγούνται βάσει κριτηρίων που σχετίζονται με την έκταση, τον πληθυσμό και το πλήθος των οικισμών τους. Οι δήμοι μπορούν να προμηθευτούν καινούργια ή μεταχειρισμένα μηχανήματα έργου (έως πενταετίας ), καθώς και εξαρτήματα για προσθήκη σε υφιστάμενα.
13. «Επισκευή, συντήρηση σχολικών κτιρίων & αύλειων χώρων και λοιπές δράσεις» -50 εκατ. ευρώ. Με τη συγκεκριμένη πρόσκληση το υπουργείο Εσωτερικών απαντά με επιπρόσθετη χρηματοδότηση στις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες των δήμων για τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων, καθώς και των αύλειων χώρων τους. Το 2017 η τακτική χρηματοδότηση για τη συντήρηση των σχολείων ήταν 20 εκατ. ευρώ. Το 2018, μαζί με τα 28 εκατ. ευρώ της αυξημένης τακτικής χρηματοδότησης, διοχετεύονται στους δήμους γι’ αυτό τον σκοπό 78 εκατ. ευρώ.
14. «Προμήθεια και Τοποθέτηση Εξοπλισμού για την Αναβάθμιση Παιδικών Χαρών των δήμων της Χώρας» -70 εκατ. ευρώ. Επιδίωξη του υπουργείου Εσωτερικών είναι να δοθεί μια ουσιαστική ώθηση στη λειτουργία πιστοποιημένων παιδικών χαρών στη βάση των νέων, σύγχρονων κανονισμών ασφαλείας, οι οποίοι προβλέπουν αυστηρότερες προδιαγραφές για την προστασία των παιδιών. Το πρόγραμμα εξαρτάται από τους προγραμματισμούς των δήμων, πολλοί από τους οποίους ξεπερνούν το 2018. Αυτή την περίοδο δαπανούνται περισσότερα από 22 εκατ. ευρώ για νέες παιδικές χαρές και τον επανασχεδιασμό παλαιών.
Τα προγράμματα «ΦιλόΔημος» και «ΦιλόΔημος II» θα συνεχιστούν μέχρι το 2023.
Πέτρος Ζούνης
