ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΛΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΗΓΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
Νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) ετέθη την εβδομάδα που μας πέρασε, από την κυβέρνηση, σε δημόσια διαβούλευση. Το νέο σχέδιο δίνει έμφαση στη διαλογή στην πηγή και αναγνωρίζει ως δημόσια υπόθεση τη διαχείριση των αποβλήτων. Αναστέλλει έτσι όλες τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για έργα μέσω ΣΔΙΤ, όπως επίσης και όσα είναι εκτός πλαισίου του νέου ΕΣΔΑ και θα επανασχεδιαστούν νέα βάσει του νέου σχεδίου.
Η κυβέρνηση που κληρονόμησε ένα διαχρονικό πρόβλημα λόγω κακής διαχείρισης των οικιακών απορριμμάτων, των επικίνδυνων αποβλήτων, αλλά και των αστικών λυμάτων δίνει μάχη με το χρόνο για:
* Να προχωρήσει ένα νέο σχέδιο διαχείρισης βάσει των σύγχρονων προσεγγίσεων και να εναρμονιστούν με την πολιτική της ΕΕ, όπου γίνεται προσπάθεια να ξεπεραστεί το στάδιο των αποβλήτων και να αντιμετωπιστεί ολόκληρος ο κύκλος ζωής των προϊόντων. Έχει δρομολογηθεί, όπως δήλωσε ο επίτροπος περιβάλλοντος της ΕΕ, «δημόσια διαβούλευση για την κυκλική οικονομία και περιλαμβάνει πολιτικές για τα απόβλητα, την ανακύκλωση, την έξυπνη χρήση των πρώτων υλών, την ενίσχυση των αγορών για τις δευτερογενείς πρώτες ύλες, τον ευφυή σχεδιασμό των προϊόντων, την επαναχρησιμοποίηση και την επισκευή προϊόντων», «Εφημερίδα των Συντακτών» (2.6.2015).
* Να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των προστίμων που έχει καταδικαστεί η χώρα μας με απόφαση του Ευρωδικαστηρίου. Επίσης, όπως δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος κ. Γ. Τσιρώνης, είναι «αποφασισμένος να συγκρουστεί με ισχυρά συμφέροντα» που κρύβονται πίσω από το παλιό μοντέλο διαχείρισης.
Τι προτείνει ο νέος ΕΣΔΑ
– Η ευθύνη για τη διαχείριση των αποβλήτων είναι δημόσια υπόθεση και η αρμοδιότητα ανήκει στην πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση κατά μόνας ή μέσω συνεργασίας με άλλους δήμους.
– Στόχος η μείωση της παραγωγής απορριμμάτων μέσω της ανακύκλωσης στην πηγή. Επίσης, δίνεται η ευελιξία στους Δήμους για τις ροές της ανακύκλωσης, την ανταποδοτικότητα και άλλες λεπτομέρειες.
– Χωριστή συλλογή στην πηγή τουλάχιστον του γυαλιού, του χαρτιού, των μετάλλων και των πλαστικών με στόχο το 65% από προδιαλογή.
– Χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων στόχος το 40% του συνολικού βάρους.
– Επανασχεδιασμό έργων και υποδομών και αναθεώρηση στόχων μέχρι το 2020 όλων των υπό αναθεώρηση περιφερειακών σχεδιασμών στην κατεύθυνση του νέου ΕΣΔΑ.
– Υποχρεωτική ενσωμάτωση τοπικών σχεδίων διαχείρισης από τους Δήμους.
– Πάταξη της παράνομης διακίνησης αποβλήτων εντός της χώρας με στόχο την ορθή περιβαλλοντική επιχειρηματικότητα στον τομέα διαχείρισης αποβλήτων.
– Αποκατάσταση των παλαιών χωματερών και διευθέτηση του προβλήματος των αποθηκευμένων βιομηχανικών αποβλήτων.
– Εκπόνηση από τους Δήμους, τοπικών σχεδίων εντός πενταμήνου και σε συμφωνία με τον νέο ΕΣΔΑ.
– Ανατροπή τελικά του σημερινού αδιέξοδου μοντέλου ταφής των σύμμεικτων, πίσω από τα οποία κρύβονται οικονομικά συμφέροντα και επιστροφή στους πολίτες της αξίας που πηγαίνει στις τσέπες άλλων .
Πρωτοπόρα η Δυτική Μακεδονία
Συνολικά η χώρα μας είναι σε πρωτόγονη κατάσταση στη διαχείριση απορριμμάτων. Εξαίρεση αποτελεί η περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας στην οποία λειτουργεί οργανωμένο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων από τη δεκαετία του ’90 με χώρο υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ).
Στον αντίποδα της Δ. Μακεδονίας είναι η περιφέρεια Πελοποννήσου με τους περισσότερους ΧΑΔΑ ενεργούς και ανενεργούς. Εξαίρεση αποτελεί το πιλοτικό έργο της Σπάρτης, που μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα για την υπόλοιπη Ελλάδα, όπως τόνισε ο Επίτροπος Περιβάλλοντος της ΕΕ.
Για τους παραπάνω λόγους, η χώρα μας καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με 10 εκατομμύρια ευρώ εφάπαξ πρόστιμο και για κάθε εξάμηνο 80.000 ευρώ για κάθε ενεργό ΧΑΔΑ ήτοι 160.000 το χρόνο και 40 χιλιάδες ευρώ για κάθε ανενεργό ΧΑΔΑ ήτοι 80.000 το χρόνο μέχρι τελικής αποκατάστασης.
Συσκέψεις ανά περιφέρεια με όλους τους Δήμους της χώρας έχει ξεκινήσει το υπουργείο Εσωτερικών με στόχο, όπως δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών κ. Ν. Βούτσης, μέχρι το τέλος του 2015 να έχουν αποκατασταθεί τουλάχιστον οι ανενεργοί ΧΑΔΑ . Τα πρόστιμα που θα μετακυληθούν στους Δημότες ανέρχονται στα 14,5 εκατομμύρια εκ των οποίων τα 4,5 στην Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Χρηματοδότηση νέου ΕΣΔΑ
Όπως δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος Γ. Τσιρώνης, οι πόροι για την εφαρμογή του νέου σχεδίου έως το 2020 θα προέρχονται:
* Από το επιχειρησιακό πρόγραμμα Υποδομής Μεταφορών, Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης της νέας προγραμματικής περιόδου 1 δισ. ευρώ.
* Ενώ 200 εκατομμύρια ευρώ θα προέλθουν από την πώληση των ανακυκλώσιμων υλικών.
* Επίσης 80 εκατ. ευρώ από τα αποθεματικά των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης.
* Τέλος από τις δραστηριότητες της ανακύκλωσης αναμένεται να δημιουργηθούν 16.000 νέες θέσεις εργασίας.
Επίσης, η Corina Gretu επίτροπος της ΕΕ ανακοίνωσε τη σύσταση κοινής ομάδας εργασίας με στόχο να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα κονδύλια των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων.
Τέλος, η κυβέρνηση διεκδικεί τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί να αξιοποιηθούν στην κατεύθυνση αποκατάστασης χώρων και διαχείρισης απορριμμάτων.
Πέτρος Ζούνης
