«Μας έδεναν ανά εξάδες, όπως δένει ο γεωργός τα βόδια, και οργώναμε τα χωράφια. Στη μέση στεκόταν ο Γερμανός με το βούρδουλα… Αλοίμονο σ’ εκείνον που θα κοντοστεκόταν…»
«Φτιάχναμε δρόμους, καταφύγια, γεφύρια… Μας έδερναν με το παραμικρό, τις περισσότερες φορές τρώγαμε ξύλο πριν προλάβουμε να καταλάβουμε το γιατί… Κάθε μέρα πέθαιναν κατά δεκάδες οι κρατούμενοι. Εμείς οι ίδιοι τους μεταφέραμε στα κρεματόρια για να καούν…»
«Τους φορτώναμε σε ένα καρότσι και τους ρίχναμε στο βόθρο…»1
«Κι ήσαν υποχρεωμένες τούτες οι κινούμενες σκιές, με την απειλή του τουφεκιού, να κατεβαίνουν ως τη μικρή χαράδρα, να στέκονται πάνω στο σανίδι κι από εκεί να κάμνουν τη φυσική τους ανάγκη. Κι η χαράδρα ήταν τώρα βαθύς οχετός, όπου είχαν ταφεί πολλοί «τεκμηκότες« Εβραίοι, όπου μ‘ ένα παραπάτημα πέφτανε τούτα τα ανθρώπινα κουρέλια. Οι μεγάλοι σφαγείς της ιστορίας ποτέ δεν είχαν επινοήσει έναν τέτοιου είδους τάφο για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Τούτο φαίνεται πως ήταν προνόμιο του δικού μας «πολιτισμένου« αιώνα».2
Με ένα «κλείσιμο του ματιού» από αυτά που εξάπτουν τη φαντασία όσων πιστεύουν ότι το Σύμπαν αρέσκεται να συνομωτεί, η Ιστορία τα έφερε έτσι ώστε η συμπλήρωση, την περασμένη Τρίτη, εβδομήντα χρόνων από την απελευθέρωση του διαβόητου ναζιστικού στρατοπέδου εξόντωσης Άουσβιτς από τον Κόκκινο Στρατό στις 27 Ιανουαρίου 1945, να συμπέσει με την ορκωμοσία ως πρωθυπουργού της χώρας του προέδρου του κόμματος της Ριζοσπαστικής Αριστεράς, μετά την απόφαση του ελληνικού λαού να εμπιστευτεί, για πρώτη φορά από καταβολής, το πηδάλιο σε μια κυβέρνηση με κορμό την Αριστερά.
Αλλά αν εδώ πρόκειται για καθαρή σύμπτωση, δεν είναι, αντιθέτως, διόλου συμπτωματικό που η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε στις 2 Νοεμβρίου 2005 να ανακηρύξει τη μέρα της απελευθέρωσης του Άουσβιτς από τον σοβιετικό στρατό Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, και να διακηρύξει την ανεπιφύλακτη καταδίκη κάθε εκδήλωσης θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, παρακίνησης προς κακοποίηση ή άσκησης βίας κατά προσώπων ή κοινοτήτων λόγω εθνικής καταγωγής ή θρησκευτικών πεποιθήσεων.
Ο φυλετισμός ως ιδρυτική διακήρυξη του ναζισμού
Σ’ όσους βιαστούν, και όχι αδικαιολόγητα, να μιλήσουν για υποκρισία, η απάντηση είναι πως, μολαταύτα, η διακήρυξη αυτή δεν έχει μόνο οιονεί δεσμευτικό χαρακτήρα, αλλά και ένα ιδιαίτερο αξιακό βάρος, που την τοποθετεί ρητά και ηθελημένα στον αντίποδα του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας, θεμελιωδών συστατικών στοιχείων της ναζιστικής ιδεολογίας και ιδεοληπτικό περιτύλιγμα της φρικοδέστερης γενοκτονίας που διαπράχτηκε ποτέ στην Ιστορία.
Ο φυλετισμός υπήρξε θεμελιώδης αρχή της ιδρυτικής διακήρυξης του ναζιστικού κόμματος, απόσταγμα της πεποίθησης ότι οι μη Άρειοι λαοί απειλούσαν την «καθαρότητα του γερμανικού αίματος»: οι ιμπεριαλιστικές βλέψεις του μεσοπολεμικού γερμανικού καπιταλισμού διατυπωμένες με όρους απαξίωσης και απο-ανθρωποποίησης των λαών που είχε θέσει στο στόχαστρο των κατακτητικών σχεδιασμών του.
Με το βλέμμα στραμμένο αρχικά εντός της χώρας, κάθε παρέκκληση από το ναζιστικό ιδεότυπο και ανθρωπότυπο τέθηκε υπό διωγμό: φυλετικές μειονότητες, Εβραίοι, τσιγγάνοι, άτομα με αναπηρία, ομοφυλόφιλοι, κι επίσης αντιφρονούντες, κομμουνιστές, δημοκράτες… Και, μετά τον «εσωτερικό καθαρμό», η αυτονόητη συνέχεια – με το βλέμμα στραμμένο τώρα εκτός συνόρων: οι Σλάβοι, οι σύμμεικτοι λαοί, οι νοθευμένες ράτσες, οι «Άλλοι», κάθε φορά οριζόμενοι ως τέτοιοι με κριτήριο τις ανάγκες και τις ιεραρχήσεις του τευτονικού επεκτατισμού.
Το τραγικό εβραϊκό «Ολοκαύτωμα», με τα περίπου έξι εκατομμύρια θύματα κάθε φύλου και ηλικίας, από την άνοδο του ναζιστικού κόμματος στην εξουσία μέχρι την κατάρρευσή του, η συστηματική εξόντωση των Εβραίων στη Γερμανία και στις κατακτημένες χώρες, όντας η πιο εκκωφαντική ίσως εκδήλωση του ναζιστικού φυλετικού μίσους, καταλαμβάνει δεσπόζουσα θέση σε μια εικόνα κατά πολύ μεγαλύτερη, που μόνο αν τη συλλάβουμε στην ολότητά της μπορούμε να κατανοήσουμε τα πραγματικά κίνητρα της ναζιστικής εθνοφυλετικής κάθαρσης.
Τα στρατόπεδα της φρίκης
Μπούχενβαλντ, Νταχάου, Ζάξενχάουσεν, Μπέργκεν Μπέλσεν, Κάρλσμπαντ, Κέλμνο, Μπέλζεκ, Φλόσενμπεργκ, Γκρος Ρόζεν, Κάουφερινγκ, Ράβενμπρυκ, Νόιγκαμε, Μίτελμπάου, Σομπιμπόρ, Τρεμπλίνκα, Μαϊντάνεκ, Αρμπάιτσντορφ, Μπράϊτενάου… Στη ζοφερή λιτανεία των εκατοντάδων ναζιστικών στρατοπέδων εξόντωσης στη γερμανοκρατούμενη Ευρώπη, το Άουσβιτς ξεχωρίζει για το μέγεθος των αριθμών και της φρίκης: ουσιαστικά ένα συγκρότημα στρατοπέδων, το μεγαλύτερο της ναζιστικής επικράτειας, αποτελούμενο από τρία κύρια και 39 δευτερεύοντα στρατόπεδα, συνολικής έκτασης 40 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου υπολογίζεται ότι στοιβάχτηκαν 1.500.000 άνθρωποι – Πολωνοί, Σοβιετικοί αιχμάλωτοι, πολιτικοί κρατούμενοι και όμηροι από όλη την κατεχόμενη Ευρώπη, Σλάβοι, Εβραίοι, ανάμεσά τους σχεδόν 60.000 Έλληνες Εβραίοι, Τσιγγάνοι, μάρτυρες του Ιεχωβά, γυναίκες, άντρες, παιδιά, γέροντες.
Ελάχιστοι επέζησαν. Φτάνουν το ένα εκατομμύριο όσοι εξοντώθηκαν επιλεγμένα αμέσως μετά την άφιξή τους – «Νύχτα έφταναν όλα τα τραίνα στο Άουσβιτς»… Πάνω από 200.000 άνθρωποι πέθαναν από αρρώστιες, ασιτία, άγρια κακοποίηση, θανατηφόρες ενέσεις, θύματα ιατρικών πειραμάτων, εγχειρήσεων χωρίς αναισθητικό, πειραματόζωα αντοχής στο ψύχος, δηλητηριασμένοι στους θαλάμους αερίων, τα διαβόητα «μπάνια», όπου από τις ντουζιέρες δεν έρεε νερό αλλά το δηλητηριώδες αέριο Zyclon Β. «Μου έλεγαν», διηγείται ένας επιζήσας, «ότι ανοίγοντας την πόρτα [του θαλάμου αερίων] ήταν τόσοι πολλοί ανεβασμένοι σε αυτή, που έπεφταν μαζί 30, 40, 50 άτομα. Οι τοίχοι και οι πόρτες ήταν ματωμένες από τα χέρια που προσπαθούσαν να βρουν έξοδο να αναπνεύσουν… Το πιο συγκλονιστικό ήταν ότι συνήθως στην κορυφή των στοιβαγμένων πτωμάτων ήταν μωρά παιδιά που τα πετάγανε οι μανάδες επάνω, μήπως μπορέσουν να αναπνεύσουν…».
Και μετά, τα κρεματόρια, τα αποτεφρωτήρια των νεκρών. «Τα κρεματόρια του Άουσβιτς βρίσκονταν όλα στο γειτονικό Μπιρκενάου … Πέντε μεγάλα εργοστάσια, πέντε μεγάλες καμινάδες, που ξερνούσαν αλύπητα καπνό μαύρο την ημέρα και τη νύχτα φώτιζαν κατακόκκινο όλο το χώρο … Μέσα σε λίγα λεπτά δεν υπήρχε τίποτε … Κόκκαλα μόνο, καμιά νεκροκεφαλή, κανένα κόκαλο από τα χέρια που δεν καίγονται εύκολα. Ότι απέμενε το θρυμμάτιζαν για να εξαφανίσουν τα πειστήρια … Τη στάχτη την βάζαν σε ένα καρότσι. Πίσω από τα κρεματόρια υπήρχε μία λίμνη … Ένας κατάδικος ακολουθούμενος από έναν σκοπό έπρεπε να αδειάσει το περιεχόμενο στη λίμνη. Μετά θα καθάριζαν τους φούρνους. Όλα τα καθάριζαν…»
Η ψύχωση της καθαρότητας, που αποκύημά της υπήρξε ένα ιδεολόγημα για εσωτερική χρήση προκειμένου να σπρωχτεί ο «λαός των Αρείων» στην κατεύθυνση μιας «κοσμογονικής αποστολής», και παροξύνθηκε νομοτελειακά σε ένα παραλήρημα κάθαρσης στο διηνεκές του χρόνου και του χώρου, με μοιραία κορύφωση την αυτοκαταστροφή.
Κωστής Γιούργος
Σημειώσεις:
1. Από μαρτυρίες κρατουμένων σε ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης (Κούλα Ξηραδάκη, Κατοχικά, εκδ. Κουκκίδα, Αθήνα, 1012
2. Από το πεντάτομο έργο του ποιητή Γ. Θ. Βαφόπουλου Σελίδες Αυτοβιογραφίας.
