Kάποτε μουσείο… Η ανακατάληψη της Παλμύρας, πριν από λίγες ημέρες, αποτελεί στρατηγική νίκη.
Της Βιβής Κεφαλά
Τον περασμένο Μάρτιο, η συριακή κρίση συμπλήρωσε πέντε καταστροφικά από κάθε άποψη χρόνια, χωρίς να διαφαίνεται -τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον- η επίλυση της. Πράγματι, παρά το γεγονός ότι έχουν σημειωθεί σημαντικά βήματα σε στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο, πολλά προβλήματα εσωτερικής και περιφερειακής πολιτικής παραμένουν άλυτα, δημιουργώντας νέες δυσκολίες και νέα εμπόδια στην εξεύρεση βιώσιμης λύσης, δηλαδή μίας κοινά αποδεκτής λύσης.
Στο στρατιωτικό τομέα, αν και με δυσκολίες, η εκεχειρία τηρείται, πράγμα που αποτελεί προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, συνεχίζεται η νικηφόρα προέλαση του συνασπισμού που έχει συγκροτηθεί εναντίον των δυνάμεων του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου (ΙΧ) στον οποίο συμμετέχουν κουρδικές, ιρανικές αλλά και ρωσικές δυνάμεις. Βεβαίως, στη μάχη κατά του ΙΧ συμμετέχει και ο δυτικός συνασπισμός, πράγμα που οφείλεται τόσο στη ρωσική μόχλευση όσο και στα πολύνεκρα τρομοκρατικά χτυπήματα που έγιναν στην Γαλλία τον περασμένο Νοέμβριο.
Προφανώς, η καταστροφή του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου αποτελεί κοινό στόχο όλων των εμπλεκομένων, με την εξαίρεση, βεβαίως, χωρών όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, η σύγκλιση αυτή βοηθά στη δραστική αντιμετώπιση του ΙΧ, όπως αποδεικνύουν οι νίκες εναντίον των φανατικών ισλαμιστών, με αποκορύφωμα την ανακατάληψη της Παλμύρας, που έγινε πριν από λίγες ημέρες.
Στρατηγική νίκη, αλλά όχι το τέλος
Πρόκειται για μια στρατηγική νίκη, με τεράστιο ψυχολογικό αντίκτυπο, τόσο για τους νικητές όσο και για τους ηττημένους. Η νίκη αυτή ανοίγει το δρόμο για την κατάληψη της Ράκκα, της πρωτεύουσας του ΙΧ, πράγμα που αν και δεν είναι εύκολο, είναι αναγκαίο. Έτσι, όλα δείχνουν ότι η διάλυση του λεγόμενου ΙΧ είναι θέμα χρόνου, που -όταν συμβεί- θα σημαίνει επί της ουσίας το τέλος της εδαφικής κυριαρχίας του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου.
Όμως, μια τέτοια εξέλιξη -αν και κεφαλαιώδους σημασίας από στρατηγικής απόψεως- δεν σημαίνει αναγκαστικά το τέλος της ένοπλης σύγκρουσης στην Συρία. Αντίθετα, εάν δεν υπάρξει πολιτική συμφωνία μεταξύ της συριακής αντιπολίτευσης και του καθεστώτος, τότε οι μάχες θα συνεχιστούν και η ανακατάληψη των εδαφών που ελέγχει το ΙΧ, μπορεί να σημαίνει τη δημιουργία ενός τεράστιου προβλήματος ασφάλειας, που ανακύπτει από τη διασπορά των φανατικών ισλαμιστών του ΙΧ τόσο στο εσωτερικό της ίδιας της Συρίας όσο και στις γειτονικές χώρες.
Δυσκολεύει τις διαπραγματεύσεις η στάση Άσαντ
Εν τω μεταξύ, σε διπλωματικό επίπεδο διεξάγονται πολλαπλές σκληρές μάχες, δεδομένου ότι κάθε πλευρά ακολουθεί σκληρή τακτική και η διάθεση συμβιβασμού δεν φαίνεται να χαρακτηρίζει τις διαπραγματεύσεις. Μια τέτοια στάση ήταν σαφώς αναμενόμενη, αφενός διότι ένας εμφύλιος δημιουργεί βαθειά τραύματα και ασυμφιλίωτες αντιθέσεις, αφετέρου διότι το αποτέλεσμα των συνομιλιών, οψέποτε υπάρξει, θα καθορίσει τις περιφερειακές ισορροπίες, το μέλλον της χώρας αλλά και τους όρους ύπαρξης της κάθε κοινότητας -εθνικής ή/ και θρησκευτικής, που απαρτίζει το συριακό πληθυσμό.
Επιπλέον, η εμμονή του Μπασάρ αλ Άσαντ να διατηρήσει την εξουσία (επικαλούμενος το Σύνταγμα και τη νίκη του στις προεδρικές εκλογές του 2014) και να αποτελέσει μέρος της λύσης της συριακής κρίσης, κάθε άλλο παρά συμβάλλει στην πρόοδο των συνομιλιών. Αντίθετα, δημιουργεί εμπόδια, καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο απορρίπτεται ασυζητητί από την αντιπολίτευση, η οποία αποκλείει τον Μπασάρ αλ Άσαντ, διότι τον αντιλαμβάνεται ως μέρος του προβλήματος. Η στάση, του Μπασάρ αλ Άσαντ, όμως, πέραν του ότι δυσκολεύει τις ήδη δύσκολες διαπραγματεύσεις, δημιουργεί προβλήματα και στους συμμάχους του συριακού καθεστώτος, οι οποίοι προσπαθούν να βρουν τρόπους υπέρβασης ή παράκαμψης του. Έτσι, επανέρχονται τα σενάρια περί αποχώρησης του Μπασάρ αλ Άσαντ όχι μόνο από την προεδρία -η οποία λήγει το 2021 και την οποία θέλει να ολοκληρώσει- αλλά και από την ίδια την Συρία.
Η στάση της Ρωσίας και του Ιράν
Παράλληλα με τις ενδοσυριακές διαπραγματεύσεις, γίνονται, με έντονους ρυθμούς, διπλωματικές επαφές με στόχο αφενός τη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων στην Βιέννη, αφετέρου την επίτευξη συμφωνιών μεταξύ των εξωτερικών δρώντων στη συριακή σύγκρουση, που θα αποσαφηνίζουν και θα παγιώνουν τη θέση τους στην Συρία την «επόμενη ημέρα».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ομοσπονδία της Ρωσίας ανακοίνωσε την απόσυρση των δυνάμεων της, πράγμα το οποίο αληθεύει εν μέρει, αφού υπάρχουν οι ρωσικές βάσεις στην Συρία, το οποίο σημαίνει ότι μπορεί εύκολα να τις επαναφέρει στα πεδία των μαχών όποτε παραστεί ανάγκη. Επομένως, ο λόγος για τον οποίο η Μόσχα έλαβε αυτήν την απόφαση πρέπει να αναζητηθεί μάλλον στο επίπεδο της τακτικής παρά της στρατηγικής και θα μπορούσε να σχηματοποιηθεί στην προσπάθεια της να αφαιρέσει επιχειρήματα από τον αντί – Άσαντ συνασπισμό, που θεωρεί ότι τα ρωσικά στρατεύματα στοχεύουν τις δικές του δυνάμεις περισσότερο από ό,τι πλήττουν τις δυνάμεις του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου.
Επίσης, κατόπιν διαβουλεύσεων, η Μόσχα και η Τεχεράνη ανακοίνωσαν ότι συνεχίζουν να στηρίζουν την Δαμασκό, πράγμα που σημαίνει ότι η Συρία συνεχίζει να αποτελεί μείζον διακύβευμα τόσο για την Ρωσία όσο και για το Ιράν, το οποίο ως εκ τούτου δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν. Η διαπίστωση αυτή, βέβαια, οξύνει την αντιπαλότητα χωρών όπως το Ισραήλ, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία -αν και για διαφορετικούς λόγους- προς την Ρωσία και κυρίως το Ιράν. Έτσι, Το Τελ Αβίβ, η Άγκυρα και το Ριάντ, που διεκδικούν την αποδυνάμωση των αντιπάλων τους ή/ και μία δεσπόζουσα θέση στη Συρία, κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να πετύχουν τους στόχους τους.
Η στάση των ΗΠΑ
Αντιθέτως, η Ουάσιγκτον φαίνεται να έχει αντιληφθεί πλήρως τη σημασία που έχει η νίκη επί του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου και η επίτευξη πολιτικής λύσης στην κρίση όχι μόνο για την ειρήνευση στην καθημαγμένη Συρία και την ανακοπή της προσφυγικής πλημμυρίδας, αλλά και για την περιφερειακή σταθερότητα. Έτσι, οι ΗΠΑ αντιπαρέρχονται τις αιτιάσεις στρατηγικών της συμμάχων και ξεπερνώντας τις όποιες πολιτικές αναστολές ή/και ψυχροπολεμικά αντανακλαστικά, επιδιώκουν τη συνεργασία της Ρωσίας στο συριακό, δεδομένου ότι η Μόσχα και η Τεχεράνη αποτελούν δρώντες, τους οποίους μια ρεαλιστική πολιτική δεν μπορεί να αγνοήσει.
Είναι προφανές ότι η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί είναι απολύτως αντιφατική, εφόσον υπάρχουν αντιθετικά διακυβεύματα, πράγμα που οδηγεί σε κάποιες περιπτώσεις -π.χ. ΗΠΑ – Ρωσία- στην ανάπτυξη σχέσεων συνεργασίας και αντιπαλότητας. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, (λ.χ. Τουρκία, Σαουδική Αραβία) οι αντιπαλότητες παροξύνονται δημιουργώντας νέα εμπόδια τόσο στην αντιμετώπιση του ΙΧ όσο και στην επίλυση της κρίσης. Αυτό προκύπτει και από το γεγονός ότι διακόπηκαν οι ειρηνευτικές συνομιλίες λόγω διαφωνιών, οι οποίες αναμένεται, ότι θα ξαναρχίσουν στις 9 Απριλίου, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμα ελπίδες έστω και ισχνές.
Η στρατηγική του χάους
Σε κάθε περίπτωση, όμως, το τέλος της κρίσης δεν φαίνεται να πλησιάζει: η Συρία θα συνεχίσει να καταστρέφεται και να αιμορραγεί, τα κύματα προσφύγων θα συνεχίσουν να χτυπούν τα τείχη της Ευρώπης και η απειλή της ισλαμικής τρομοκρατίας θα εξακολουθήσει να διευρύνεται, ακολουθώντας με επιτυχία τη στρατηγική του χάους. Πρόκειται για μια ζοφερή πραγματικότητα, γεμάτη απειλές που μας αφορούν όλους, ακόμα και εάν κάποιοι πιστεύουν το αντίθετο. Για το λόγο αυτό θα πρέπει όλοι να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα, πειθώ ή εξαναγκασμό, ακόμα και εάν χρειαστεί να πληρώσουν το πολιτικό κόστος που μπορεί να προκύψει.
