Κρίνεται η δυνατότητα εξόδου από την κρίση
Τη συνέντευξη πήρε
ο Παύλος Κλαυδιανός
Το πρώτο συμπέρασμα από την υποδοχή της νέας κυβέρνησης της Ελλάδας, διεθνώς, ποιο είναι;
Μέχρι το θέμα που προέκυψε με την Ουκρανία, που αποτελεί εξαίρεση, η υποδοχή από τα μίντια ήταν πανηγυρικά θετική, ενώ από τις ηγεσίες των ξένων κρατών ήταν από θετική έως προσεκτικά επιφυλακτική. Δεν καταγράφηκε πουθενά αρνητική υποδοχή ούτε αναπαραγωγή των προεκλογικών κινδυνολογιών. Θεωρώ ότι και η στάση της Γερμανίας ήταν θετικής αναμονής, θεσμική του τύπου «περιμένουμε τις προγραμματικές δηλώσεις να δούμε προς τα πού θα πάει». Γνωρίζοντας δε τη συναίνεση που υπάρχει στην Γερμανία για την εξωτερική και ευρωπαϊκή πολιτική, είναι δύσκολο να φαντασθούμε τον κ. Σουλτς, πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και σημαίνον στέλεχος του SPD της Γερμανίας, να αποφασίσει να κάνει αυτό το ταξίδι στην Αθήνα εν αγνοία ή ακόμη περισσότερο ενάντια στη θέληση της Καγκελαρίου.
Πώς θα αποκλίνει η ευρωζώνη από τη λιτότητα
Προφανώς. Πού οφείλεται αυτή η υποδοχή;
Είμαστε δέκα μόλις μέρες μετά τις εξαγγελίες Ντράγκι που θέτουν μια μεγάλη πρόκληση. Οι πάντες λένε ότι αυτό το τύπωμα χρήματος, η ποσοτική ρευστότητα από μόνη της, δεν είναι το μαγικό ραβδί που θα λύσει την κρίση της ευρωζώνης. Χρειάζεται επειγόντως εγκατάλειψη της λιτότητας. Το υπό συζήτηση θέμα τους επόμενους μήνες στην Ευρώπη θα είναι με ποιο τρόπο, που να μη δημιουργεί μείζονα εσωτερική πολιτική πρόκληση στην ηγεσία της Γερμανίας, θα αποκλίνει στην πράξη η ευρωζώνη από τη λιτότητα. Είτε με παράκαμψη του Συμφώνου Σταθερότητας είτε με ελαστική ερμηνεία της, είτε με οποιονδήποτε τρόπο. Αυτό που λένε, και δεν το λένε παράγοντες της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, αλλά των αγορών και στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι ότι εάν δεν χαλαρώσει τη λιτότητα, εάν τα κράτη και η Ευρώπη δεν επενδύσουν σε μεγάλα έργα υποδομής, δεν ακολουθήσουν, δηλαδή, κλασική κεϋνσιανή συνταγή αναθέρμανσης της οικονομίας, η Ευρώπη δεν θα γλυτώσει την εμπλοκή της στο σπιράλ αποπληθωρισμού. Είμαστε στο πιο κρίσιμο σημείο που κρίνει όχι μόνο τη δυνατότητα εξόδου από την κρίση και την αποφυγή ύφεσης μακράς διάρκειας τύπου Ιαπωνίας, το περίφημο σπιράλ αποπληθωρισμού με όλα τα συνεπακόλουθα όπως κοινωνική ανάφλεξη και πολιτική αποσταθεροποίηση. Είμαστε στο πιο κρίσιμο σημείο από τότε που δημιουργήθηκε η Ευρωζώνη.
Σ’ αυτό το σημείο έρχεται η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και θέτει το ζήτημα.
Έρχεται με προτάσεις εγκατάλειψης των πολιτικών λιτότητας, που σήμερα δεν είναι μια παραφωνία, είναι μια ελληνική συμβολή στην ευρύτερη διαπίστωση ότι δεν πάει άλλο η Ευρώπη όχι μόνο οικονομικά αλλά και ως σύνολο δημοκρατικά συντεταγμένων κοινωνιών σε καθεστώς λιτότητας.
Συνιστώσα της πανευρωπαϊκής πίεσης
Η διαφορά είναι ότι τώρα τίθεται από μια κυβέρνηση. Αλλάζουν οι όροι.
Βεβαίως. Επίσης, να σημειώσω ότι όλα τα παγκόσμια κέντρα ισχύος δηλαδή ΔΝΤ, ΗΠΑ, ΟΟΣΑ, η Παγκόσμια Τράπεζα, αν διαβάσουμε προσεκτικά, λένε ότι η ευρωζώνη, με ευθύνη της Γερμανίας, έχει γίνει ένας παράγοντας αστάθειας, ένας ταραξίας στην εύθραυστη ισορροπία της παγκόσμιας οικονομίας που προσπαθεί να διατηρήσει μια ανεμική ανάπτυξη στη σκιά μεγάλων γεωπολιτικών κινδύνων, όπως είναι η σύγκρουση για την Ουκρανία ή ο ισλαμικός τζιχαντισμός στη Μέση Ανατολή. Έρχεται, λοιπόν, ο ΣΥΡΙΖΑ όχι σαν εξαίρεση ή φαινόμενο του ευρωπαϊκού νότου, αλλά ως μια ακόμη συνιστώσα της πανευρωπαϊκής πίεσης για στροφή στην Ευρωζώνη.
Εδώ εντάσσονται, και οι πολύ θερμές ευχές του Ομπάμα.
Σίγουρα. Θα μπορούσε ο Ομπάμα να έχει περιοριστεί σε ένα τηλεγράφημα. Οι προσωπικές συνομιλίες δεν είναι τυχαίες, επιλέγονται για συγκεκριμένους γεωπολιτικούς και πολιτικούς λόγους. Ο προσωπικός φιλικός τόνος που επέλεξε με όλα αυτά τα χαριτωμένα περί γκριζαρίσματος μαλλιών δεν είναι δωρεάν από τον ηγέτη της ισχυρότερης δύναμης στον κόσμο.
Απευθυνόμενοι στο εσωτερικό ακροατήριο
Παρατηρήθηκε μια μετατόπιση Ολάντ και Ρέντσι υπέρ της νέας ελληνικής κυβέρνησης. Είναι προαναγγελία μιας μετατόπισης τμήματος των σοσιαλδημοκρατών ή έχει σχέση με το ότι είναι δυο μεγάλες χώρες με σοβαρά προβλήματα;
Είναι όλα μαζί. Καταρχάς, ο Ολάντ έχει την τελευταία ευκαιρία πολιτικής επιβίωσης, αυτού και του ΣΚ. Η αποφασιστική στάση του και η εθνική ενότητα που δημιούργησε μετά την επίθεση των τζιχαντιστών – τρομοκρατών στο Παρίσι εκτόξευσε τη δημοτικότητά του στα ύψη. Αν θέλει να την κρατήσει πρέπει να πείσει τους Γάλλους ότι η λύση δεν είναι η ακροδεξιά και η απόρριψη της Ευρώπης που προτείνει η Λεπέν, αλλά μια άλλη Ευρώπη. Οπότε, η έλευση του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία, του δίνει ένα έναυσμα, μέσω της καλής θέλησης και της θετικής αναμονής, απέναντι στη νέα ελληνική κυβέρνηση, να αρχίσει να αλλάζει το στίγμα, τουλάχιστον σε επικοινωνιακό επίπεδο. Δεν είναι τυχαίο τα όσα λένε ο υπουργός Οικονομικών κ. Σαπέν, ο επίτροπος Μοσκοβισί που είπε το περίφημο «τήρηση των συμφωνηθέντων, σεβασμός στην ψήφο του ελληνικού λαού»!
Ο Γκάμπριελ, ο αντιπρόεδρος του SPD της Γερμανίας, ωστόσο, ήταν αρκετά αυστηρός.
Απευθύνεται κι αυτός στο εσωτερικό ακροατήριο, σε μια γερμανική κοινή γνώμη που δημιουργεί πρόβλημα και στους δυο συνεταίρους, άρα και στον Γκάμπριελ. Τι συμβαίνει; Υπάρχει μία πορεία ολέθριας σχέσης ανάμεσα στους ευρωσκεπτικιστές της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία», που κυριαρχούν κυρίως στην πρώην Δυτική Γερμανία και της λαϊκιστικής ακροδεξιάς που είναι στα όρια του νεοναζισμού, η οποία είναι η έκφραση του κοινωνικού αποκλεισμού μεγάλου μέρους κυρίως της νεολαίας στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Είχαμε ξεχάσει ότι σ’ αυτή την περιοχή μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας ζει σε συνθήκες παρόμοιες, αν όχι χειρότερες, με αυτές στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία. Αυτό, λοιπόν, το εκρηκτικό μείγμα είναι υποχρεωμένοι να το χειριστούν και κυρίως να αποκρούσουν τη λαϊκιστική προπαγάνδα ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι πεταμένα λεφτά σε διεφθαρμένους και δύστροπους εταίρους.
Το συμβάν Ουκρανία
Το σχέδιο για την Ουκρανία της ΕΕ, ως συμβάν δοκιμασίας των σχέσεων Ελληνικής κυβέρνησης και ΕΕ, δεν ήταν ό, τι καλύτερο.
Εδώ μπαίνουν πολλά ζητήματα. Το πρώτο, είναι επί της διαδικασίας. Δηλαδή, δεν ξέρουμε τι ακριβώς έχει γίνει. Οι κύκλοι του γραφείου του πρωθυπουργού είπαν ότι αγνοηθήκαμε, ότι βγήκε ένα κείμενο χωρίς να ερωτηθεί η Ελλάδα. Αυτό μου προκαλεί εντύπωση γιατί η κοινοτική γραφειοκρατία είναι ιδιαίτερα προσεκτική. Υπάρχει το αντικειμενικό πρόβλημα ότι δηλαδή αναζητήθηκε η έγκριση των 28 μελών της ΕΕ τη στιγμή που υπήρχε ένα κενό εξουσίας στην Ελλάδα, που παρέδιδε η προηγούμενη και αναλάμβανε η επόμενη κυβέρνηση. Τώρα, αν εξαιτίας αυτού η ελληνική κυβέρνηση ήθελε να επισημάνει «θα είμαστε πολύ αυστηροί, δεν μπορείτε να μας παρακάμπτετε σε τίποτε», είναι ένα θέμα. Το δεύτερο είναι ότι αυτή η στάση επί της διαδικασίας, δυστυχώς, παρερμηνεύτηκε. Της δόθηκαν διαστάσεις ότι πρόκειται για διαφωνία ουσίας. Ότι η χώρα μας, στην ουσία, συμμαχεί με τον Πούτιν. Αυτό είναι λίγο τραβηγμένο από τα μαλλιά. Είναι πολύ λεπτό το θέμα της Ουκρανίας με την εξής έννοια: όλοι οι σημαντικοί μας εταίροι, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία δεν είχαν καμιά διάθεση να επιβάλλουν κυρώσεις στη Ρωσία και στην κυριολεξία σύρθηκαν. Πώς σύρθηκαν; Μετά από αφόρητες πιέσεις των ΗΠΑ και μετά από μια στάση του Πούτιν, για να λέμε την αλήθεια, που δεν διευκόλυνε καμιά ευρωπαϊκή χώρα να παίξει διαμεσολαβητικό ρόλο. Ο Πούτιν τι λέει στην ουσία: «Εσείς οι Ευρωπαίοι δεν ελέγχετε την κατάσταση, δεν επηρεάζετε το Κίεβο. Το επηρεάζουν οι Αμερικανοί, άρα είναι δικό μου θέμα και των Αμερικανών. Καθίστε στη γωνία». Αυτό διαμηνύει. Τώρα, με δεδομένη τη θετική στάση των ΗΠΑ θα ήταν παράδοξο, επί της ουσίας, να εμφανισθεί η Ελλάδα να στηρίζει τον Πούτιν. Και ακόμη παραπάνω που σήμερα, νομίζω, είχαμε και κάποιες διαμαρτυρίες από ρωσικής πλευράς για όσα λέχθηκαν από τη νέα ελληνική κυβέρνηση για τις ιδιωτικοποιήσεις! Οι ρωσικοί όμιλοι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να πάρουν μέρος σ’ αυτές. Και θα ήταν παράδοξο την ίδια μέρα που η Ελλάδα χρεώνεται, ως μη όφειλε, μια άκριτη στήριξη του Πούτιν ως παρερμηνεία μιας θέσης επί της κοινοτικής διαδικασίας να βάλλεται και από τη Ρωσία για τον κίνδυνο εγκατάλειψης της πολιτικής των ιδιωτικοποιήσεων γιατί οι ρωσικοί σιδηρόδρομοι, πχ, ή άλλες ρωσικές εταιρίες ενδιαφέρονται να πάρουν μέρος …
Διαμαρτυρήθηκαν, όπως γράφτηκε με κάποια ασάφεια, για την παράκαμψη και η Γαλλία με την Ιταλία.
Ναι, θα μπορούσε να είναι και έτσι. Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι ο πολωνός Ντόναλντ Τουσκ. Η Πολωνία, ως γνωστόν, πρωτοστατεί στο ουκρανικό, είναι σε απευθείας επαφή με τις ΗΠΑ και δημιουργεί προβλήματα ακόμη και στο Βερολίνο. Άρα, καπνός χωρίς φωτιά δεν υπάρχει. Μπερδεύονται, επιπλέον, τα πράγματα – και εδώ ήταν κίτρινος ο ξένος Τύπος σήμερα – τα περί συμπάθειας των ΑΝΕΛ, προνομιακής, προς τη Ρωσία και της συμπάθειας που αποδίδεται στον Πούτιν σε ακροδεξιά κινήματα στην Ευρώπη, από τη Γαλλία μέχρι την Ουγγαρία. Πραγματικά, όλο αυτό είναι μια εικονική πραγματικότητα.
ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ Ρεαλιστική πολιτική κατεπείγουσας ανάγκης
Η συνεργασία ΑΝΕΛ – ΣΥΡΙΖΑ συνάντησε κάποια κριτική από θεσμικούς παράγοντες, αλλά και από την Αριστερά, αν διαβάζει κανείς τον Τύπο της.
Πριν δυο – τρεις μήνες ο Αλέξης Τσίπρας σε μια συνέντευξή του μίλησε για πολιτισμικές και όχι μόνο διαφορές που χωρίζουν ΑΝΕΛ – ΣΥΡΙΖΑ. Ήταν μια οριοθέτηση και προειδοποίηση. Νομίζω, να το πω απλά και χωρίς περιστροφές, πρόκειται για μια ρεαλιστική πολιτική κατεπείγουσας ανάγκης. Ποια ήταν η κατεπείγουσα ανάγκη του ΣΥΡΙΖΑ το βράδυ των εκλογών; Να δείξει σταθερότητα, δυνατότητα άμεσου σχηματισμού κυβέρνησης την επόμενη μέρα και να μην εμπλακεί σε έναν κύκλο δεύτερης, τρίτης εντολής και ατέρμονων διαπραγματεύσεων που θα έδιναν την εικόνα, προς τα έξω και προς τα μέσα, μιας μετεκλογικής κρίσης.
Σύμφωνοι, γι’ αυτό δεν υπήρξαν και διαφωνίες στον ΣΥΡΙΖΑ. Στο εξωτερικό πώς θα κριθεί;
Θα κριθεί στην πράξη. Στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους δεν ανακύπτουν προβλήματα στον ΣΥΡΙΖΑ λόγω ΑΝΕΛ. Σε θέματα όπως σχέσεις θρησκείας – κράτους, μειονοτήτων, μεταναστών, αντισημιτισμού, ομοφυλόφιλων, αξιακά δηλαδή και πολιτισμικά, πιστεύω ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να έχει την προσοχή του σε πεδίο συναγερμού.
