Φέτος, γι’ άλλη μία φορά –όπως γίνεται στις επετείους– μαζευτήκαμε όλοι οι εκπρόσωποι της Τοπικής «Αυτοδιοίκησης» της χώρας μας σε ένα ξενοδοχείο της Καλαμάτας για να πραγματοποιήσουμε ένα συνέδριο.
Σκοπός μας ήταν κατ’ αρχάς να διαπιστώσουμε τα προβλήματα και στη συνέχεια να προτείνουμε λύσεις. Στο πρώτο σκέλος κάναμε εξαιρετική δουλειά, όπως και τα προηγούμενα χρόνια. Εξετάσαμε και καταγράψαμε τα σημερινά φλέγοντα θέματα της Τοπικής «Αυτοδιοίκησης». Κάθε ομιλητής που ανέβαινε στο βήμα έβαζε τα δάχτυλα «εις τον τύπον των ήλων» και πραγματικά πρόσθετε μια νέα διάσταση στα όσα είχε εκθέσει ο προηγούμενος ομιλητής. Τα προβλήματα σε όλους τους δήμους της χώρας είναι τόσο πολλά και τόσο όμοια, που ήταν εύκολο ο καθένας να συμπληρώνει τον προηγούμενο στην περιγραφή της ζοφερής κατάστασης που επικρατεί απ’ άκρη σ’ άκρη σε όλη τη χώρα.
Ως εδώ καλά λοιπόν. Το θέμα όμως προέκυψε βαρύ στον επόμενο στόχο μας, εκεί όπου έπρεπε να παρουσιαστούν προτάσεις και λύσεις. Γιατί η λύση εμπεριέχει και την ανάλυση του προβλήματος, γιατί πρέπει να ξέρεις τι έφταιξε αν θέλεις να βρεις πώς θα το διορθώσεις. Εδώ λοιπόν, ως σώμα και ως συνέδριο, αποτύχαμε παταγωδώς, γιατί απλούστατα δεν είχαμε το θάρρος, δεν τολμήσαμε ως σώμα να αγγίξουμε τις αληθινές αιτίες των προβλημάτων μας. Δεν μπορέσαμε να καταγγείλουμε τις μνημονιακές πολιτικές που μας έφεραν εδώ, γιατί αυτές οι πολιτικές ήταν –και εν πολλοίς συνεχίζουν να είναι– προγραμματικές θέσεις των κομμάτων που στηρίζουν τη μέγιστη πλειοψηφία των δημάρχων.
Κάποιες στιγμές το συνέδριο θύμιζε όχι μάζωξη δημάρχων αλλά συνεδρία ιατροδικαστών που βλέπουν το πτώμα μπροστά τους, καταγράφουν τις πληγές και συντάσσουν έκθεση για τις αιτίες θανάτου. Αυτή η εικόνα αποδίδει με ακρίβεια την ουσία αυτού που γινόταν τις ημέρες του συνεδρίου της ΚΕΔΕ.
Ήταν φυσικό, λοιπόν, οι αντιτιθέμενες αλλά ουσιαστικά συμφωνούσες παρατάξεις –παρά τις όποιες διαφορές τους– να εξαντληθούν στην αναζήτηση μπαλωμάτων και στην καταγραφή αιτημάτων χωρίς συνοχή προκειμένου να υπάρξει κάποια θέση του συνεδρίου απέναντι στην Κεντρική Διοίκηση. Κι όπως ήταν επίσης φυσικό, ακούστηκαν καταγγελίες για νοθείες και τραμπουκισμούς ενώ οι σύνεδροι μάλωναν για το αν θα είναι μακροσκελείς ή πιο σύντομες οι καταγραφές των επιθυμιών μας που θα μείνουν έτσι κι αλλιώς επιθυμίες ανεκπλήρωτες γιατί αυτό θέλει η κυβέρνηση.
Τα «δώρα» του πρωθυπουργού
Η παρουσία του πρωθυπουργού στο συνέδριο ήταν ένα ακόμη σημείο που έδειξε το βάθος των προβλημάτων και κατέδειξε για μία ακόμη φορά το αδιέξοδο της ακολουθούμενης πολιτικής στην αυτοδιοίκηση και στη χώρα. Ο κ. Μητσοτάκης ήρθε κι έδωσε «δώρα» χωρίς να δώσει τίποτα. Υποσχέθηκε ενεργειακές ελαφρύνσεις αλλά για τότε που θα βγούμε από την κρίση, υποσχέθηκε επιστροφές κονδυλίων που έτσι κι αλλιώς θα δώσει η κυβέρνηση με διαταγές του ΣτΕ, και υποσχέθηκε χρηματοδοτήσεις έργων που θα κατευθύνονται και πάλι κεντρικά, χωρίς να αντιμετωπίζουν την καθημερινότητα των δήμων. Όμως όταν η κυβέρνηση παρακρατεί τα νομίμως θεσμοθετημένα χρήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης κι επιστρέφει σε αυτήν ένα μικρό μόνο μέρος τους υπό τον τύπο των χρηματοδοτήσεων συγκεκριμένων έργων και δράσεων, είναι σαν να κοροϊδεύει και να εξευτελίζει τη βαθύτερη έννοια της αυτοδιοίκησης. Με τον τρόπο αυτόν οι δήμοι γίνονται επαίτες και «πελάτες» των υπουργείων, ουσιαστικά ετεροδιοικούνται και καθίστανται απλοί αποδέκτες των δίκαιων και καθημερινών διαμαρτυριών για τη ζοφερή πραγματικότητα που ζουν οι πολίτες χωρίς να μπορούν να την αλλάξουν.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, βάσει των νόμων που ισχύουν σήμερα, οι δήμοι θα έπρεπε να λαμβάνουν το 20% του φόρου εισοδήματος, το 12% του ΦΠΑ και το 11,3% του ΕΝΦΙΑ, ποσό που φτάνει τα 9,67 δισ. ευρώ. Από τα χρήματα αυτά, τα 5,4 δισ. είναι τα αναγκαία για τα λειτουργικά των δήμων και τα υπόλοιπα για τα αναπτυξιακά τους έργα και τα οράματα. Όμως, αντί για όλα αυτά, οι δήμοι λαμβάνουν από την κυβέρνηση μόνο 2,9 δισ., μην μπορώντας ουσιαστικά να λειτουργήσουν παρά μόνο χρησιμοποιώντας τα δημοτικά τέλη. Αυτή η εξωφρενική κατάσταση πιάνει το σύνολο των δήμων της χώρας κι οφείλεται καθαρά στη μνημονιακή υποχρέωση δημιουργίας πλεονασμάτων, υποχρέωση που τα περισσότερα κόμματα και οι δήμαρχοί τους αποδέχονται.
Τέλος, θα πρέπει να τονίσουμε και το γεγονός ότι ο τρόπος ψηφοφορίας στην ΚΕΔΕ –από επιλογή της πλειοψηφίας της πλειοψηφίας– βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο τοπικού πολιτιστικού συλλόγου και είναι τόσο διαβλητός, ώστε να μπορεί να εγείρει υποψίες ακόμη και σε αποτελέσματα 65-35% και να προξενεί συμπλοκές που μειώνουν το κύρος της αυτοδιοίκησης. Ταυτόχρονα, δίνει το δικαίωμα στους δημάρχους να κρύβουν τη στάση τους απέναντι στα προβλήματα μέσα από τη διαδικασία «σηκώνω το χεράκι» και όχι με το ονοματεπώνυμό τους, μειώνοντας ως διαδικασία το κύρος της αυτοδιοίκησης.
Θέλω να πιστεύω ότι από την επόμενη μέρα του συνεδρίου οι δήμαρχοι θα επιλέξουν τον δρόμο του αγώνα για την υπεράσπιση των δημοτών τους και όχι τον ρόλο του υπάκουου υπαλλήλου των κυβερνητικών επιλογών.
