Στις 2 Δεκεμβρίου, ο Μαχμούτ Τατ, Κούρδος με τουρκική υπηκοότητα, απελάθηκε από τη Σουηδία στην Τουρκία και οδηγήθηκε στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης, προκειμένου να εκτίσει την ποινή των 6 ετών και 10 μηνών που του είχε επιβληθεί πριν διαφύγει στη σκανδιναβική χώρα το 2015, ζητώντας άσυλο. Η κατηγορία ήταν πως φερόταν να έχει δεσμούς με το PKK, χαρακτηρισμένο ως τρομοκρατική οργάνωση στην Τουρκία, αλλά και στην πλειονότητα των χωρών της Δύσης.
Τεχνικά ήταν απλό: η σουηδική Υπηρεσία Μετανάστευσης, μετά και την αρνητική εισήγηση της σουηδικής Υπηρεσίας Ασφαλείας (SÄPO), είχε απορρίψει οριστικά την αίτηση ασύλου του, πρακτικά αποδεχόμενη ότι οι κατηγορίες για τρομοκρατία ισχύουν. Βεβαίως, η σουηδική κυβέρνηση δεν έχει λόγο στις αποφάσεις ασύλου, όπως δήλωσε η νέα υπουργός Μετανάστευσης της Σουηδίας, Μαρία Μάλμερ Στένεργκαρντ.
Αυτή είναι η είδηση όπως μεταδόθηκε από τα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Όμως, ο Μαχμούτ Τατ είναι ένα «ασήμαντο» πιόνι, θυσιασμένο σε μια γεωπολιτική σκακιέρα που η Δύση αναδιαρθρώνει πιεστικά, βιαστικά και χαοτικά με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ο παραδοσιακός φόβος των Σκανδιναβών απέναντι στους Ρώσους οδήγησε στην απεμπόληση της πολύ μακρόχρονης ουδετερότητας εκ μέρους της Σουηδίας και της Φινλανδίας, με το αίτημά τους να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ. Το οποίο θα είχε ήδη γίνει δεκτό, εάν δεν υπήρχε η απειλή του βέτο εκ μέρους της Τουρκίας.
Έτσι, προκειμένου να δοθεί η τουρκική συναίνεση, κατά τη διάρκεια της διάσκεψης κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη τον προηγούμενο Ιούνιο, οι υπουργοί Εξωτερικών της Τουρκίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας υπέγραψαν τριμερές μνημόνιο, με το οποίο οι σκανδιναβικές χώρες δεσμεύονται να άρουν την απαγόρευση εξαγωγών πολεμικού υλικού στην Τουρκία (σε ισχύ μετά τις επιθέσεις της στους Κούρδους της Συρίας το 2019), κυρίως όμως «να εντείνουν την καταπολέμηση της τρομοκρατίας» –μεταξύ άλλων, να διευθετήσουν τα αιτήματα της Τουρκίας για έκδοση ή απέλαση «υπόπτων για τρομοκρατία», δηλαδή Κούρδων, αντιφρονούντων ή οπαδών του Γκιουλέν.
Με αυτόν τον τρόπο, οι δύο σκανδιναβικές χώρες, παρά τις παραδοσιακά καλές σχέσεις τους με την Τουρκία (υποστηρίζουν εξάλλου την ένταξή της στην ΕΕ) βρέθηκαν απέναντι στον ταπεινωτικό εκβιασμό του Ταγίπ Ερντογάν –και ειδικά η Σουηδία. Με σημαντική κουρδική κοινότητα (περί τα 100.000 άτομα), ομαλά ενσωματωμένη στην κοινωνία και εκπροσωπούμενη σταθερά από βουλευτές κουρδικής καταγωγής στο κοινοβούλιο, πρέπει τώρα να ικανοποιήσει την Άγκυρα και ταυτόχρονα να μην ανατρέψει το θεσμικό οικοδόμημά της για χάρη της.
Καθώς η νέα σουηδική κυβέρνηση που ανέλαβε στις 18 Οκτωβρίου δεν μπορεί να κάνει πολλά όσον αφορά τις πλουσιοπάροχες προεκλογικές υποσχέσεις της –εξάλλου η ένταξη στο ΝΑΤΟ θα απαιτήσει σημαντική διόγκωση των αμυντικών δαπανών, ώστε ως το 2026 να φτάσουν το προβλεπόμενο 2% του ΑΕΠ της χώρας– ποντάρει στα άλλα της «χαρτιά»: την «ολική άμυνα» και τον έλεγχο της μετανάστευσης. Ο συνασπισμός των τριών δεξιών κομμάτων, με επικεφαλής τους Μετριοπαθείς και με την κοινοβουλευτική στήριξη των εθνικιστών (με νεοναζιστικές καταβολές) Σουηδών Δημοκρατών, που αναδείχθηκαν εντυπωσιακά σε δεύτερη δύναμη, επιθυμεί διακαώς την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Και έτσι, ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον έσπευσε να συναντηθεί με τον Ερντογάν στην Άγκυρα και να τον διαβεβαιώσει ότι θα τιμήσει το μνημόνιο –με τον υπουργό Εξωτερικών Τομπίας Μπίλστρομ να δηλώνει ότι όντως το PYD και οι YPG (αντίστοιχα, το πολιτικό και το στρατιωτικό σκέλος της Ροζάβα, της αυτόνομης κουρδικής περιοχής της ΝΑ Συρίας που μάχεται τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους) έχουν στενές σχέσεις με το PKK, επιβραβεύοντας την τουρκική τακτική που επιθυμεί κάθε αντίπαλός της να χαρακτηριστεί τρομοκράτης.
Όλα αυτά την ίδια στιγμή που, εδώ και μερικές εβδομάδες, έχουν ξαναρχίσει οι τουρκικοί βομβαρδισμοί στη Ροζάβα, ως αντίποινα για τη βομβιστική επίθεση της 13ης Νοεμβρίου στην Κωνσταντινούπολη, για την οποία η Τουρκία κατηγορεί χωρίς αποδείξεις τους κούρδους συμμάχους των ΗΠΑ στη Συρία. Αυτό σημαίνει ότι η συνεχιζόμενη, αλλά «ξεχασμένη», μάχη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους αδυνατίζει, καθώς η Ροζάβα πρωτοστατεί σε αυτήν, αποτελώντας σταθερό σύμμαχο της Δύσης στην περιοχή –και παρά το γεγονός ότι το 2019 ο πρόεδρος Τραμπ, υποκύπτοντας στις πιέσεις Ερντογάν, απέσυρε τη στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ. Και διευκόλυνε τους πρώτους βομβαρδισμούς της Ροζάβα από την Τουρκία (που, ως γνωστόν, στηρίζει τζιχαντιστικές φράξιες), οι οποίοι οδήγησαν και στο εμπάργκο πώλησης όπλων από τις σκανδιναβικές χώρες.
Εν ολίγοις, οι συνήθεις εκβιαστικές κινήσεις του καθεστώτος Ερντογάν υπονομεύουν τον ούτως ή άλλως βεβιασμένο ανασχεδιασμό των γεωπολιτικών ισορροπιών από το δυτικό στρατόπεδο –και μάλιστα σε πολλαπλά μέτωπα, εγκυμονώντας ανεξέλεγκτες εξελίξεις σε ένα πρωτοφανώς ρευστό διεθνές πεδίο. Και οι αντιδράσεις μέχρι στιγμής είναι απλώς ορισμένες διακριτικές εκφράσεις δυσαρέσκειας από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ.
Ίσως σε βάθος χρόνου να αποδειχθούν πύρρειες οι διπλωματικές νίκες Ερντογάν –εξάλλου, οι προκλήσεις του εντείνονται και λόγω των επικείμενων τουρκικών εκλογών. Ως τότε όμως, οι τακτικές νταή συνεχίζονται: ο τούρκος υπΕξ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, πιέζει διαρκώς τις δύο σκανδιναβικές χώρες να απελάσουν τα άτομα που έχει ζητήσει η Τουρκία, ενώ αναφέρεται υποτιμητικά στη Φινλανδία, η οποία δεν έχει κάνει ακόμη την «απαραίτητη» επίσκεψη στον πρόεδρο Ερντογάν και τις «απαραίτητες» απελάσεις.
Όσο για την πρώτη απέλαση, ο Τσαβούσογλου δήλωσε απλά: «Δεν ήταν στη λίστα μας». Ο Μαχμούτ Τατ ήταν οδηγός λεωφορείου στην πόλη Τούντζελι (Ντέρσιμ στα κουρδικά), ένας απλός υποστηρικτής του HDP (του αριστερού φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών). Ώσπου ένας πληροφοριοδότης, πρώην μέλος του PKK, σε κατάθεσή του τον κατηγόρησε ότι είχε πουλήσει ορισμένα (ευτελή) υλικά στο PKK. Και αυτή η κατάθεση αρκούσε για να καταδικαστεί σαν «τρομοκράτης». Το υπό διεύρυνση ΝΑΤΟ χρειάζεται επειγόντως ήρεμα νερά στο εσωτερικό του –και ως γνωστόν, μπροστά σε τέτοιες υπέρτατες προτεραιότητες, απαιτούνται Ιφιγένειες.
