Φωτο: Leonhard Niederwimmer / Pixabay
«Κάθε φορά που θεωρούμε ότι ένα πρόβλημα ή μια κρίση επιλύθηκε με την αναγκαστική παραίτηση ενός ατυχούς υπουργού ή αξιωματούχου, αποδεχόμαστε ένα μοντέλο που ανάγει τη διακυβέρνηση και την πολιτική σε αποκλειστικό προνόμιο μικρών ηγετικών ομάδων που παίρνουν τις αποφάσεις».
Κόλιν Κράουτς*
Μετά τα Τέμπη, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που παίρνει κάθε μέρα απρόβλεπτες διαστάσεις, εξελίσσεται σε σημείο χωρίς επιστροφή για την κυβέρνηση.
Η παραίτηση, την περασμένη Παρασκευή, του υπουργού Μετανάστευσης, Μάκη Βορίδη, και τριών υφυπουργών, μετά τη γνωστοποίηση του περιεχομένου της δικογραφίας που διαβιβάστηκε στη Βουλή περί εμπλοκής σε παράνομες επιδοτήσεις τις οποίες διερευνά η ευρωπαϊκή εισαγγελία, προκαλεί τριγμούς στο κυβερνών κόμμα.
Τις τελευταίες μέρες ο Κ. Μητσοτάκης έχει επιδοθεί ανήσυχος σε μια προσπάθεια να ανακόψει το επαπειλούμενο νέο, μετά τα Τέμπη, κύμα πολιτικής φθοράς.
Ξεκίνησε την Κυριακή με την καθιερωμένη ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Μας εμπιστευτήκατε για να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα και όχι για να τα διαιωνίσουμε. Όσο δύσκολη κι αν είναι η μάχη με το βαθύ κράτος. Έγιναν σημαντικές προσπάθειες εξυγίανσης. Όμως ας είμαστε ειλικρινείς. Αποτύχαμε» στον αγώνα «για ένα καλύτερο κράτος και ένα πολιτικό σύστημα που αποδίδει σεβασμό και αξιοπρέπεια σε κάθε πολίτη χωρίς κομματικά γυαλιά».
Και συνέχισε την επομένη, στο υπουργικό συμβούλιο που συγκάλεσε εκτάκτως, όπου επανέλαβε το ίδιο μοτίβο σε παραλλαγή: Τέρμα οι πελατειακές σχέσεις. Στο πυρ το εξώτερον οι παλαιοκομματικές συμπεριφορές. Στο ανάθεμα όσοι κυβέρνησαν και δεν άλλαξαν ένα κράτος που έπρεπε να αλλάξει –για το οποίο αναλαμβάνει ο ίδιος το βάρος της ευθύνης. Μεγαλόψυχα.
Ανακοίνωσε, τέλος, τη σύσταση ειδικής ομάδας ελέγχου για να «διερευνηθούν όλες οι περιπτώσεις παράνομης καταβολής ενισχύσεων» και να «επιστραφούν τα χρήματα που καταχράστηκαν κάποιοι».
Αλλά «να επιστραφούν» πού; Προφανώς όχι στην πηγή προέλευσής τους. Διότι, όπως είπε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, μιλώντας στην ΕΡΤ τρεις μέρες νωρίτερα, το πρόστιμο των 415 εκατομμυρίων ευρώ που επιβλήθηκε στη χώρα για το σκάνδαλο της διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων θα πληρωθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό, που σημαίνει ότι αυτά τα χρήματα «τελικά τα πληρώνει ο φορολογούμενος», όπως είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Συμβαίνουν δύο τινά εδώ. Ο Μητσοτάκης γνώριζε αλλά παρέβλεψε δολίως αυτή τη «λεπτομέρεια», ή την αγνοούσε επειδή οι υφιστάμενοί του δεν τον είχαν ενημερώσει όπως όφειλαν.
Στην πρώτη εκδοχή χάνει.
Στη δεύτερη δεν κερδίζει. Διότι είναι πλέον παγκοίνως απαξιωμένη η τακτική του να θέτει εαυτόν έξω από το κάδρο των ευθυνών κάθε φορά, είτε πρόκειται για την τραγωδία των Τεμπών, είτε για το σκάνδαλο των υποκλοπών, είτε για την παρακολούθηση υπουργών, πολιτικών αντιπάλων, δημοσιογράφων, επιχειρηματιών κ.λπ., από την ΕΥΠ –την οποία ΕΥΠ ελέγχει άμεσα ο ίδιος, βεβαίως.
Ο πρώην υπουργός της ΝΔ, Μάριος Σαλμάς, του το καταλογίζει ευθέως, αποδίδοντάς του την κύρια πολιτική ευθύνη. «Ήμουν μέσα στη Νέα Δημοκρατία. Δεν γίνεται τίποτα που να μην το ξέρει ο κ. Μητσοτάκης και να μην υποδεικνύεται από τον κ. Μητσοτάκη. Τίποτα δεν γίνεται εάν δεν περάσει από το Μαξίμου», είπε μιλώντας στο Kontra ο νυν ανεξάρτητος βουλευτής.
Υπόθεση ρουτίνας σε μια χώρα όπου την τελευταία εξαετία έχουν γίνει οι περισσότερες απευθείας αναθέσεις, όπου σχεδόν το 90% των συμβάσεων του Δημοσίου δόθηκαν χωρίς διαγωνισμό;
Ναι. Με την καταλυτική διαφορά ότι η εμπλοκή της ευρωπαίας αρχιεισαγγέλεως, Λάουρα Κιόβεσι, αποκλείει κάθε ιδέα συγκάλυψης αυτή τη φορά. Μια διακοπή της ροής κοινοτικών κονδυλίων θα έπληττε άμεσα μεν χιλιάδες αγρότες, έμμεσα δε την κυβέρνηση.
Στο Μαξίμου αναζητούν εναλλακτικές μεθοδεύσεις. Σε απλά νεο(δημοκρατικά)ελληνικά: Σε ποιον θα φορτωθεί η πολιτική ζημιά που, διαφορετικά, θα κληθεί να πληρώσει η κυβέρνηση, δηλαδή προσωπικά ο πρωθυπουργός.
Για τον Μάκη Βορίδη, ούτε λόγος. Το κατά κυριολεξία δεξί του Μητσοτάκη μέχρι προχθές, είχε δηλώσει, σε τηλεοπτική συνέντευξή του την προπερασμένη Πέμπτη, ότι δεν διαπραγματεύεται την αθωότητά του για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, στέλνοντας μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση: μη διανοηθείτε να μου φορτώσετε ευθύνες άλλων.
Τι μεσολάβησε μέχρι την επομένη, οπότε ο Βορίδης κατέθεσε την επιστολή παραίτησής του, ίσως γίνει κάποτε γνωστό. Προς το παρόν γνωστό είναι μόνο το περιεχόμενο της επιστολής, στην οποία ο παραιτούμενος διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει τίποτα επιλήψιμο εις βάρος του και αποδίδει την παραίτησή του σε λόγους προσωπικής ευθιξίας και στην ανάγκη «να αφοσιωθώ στο μείζον για μένα που είναι η υπεράσπιση της αθωότητός μου ενώπιον του Κοινοβουλίου, καθώς και της τιμής και της υπόληψεώς μου».
Από την πλευρά της κυβέρνησης διέρρευσε ότι το γεγονός πως η παραίτηση έγινε αποδεκτή δεν σημαίνει επ’ ουδενί αποδοχή ποινικών ευθυνών. Μια τέτοια μετωπική δεν θα την άντεχε ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Δεν υπάρχουν περιθώρια μπαζώματος εδώ.
Το εννοεί σαφώς ο Βορίδης όταν δηλώνει ότι ελέγχεται μόνο για ένα πράγμα: ότι υπηρέτησε ένα υφιστάμενο σύστημα επιδοτήσεων. Συνεπώς εγκαλείται για μια αυτονόητη πολιτική απόφαση. Στο πόρισμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν περιγράφεται καμία αξιόποινη πράξη, επιμένει. Και επιφυλάσσεται να υπερασπιστεί τον εαυτό του στη Βουλή, όπου θα ζητήσει από τους βουλευτές να ψηφίσουν «υπέρ» της παραπομπής του στο Ειδικό Δικαστήριο μόνον εάν τον θεωρούν ένοχο τέλεσης συγκεκριμένων αξιόποινων πράξεων, διαφορετικά να ψηφίσουν κατά της παραπομπής του, δηλαδή υπέρ της πολιτικής αποκάθαρσής του.
Με άλλα λόγια, στη συγκεκριμένη περίπτωση, αν κάποιος παραπεμφθεί στην Προανακριτική αυτός δεν θα είναι ο Βορίδης αλλά η κυβέρνηση, από την οποία αποχώρησε για λόγους που γίνονται ευκρινέστεροι κάθε ώρα που περνά.
Άρα, ποιος θα πληρώσει και πώς;
Η απόφαση είναι αποκλειστικό προνόμιο της μικρής ηγετικής ομάδας που νέμεται την εξουσία στη νεοφιλελεύθερη μεταδημοκρατία μας.
*Κόλιν Κράουτς, «Μεταδημοκρατία», εισαγωγή, μετάφραση Αλέξανδρος Κιουπκιολής, εκδ. ΕΚΚΡΕΜΕΣ.
