Όταν η ποίηση ως γλώσσα έκφρασης μετουσιώνεται και σε λόγο αλήθειας, συγκριτικής μελέτης των κρίσιμων στροφών για αυτό που το σώμα παθαίνει, τότε προκύπτει ένα δυνατό ποιητικό αποτέλεσμα για την ακρίβεια, το καθρέπτισμα στη λεπτομέρεια, την αμεσότητα και το βάθος του.
Η ποιητική συλλογή ΣΚΠ –αρχικά που σηματοδοτούν τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας– της Χριστίνας Λιναρδάκη, από τις εκδ. Ενάντια (Ηράκλειο, 2024), είναι με τις «Ουλές» και τις «Πληγές» μια καταβύθιση στα συμπτώματα ματαίωσης του σώματος καθώς και στη λογική της συνείδησης της ματαίωσης.
Εν τέλει, το σώμα πάσχει. Το καθεστώς της κατάστασης που το κρατά υπό ομηρία με τον νου ελεγκτή, ανήκει σε έναν ευρύτερο κοσμοθεωρητικό ορίζοντα, ο άνθρωπος να αποδέχεται τον εαυτό του και να αναγνωρίζει, σύμφωνα με τον Μάρτιν Γκραίη (Το βιβλίο της ζωής, μτφρ. Φώντα Κονδύλη, εκδ. Μπουκουμάνη, Αθήνα 1975), ότι δεν είναι μόνο από χυμό αλλά και από φλούδα. Έτσι, διασώζεται η αλήθεια του.
Η ποιήτρια στωικά αποφασίζει να λάβει θέση, τόπου και χρόνου, επιχειρώντας μια αρχαιολογική ανασκαφή σε αυτό που το σώμα ήταν αλλά και γίνεται με τα ενδιάμεσα στάδια και τις συνακόλουθες διακυμάνσεις. Παράλληλα, εξακολουθεί να είναι δραστήρια και πηγαία στις δραστηριότητές της, υπέρ της ζωής και της αγάπης που στρέφει τον άνθρωπο προς τους άλλους ενόσω συνειδητοποιεί ότι είναι μια «στιγμή του κόσμου», κατά τον Γκραίη.
Διατρέχοντας τα ποιήματα, καθίσταται εμφανές ότι η ματαίωση αντιμετωπίζεται σε συνάφεια με τον πόνο αλλά και την ανάγκη προσαρμογής στα συμβάντα. ΣΚΠ, ή αλλιώς, Συμβάλλω Και Ποιητικά. Η περίπτωση της Χριστίνας Λιναρδάκη θυμίζει την αμερικάνικη ποίηση των μπίτνικ, που τροφοδοτούσαν με ανατρεπτικές εικόνες ρεαλισμού τα ποιήματά τους, αμφισβητώντας το κατεστημένο. Εδώ, δεν αμφισβητείται η ασθένεια, αλλά ο τρόπος με τον οποίο γίνεται κοινή συνιστώσα αυτών που πάσχουν. Με την ποίησή της, η Χριστίνα Λιναρδάκη επισημαίνει τη διαφορετικότητα και τη μοναδική υπόσταση του κάθε ασθενή απέναντι σε αυτό που συμβαίνει. Το μήνυμα είναι ότι, νοσείς αλλά διαφέρεις ακόμη κι έτσι.
Εν προκειμένω, στην συλλογή ΣΚΠ της Λιναρδάκη, ο ρεαλισμός αφουγκράζεται την ασθένεια, με την οποία η ποιήτρια παλεύει από το 2009, αλλά και το τραύμα που συνδέεται με προσωπικά γεγονότα και την παιδική ηλικία. Στο σύνολό τους, οι στίχοι προσιδιάζουν σε εμπειρικά λιτές καταγραφές-αποστάξεις του χρονικού που περιορίζει το ενεργό υποκείμενο, ενόσω δομεί το αλλόκοτο, το σημειώνει και το μεταγράφει από το περιθώριο στο κέντρο.
Από την Πτώση βλεφάρου ο στίχος που συμπυκνώνει τον σκοπό της Χριστίνας Λιναρδάκη να απελευθερώσει από μέσα της το βάρος:
Έτσι άρχισαν όλα
Από τα Άλλα συμπτώματα η εικόνα αποδέσμευσης βάρους που συνδέει το παρόν με τη συμβολική μετάθεση νοήματος και την ποιητική δημιουργία με την άλλη όψη της θεραπείας ως διακυβεύματος:
Όπως και όταν περπατάς ασταθής
γιατί είναι σαν να πατάς
πάνω σε τόνους βαμβάκι
Πέραν των συμπτωμάτων που η Χριστίνα Λιναρδάκη καταλογογραφεί σε σχέση με την ασθένεια της σκλήρυνσης κατά πλάκας, στην ποιητική συλλογή εμφανίζεται έντονη η παρουσία του άλλου ως συμπάσχοντος υποκειμένου, ασθενή με παραπλήσια θέματα περιορισμού και ασθένειας.
Απ’ τα πρώτα συμπτώματα:
Η καρδιά μου
είχε κάνει τον Γύρο της Γης
χίλιες φορές περίπου
Ειδικότερα, η ματιά προς τον τρίτο εστιάζει επάνω στον ενδιαφέροντα και αληθινό άλλο, διά του οποίου η πράξη της ετερότητας αποβαίνει σύμπραξη συμπόνοιας. Φαίνεται πως η Χριστίνα Λιναρδάκη κοιτά μέσα από το πρόβλημα του ξένου το δικό της και, από αρχική ξενόγλωσση κατάσταση, αποπειράται να το μετουσιώσει σε ενδόμυχο γεγονός εξωστρέφειας προς όποιον μπορεί να το έχει επίσης ανάγκη ή να επιθυμεί να το εξετάσει με τον τρόπο που η τέχνη γνωρίζει να αποκρυσταλλώνει τον πόνο σε διαρκή υπόθεση εργασίας και θέαση της πραγματικότητας.
Από το ποίημα Στο αμαξίδιο:
Το δικό μου κουτί
είναι τα δεσμά μου
είναι το σημείο
της εξάρτησής μου
από τους άλλους
είναι ένα παράθυρο
ερμητικά κλειστό
που δεν μου επιτρέπει
να νιώσω τον κόσμο
Στη ΣΚΠ της Χριστίνας Λιναρδάκη, παρατηρείται ότι η ποίηση λειτουργεί και ως αισθαντικός καθρέφτης θραυσμάτων ενός θρυμματισμένου κόσμου. Από την απώλεια της κινητικής εμπειρίας το νόημα μεταφέρεται στη γλωσσική αποδόμηση ως αν ήταν η άλλη εμπειρία της από-γνωσης.
Και μορφολογικά ακόμη, η κατάργηση της τελείας και άλλων σημείων στίξης στα ποιήματα μαρτυρούν την αισθητική πρόταση, οι στίχοι να πλέξουν ένα ποίημα της μεγάλης εμπειρίας, όπου η ποιήτρια αντιστρέφει την προσοχή, από το σώμα στο πνεύμα. Εν τέλει, η επιστροφή στο οξυδερκές κριτικό πνεύμα, οι στιγμές του οποίου φανερώνονται στα ποιήματα αιχμηρές αν και αδιαμεσολάβητες, αποκτούν συμβολικές προεκτάσεις.
Όταν η γλώσσα ακούει το σώμα κι επιστρέφει στα πεπραγμένα, στις «Πληγές», τότε ξετυλίγεται ο μίτος. Από το Νήμα:
Να μου δείχνει τον δρόμο
στους λαβυρίνθους της ζωής
κι ας ξέρω πως δεν θα σε βρω ποτέ πια
πως αντί για σένα θα συναντώ
παντού τον Μινώταυρο
Στο παραπάνω ποίημα, η επιστροφή στο στερημένο πρόσωπο της μητέρας εμφανίζεται ως η διαρκής αδύνατη αναζήτηση με σημαίνοντα ονόματα τους λαβυρίνθους και τον Μινώταυρο αντ’ αυτής. Στο πλαίσιο του εν λόγω ποιήματος, η ιστορία του ερωτισμού -σε συνάφεια με τα παραπάνω- προκύπτει ως η πολιτογραφημένη υπόθεση εργασίας ενός εν εξελίξει θυμικού στο γλωσσολογικό περιβάλλον της παρορμητικής έκφρασης.
Εν κατακλείδι, η συλλογή ΣΚΠ της Χριστίνας Λιναρδάκη εξετάζει την ασθένεια της σκλήρυνσης κατά πλάκας ανθρωπολογικά, ως ίδιον και κατάσταση που επιτρέπει στην ποιήτρια να είναι και να μην είναι, να πράττει και να μην πράττει συγχρόνως. Ώστε, τα σημεία της διαφοράς από και μετά τη ΣΚΠ που όρισαν την αντίστοιχη ΣΚΠ της Χριστίνας Λιναρδάκη καταλήγουν να είναι οι ρωγμές ενός κόσμου της νόσου που συνδιαλέγονται με την ποιητική δύναμη να βρίσκεις τον εαυτό σου σε αρκετές πλευρές και συνήθειές του ενώ έχουν εξαφανιστεί ήδη.
