Φωτογραφία: Faruk Tokluoğlu / Pexels
Με 6 Ρίχτερ την προηγούμενη Κυριακή, 6,2 R την Πέμπτη, και συνεχείς μετασεισμούς, το Αφγανιστάν ζει μαύρες μέρες. Με την ευρύτερη περιοχή Κουνάρ και το νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας, κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν, να βρίσκεται στο επίκεντρο της καταστροφής, ο απολογισμός των ανθρωπίνων απωλειών παραμένει δύσκολος. Των σεισμών είχαν προηγηθεί πλημμύρες, ακολούθησαν σοβαρές κατολισθήσεις και η κυβέρνηση των Ταλιμπάν κατέφυγε σε ελικόπτερα για να προσεγγίσει τις πληττόμενες περιοχές. Πάνω από 2.000 νεκροί και 3.500 τραυματίες είναι ο απολογισμός μέχρι τώρα, πάνω από 7.000 γκρεμισμένα σπίτια, 40.000 πληγέντες, δεκάδες τα διεθνή σωστικά συνεργεία που έσπευσαν σε βοήθεια, μετά από έκκληση των Αφγανών.
Ολόκληρα χωριά των ορεινών περιοχών αναφέρεται πως ισοπεδώθηκαν, ανάμεσα τους και οι οικισμοί πληθυσμών που μετεγκαταστάθηκαν εκεί, αφού απελάθηκαν από το Πακιστάν και το Ιράν, όπου είχαν ζητήσει άσυλο. Πάνω από 1 εκατ. άνθρωποι βρέθηκαν βιαίως πίσω στο Αφγανιστάν. Η βοήθεια που τώρα προσφέρουν στους σεισμόπληκτους Πακιστανοί και Ιρανοί, για πολλούς από τους διωγμένους έχει πικρή γεύση.
Αν οι σεισμοί δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση πολιτικές και οικονομικές παραμέτρους, τα αποτελέσματα τους μπορούν. Γιατί ήδη η άνοδος των Ταλιμπάν, η εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης, η επέμβαση των ΗΠΑ, οι πολυετείς συγκρούσεις άφησαν πίσω τους μια διαλυμένη χώρα που δεν απέκτησε ποτέ υποδομές, όπως δεν απέκτησε ελευθερία και κράτος δικαίου (η οικονομία οπίου και άλλων σχετικών ήταν η μόνη μέριμνα πολεμάρχων και δυτικών συμμάχων τους), ενώ από το 2021 που οι Ταλιμπάν πήραν την εξουσία, παρά την έλλειψη πληροφόρησης, η οικονομική κατάρρευση ήταν προφανής, με περισσότερους από 23 εκατ. Αφγανούς να χρήζουν ανθρωπιστικής βοήθειας. Παράλληλα, η έλλειψη κάθε αντισεισμικού σχεδιασμού και προστασίας, με σπίτια πλινθόκτιστα και δημόσια κτίρια με υποψία μπετόν, έφερε αυτό το αποτέλεσμα. Περιοχές ολόκληρες μένουν χωρίς ηλεκτρισμό, πόσιμο νερό, τρόφιμα, υγειονομική περίθαλψη και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί για τον κίνδυνο επιδημιών, κάνει έκκληση για βοήθεια 4 εκατ. δολαρίων και «ξεπαγώνει» επιπλέον 5 εκατ. δολάρια.
Μπορεί από τα ‘90ς με την άνοδο των Ταλιμπάν να είχαν ακυρωθεί τα περισσότερα κονδύλια διεθνούς βοήθειας (80% του κρατικού προϋπολογισμού προέρχονταν από αυτά, με αυτά χρηματοδοτούνταν δημόσια υγεία και υποδομές) αλλά η πολιτική Τραμπ δείχνει τώρα τα έργα της: από 3,8 δισ. το 2022, η βοήθεια έπεσε στα 167 εκατ. δολάρια. Η Ουάσιγκτον έστειλε επισήμως «συλλυπητήρια στον αφγανικό λαό» και τίποτε άλλο, προς το παρόν. Ήδη από την αρχή της χρονιάς, ο Λευκός Οίκος ακύρωσε βοήθεια ύψους 1,7 δισ., κλείνοντας δεκάδες προγράμματα στο Αφγανιστάν. Ακολούθησαν Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, εναρμονιζόμενες με την αμερικανική πολιτική. Τώρα, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο στέλνουν οικονομική βοήθεια και είδη πρώτης ανάγκης στους πληγέντες, όπως και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Κίνα, πιθανώς διαγκωνιζόμενοι στο πεδίο της ανθρωπιστικής διπλωματίας.
Στην τραγικότητα της κατάστασης, τραγικότερη η θέση των γυναικών και των κοριτσιών. Όχι μόνο γιατί οι αδιανόητες απαγορεύσεις που διέπουν τη ζωή τους, αιχμαλωτίζοντάς τις στο σπίτι, τις μετέτρεψαν σε θύματα κάτω από τα ερείπια των σπιτιών τους, αλλά και γιατί η πρόσβασή τους σε ομάδες διάσωσης και υγείας είναι ελάχιστες, ειδικά σε ακραία συντηρητικές περιοχές όπως το Κουνάρ. Άντρες διασώστες δεν επιτρέπεται να αγγίξουν γυναίκες, αλλά οι διασώστριες σπανίζουν. Το ίδιο ισχύει και για την περίθαλψη τους από άνδρες γιατρούς. Μετά την περσινή απαγόρευση των ιατρικών και νοσηλευτικών σπουδών στις γυναίκες από τους Ταλιμπάν, μειώνεται δραματικά το γυναικείο ιατρικό προσωπικό. Η UN Women ζητά συνεχώς εθελόντριες, αλλά η εξαιρετικά δύσκολη πρόσβαση των γυναικών σε όλο το φάσμα της ανθρωπιστικής βοήθειας είναι καταφανής. Τα νοσοκομεία γεμίζουν από άνδρες τραυματίες, ενώ οι γυναίκες περιμένουν ανάμεσα στα συντρίμμια σε αυτοσχέδια φορεία (67 νοσηλευόμενοι, 13 νοσηλευόμενες στο νοσοκομείο του Κουνάρ, αναφέρει ρεπορτάζ του BBC). Θαμμένες κάτω από τις μπούργκες, τα χτισμένα παράθυρα, υποχρεωτικά βουβές και αόρατες, οι γυναίκες δεν θεωρούνται ακριβώς άνθρωποι, εδώ και πολύ καιρό. Και κανένας εγκέλαδος δεν φτάνει να γκρεμίσει τη δική τους φυλακή.
