ΜΕΤΡΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ
Την αντίδρασή τους στο νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης εξέφρασαν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης την περασμένη βδομάδα. Η κριτική ήταν πολύπλευρη. Το ΚΚΕ κατήγγειλε ότι το νομοσχέδιο «το μόνο που υπόσχεται είναι ορισμένα ψίχουλα σε όσους ζουν σε συνθήκες απόλυτης εξαθλίωσης, που κι αυτά δίνονται με «εκπτώσεις» ακόμη και σε σχέση με τις προεκλογικές υποσχέσεις του ΣΥΡΙΖΑ». Το Ποτάμι χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «αόριστο και ασαφές», προσθέτοντας ότι λείπει η δέσμευση για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. Το ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση «επιχειρεί να πωλήσει τα “φύκια“ του σχεδίου νόμου για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, ως “μεταξωτές κορδέλες“». Η ΝΔ τόνισε ότι «η κυβέρνηση εξαγγέλλει κοινωνικά μέτρα, που η κυβέρνηση του Αντώνη Σαμαρά είχε νομοθετήσει και είχε εντάξει στον τρέχοντα προϋπολογισμό», εννοώντας το κοινωνικό τιμολόγιο της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ, τα κοινωνικά παντοπωλεία, τα συσσίτια για τους απόρους μέσω των δήμων και της Εκκλησίας, την πρόσβαση όλων των ανασφάλιστων στα δημόσια νοσοκομεία, την προστασία της πρώτης κατοικίας, τις εκατό δόσεις. Από το υπουργείο μάς τόνισαν πως το νομοσχέδιο αποτελεί «το συμβιβασμό αυτού που θα θέλαμε και αυτού που μπορούμε να κάνουμε». Στην πρώτη συζήτηση που έγινε την Παρασκευή στη Βουλή, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΑΝΕΛ και ΧΑ τάσσονται επί της αρχής υπέρ, ενώ το Ποτάμι επιφυλάσσεται και το ΚΚΕ κατά. Ας δούμε, όμως, τι μέτρα περιλαμβάνει αυτό το νομοσχέδιο.
Ρεύμα για όλους
Προβλέπεται να ωφεληθούν 150.000 νοικοκυριά που είτε έχουν κομμένο ρεύμα και δεν έχουν ενταχθεί στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), είτε είναι ενταγμένα, αλλά δεν μπορούν να αποπληρώσουν τους λογαριασμούς τους. Εκ του νόμου, η ΔΕΗ δεν μπορεί να κόψει το ρεύμα στους καταναλωτές που είναι ενταγμένοι στο ΚΟΤ. Όμως, για να ενταχθεί στο ΚΟΤ ένα νοικοκυριό, πρέπει να έχει αποπληρώσει τους λογαριασμούς του ή να μπορεί να μπει σε ρύθμιση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΔΕΗ, το ρεύμα έχει κοπεί σε περίπου 5.000 νοικοκυριά που δεν μπορούσαν να αποπληρώσουν τους λογαριασμούς τους και δεν είχαν ενταχθεί στο ΚΟΤ. Έτσι, με το νομοσχέδιο θα γίνει επανασύνδεση του ρεύματος, με πλήρη απαλλαγή από τις δαπάνες γι’ αυτή. Επιπλέον, σε όλα τα νοικοκυριά που λόγω χαμηλών εισοδημάτων κατατάσσονται στην κατηγορία της ακραίας φτώχειας (βλ. πίνακα) θα παρέχεται δωρεάν ρεύμα (300 kwh/μήνα).
Φραγμός στους νεοάστεγους
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, θα δοθεί επίδομα ενοικίου σε μεμονωμένα άτομα ή οικογένειες που βρίσκονται σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και είναι ήδη στεγασμένα σε ενοικιαζόμενη κατοικία ή θα συνάψουν νέα μίσθωση. Το επίδομα θα ξεκινά από 70 ευρώ το μήνα για το μεμονωμένο άτομο, προσαυξανόμενο κατά 30 ευρώ για κάθε μέλος της οικογένειας, με ανώτατο όριο τα 220 ευρώ για οικογένεια με 4 παιδιά ή εξαρτώμενα μέλη και πάνω. Το επίδομα θα χορηγείται κατ’ ευθείαν στους εκμισθωτές των ακινήτων και θα είναι αφορολόγητο και ακατάσχετο, δεν θα υπόκειται σε οποιοδήποτε είδος κρατήσεων, δεν θα συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς πιστωτικά ιδρύματα και δεν θα υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή του ΕΚΑΣ ή άλλης παροχής προνοιακού ή κοινωνικού χαρακτήρα. Στόχος αυτού του μέτρου είναι να αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες εξώσεις, όπως και το φαινόμενο των νεοάστεγων. Σύμφωνα με πληροφορίες τής «Εποχής», το επόμενο διάστημα θα δημιουργηθεί μια πλατφόρμα αναζήτησης, όπου ιδιοκτήτες θα καταχωρούν την πρόθεσή τους να νοικιάσουν το ακίνητό τους με επίδομα ενοικίου. Επιπλέον, μέχρι τα τέλη Μαΐου θα έχει καταρτιστεί ένα πλήρες σχέδιο για την αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης, το οποίο θα αξιοποιεί την προηγούμενη εμπειρία του ΟΕΚ και την παράδοση της στεγαστικής πολιτικής στην Ελλάδα.
Ολοκληρωμένο πρόγραμμα σίτισης
Σε επόμενο σημείο του νομοσχεδίου προβλέπεται η σίτιση ατόμων και νοικοκυριών που βιώνουν συνθήκες ακραίας φτώχειας, με τη χορήγηση κουπονιού ή ηλεκτρονικού μέσου. Με αυτό τον τρόπο, θα μπορούν οι ωφελούμενοι να προμηθεύονται τρόφιμα από τα καταστήματα της ελεύθερη αγοράς. Τα κουπόνια δεν θα αφορούν τα κοινωνικά παντοπωλεία, καθώς αυτά δεν μπορούν να παρέχουν επάρκεια σίτισης. Από το ρεπορτάζ μας προκύπτει ότι τα κοινωνικά παντοπωλεία των δήμων δημιουργήθηκαν σύμφωνα με ευρωπαϊκά προγράμματα απασχόλησης, τα οποία επιδοτούσαν τους εργαζόμενους σε αυτά, όχι όμως τον εξοπλισμό. Έτσι, δεν είχαν τη δυνατότητα να παρέχουν στους ωφελούμενους ένα πλήρες πρόγραμμα σίτισης, καθώς δεν μπορούσαν να διαθέσουν νωπό κρέας, ψάρι, φρούτα και λαχανικά. Επιπλέον, η αξιοποίηση των κουπονιών στην ελεύθερη αγορά εκτιμάται πως θα τονώσει τη χειμασμένη τοπική αγορά.
Το αμέσως επόμενο διάστημα θα ολοκληρωθεί η δημιουργία πλατφόρμας εξακρίβωσης των ωφελούμενων από το συγκεκριμένο πρόγραμμα, με προγράμματα σίτισης της Εκκλησίας ή των δήμων, ώστε να αποφευχθούν οι διπλοεγγραφές. Επιπλέον, έως ότου δημιουργηθεί η προπληρωμένη κάρτα σίτισης, η οποία θα πιστώνεται στο λογαριασμό του δικαιούχου, θα δοθεί, πλέον των κουπονιών, ειδική κάρτα στους δικαιούχους ότι είναι ωφελούμενοι του προγράμματος, ώστε να δικαιούνται εκπτώσεις από τα συνεργαζόμενα καταστήματα. Τα καταστήματα που επιθυμούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα, θα το δηλώσουν στην αρμόδια υπηρεσία που θα φτιαχτεί.
Στο νομοσχέδιο αυτό περιλαμβάνονται ακόμα διατάξεις για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε ανασφάλιστους. Πρόκειται για επέκταση προηγούμενων διατάξεων, έως ότου κατατεθεί πλήρες νομοσχέδιο για τους ανασφάλιστους. Η συγκεκριμένη διάταξη αφορά τους ανασφάλιστους του ΙΚΑ-ΤΕΑΜ, του ΟΑΕΕ που έκλεισαν την επιχείρησή τους, μηχανικών ΕΤΑΑ, υπερηλίκων ανασφάλιστων που καλύπτονταν παλιότερα από τον ΟΓΑ, ανέργων 49-55 ετών, εργαζομένων στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά και εργαζομένων στην Εταιρεία Τροχαίου Υλικού Ελλάδος.
Έπεται συνέχεια
Όπως τονίζουν άνθρωποι που συνέταξαν το συγκεκριμένο νομοσχέδιο στην «Εποχή», «βασικός μοχλός καταπολέμησης της φτώχειας είναι η καταπολέμηση της ανεργίας», γι’ αυτό θα ετοιμαστεί επόμενο νομοσχέδιο, που θα αντιμετωπίζει την έξαρση της ανεργίας. Σε όσους ασκούν κριτική γιατί δεν περιλήφθηκε το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα στο νομοσχέδιο, απαντούν πως το πιλοτικό πρόγραμμα σε 13 δήμους που θα ολοκληρωθεί τον Μάιο, δεν έχει ακόμα αξιολογηθεί ως προς τα αποτελέσματά του. Όσον αφορά, όμως, τα κριτήρια επιλογής των δήμων, γεννιούνται πολλά ερωτήματα, αν αναλογιστούμε ότι δόθηκαν δύο εκατ. ευρώ στην Παγκόσμια Τράπεζα για να προσδιορίσει τις περιοχές και τους ωφελούμενους και από όλο το λεκανοπέδιο Αττικής επέλεξε την Καλλιθέα. Πάντως, μας διαβεβαιώνουν ότι μετά την ολοκλήρωσή του προγράμματος θα επανεξεταστεί η σκοπιμότητα επέκτασής του σε εθνικό επίπεδο. Επίσης, τόνισαν στην «Εποχή» πως σε περίπτωση που εντοπιστούν παραπάνω από τους προβλεπόμενους δικαιούχοι για το παρόν νομοσχέδιο, τότε θα ωφεληθούν και αυτοί. Για τον εντοπισμό τους θα ξεκινήσει καμπάνια ενημέρωσης, ενώ θα δραστηριοποιηθούν φορείς (δήμοι, περιφέρειες, αρμόδιες υπηρεσίες), δομές αλληλεγγύης, ΜΚΟ και η Εκκλησία.
Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν πρόκειται να δώσει ριζικές λύσεις στην αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης. Όμως, είναι το πρώτο από τα πολλά που έπονται, προκειμένου να υπάρξει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο.
Κριτήριο εισοδήματος*
Οικογενειακή κατάσταση Μηνιαίο (σε €) Ετήσιο (σε €)
Άγαμος χωρίς παιδιά 200 2.400
Ζευγάρι χωρίς παιδιά 300 3.600
Ζευγάρι με ένα ανήλικο παιδί 350 4.200
Ζευγάρι με 2 ανήλικα παιδιά 400 4.800
Ζευγάρι με 3 ανήλικα παιδιά 450 5.400
Ζευγάρι με 4 ανήλικα παιδιά 500 6.000
Ζευγάρι με 2 ενήλικα παιδιά 500 6.000
Μονογονεϊκή με 1 ανήλικο ή ενήλικο 300 3.600
Μονογονεϊκή με 2 ενήλικα παιδιά 400 4.800
*Αφορά το όριο του μηνιαίου και ετήσιου πραγματικού εισοδήματος κάτω από το οποίο θα δίνονται οι παροχές για την αντιμετώπιση της ακραίας φτώχειας.
Τα μέτρα
Προϋπολογισμός
Δωρεάν ρεύμα (300 kwh/μήνα ) σε 150.000 νοικοκυριά 40,5 εκατ. ευρώ
Στέγαση (επίδομα ενοικίου, κουπόνι σίτισης)
σε 170.000 οικογένειες 137,7 εκατ. ευρώ
Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε ανασφάλιστους 20 εκατ. ευρώ
Κοστολόγηση νομοσχεδίου 200,3 εκατ. ευρώ
Ιωάννα Δρόσου
