Ο Γιάννης Αγγέλης μιλά στην «Εποχή» και αναλύει τον αντίκτυπο του δημοψηφίσματος στο εσωτερικό και το εξωτερικο, επιχειρώντας παράλληλα μια εκτίμηση για την αντιμετώπιση των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας και την επίδραση που θα έχει αυτή στις τράπεζες. Κλείνει τονίζοντας ότι η συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας λόγω των υφεσιακών μέτρων της ελληνικής πρότασης θα πρέπει να αντισταθμιστεί με επενδυτικά προγράμματα, τα οποία όμως δεν έχουν συγκεκριμενοποιηθεί ακόμα.
Τη συνέντευξη πήρε ο Παύλος Κλαυδιανός
Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι άνοιξε, μάλλον, ο δρόμος για μια συμφωνία;
Ως φαίνεται ο κ. Σόιμπλε έχει υποχρεωθεί σε μια σχετική αναδίπλωση χωρίς, βέβαια, να εγκαταλείπει την θέση του για μια ευρωζώνη χωρίς παρείσακτους. Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, όπως είδαμε, υποχρεώθηκε να δεχθεί συζήτηση και για το χρέος, αν και με έναν πολύ «μπερδεμένο» τρόπο. Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, βέβαια. Τις δύο προηγούμενες εβδομάδες το ΔΝΤ άλλαξε το κλίμα δυο φορές . Την πρώτη, όταν μετά την πρόταση Τσίπρα των 47 σελίδων και την αποδοχή της από την Κομισιόν, την απέρριψε και ζήτησε επιστροφή στην πρόταση των θεσμών. Τη δεύτερη, ανέτρεψε πάλι το σκηνικό, όταν μετά την εξάντληση του ελληνικού προγράμματος, έβαλε τη θέση ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο. Τι σημαίνει αυτό; Ότι κάποιος πρέπει να το κάνει βιώσιμο, και αυτή είναι η ευρωζώνη, αυτή φωτογραφίζει, με βάση τη συμφωνία του 2012. Αυτό έρχεται να συνδυασθεί απολύτως με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Έτσι οι δανειστές της ελληνικής κυβέρνησης υποχρεώθηκαν σε αναγκαστική ενσωμάτωση στη διαπραγμάτευση και του θέματος του χρέους, και μάλιστα με όρους που δεν διαμορφώνει μόνο η κυβέρνηση, αλλά ένα 62% του λαού.
Είναι φανερό, λοιπόν, το πολιτικό βάρος του δημοψηφίσματος!
Οι συνέπειές του και στην εσωτερική πολιτική σκηνή, αλλά και στην ευρωζώνη, παρά τις προσπάθειες να συσκοτιστούν, είναι καθοριστικό γεγονός και παραμένει θεμέλιος λίθος των εξελίξεων, είτε αρνητικά είτε θετικά. Είναι αδύνατο, πλέον, να μην προκαλέσει κανείς την κόλαση, αν επιχειρήσει να ανατρέψει μια κυβέρνηση, που έχει τόσο πρόσφατα πάρει ένα 62%. Ήταν μεγάλη η ευκολία με την οποία ο πρωθυπουργός πήγε στις Βρυξέλλες με εξασφαλισμένη τη στήριξη τριών κομμάτων για να διαπραγματευθεί. Δεν υπάρχει, ουσιαστικά, αντιπολίτευση.
Οι εξελίξεις στην Κίνα πώς συνδέονται με τις συζητήσεις για το ελληνικό ζήτημα;
Στη συγκεκριμένη συγκυρία δεν επιτρέπει επιπλέον ατυχήματα στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, άρα και στην ΕΕ, με αιτία την κρίση στην Ελλάδα.
Η διαχείριση του χρέους
Υπάρχουν οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις και οι μακροπρόθεσμες του χρέους. Πώς προτείνεται να αντιμετωπισθούν;
Άμεσα το κράτος πρέπει να πληρώσει τα ομόλογα, που λήγουν στις 20 Ιουλίου προς την ΕΚΤ (αξίας 3,7 δις), όπως και το ανασταλέν χρέος προς το ΔΝΤ, το οποίο μαζί με ένα νέο 350 εκατ. προς το ταμείο είναι συνολικά 1,9 δισ. ευρώ. Αυτά τα χρήματα πρέπει να εξασφαλισθούν, πριν αρχίσει να τρέχει οποιαδήποτε συμφωνία, πράγμα που σημαίνει και προκαταβολή τρίτου πακέτου. Συζητείται να καλυφθούν από τις επιστροφές κερδών των παρακρατούμενων στην ΕΚΤ ελληνικών ομολόγων για το 2014 και 2015. Το δε ΔΝΤ να πληρωθεί με μια διευκόλυνση έμμεση, από εσωτερικό δανεισμό, εφόσον επαναφέρει τόσο τον ELA σε επίπεδα υψηλότερα, όσο και την αξιολόγηση των εγγυήσεων, αλλά και την αύξηση των ποσοστών των έντοκων γραμματίων, που μπορεί να εκδώσει το δημόσιο.
Δεν θα δεχθούν, δηλαδή, οι υποχρεώσεις προς την ΕΚΤ να μεταφερθούν στο ΕFSM;
Όχι, δεν φαίνεται κάτι τέτοιο, ενώ θα ήταν πράξη που θα έσωζε και τα προσχήματα, να στηριχθεί και η θέση του κ. Ντράγκι, τον οποίο τον έχουν χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν. Δεν θα διακινδυνεύσουν κάτι τέτοιο και αντίθετα πιστεύω, θα επιμείνουν να πληρωθεί κανονικά όπως του ΔΝΤ.
Τι προβλέπει το τριετές δάνειο
Το μεγάλο, το τριετές δάνειο, πώς αναλύεται;
Νομίζω ότι με βάση τα νούμερα που γνωρίζουμε, προκύπτει ότι από το σύνολο των 35-40 δισ. περίπου που θα απαιτηθούν, τα 15 δισ. θα χρειαστούν για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Η κεφαλαιοποίηση μιας τράπεζας προκύπτει σαν ανάγκη, όταν τα κεφάλαια της, δηλαδή η περιουσία της, έχει μειωθεί σε τέτοιο βαθμό, που να μην καλύπτει τις υποχρεώσεις της. Αυτή τη στιγμή τα περιουσιακά τους στοιχεία (δάνεια, ομόλογα, χαρτοφυλάκια κ.τ.λ.) έχουν χάσει αξία και από τη μειωμένη φερεγγυότητα του ελληνικού δημοσίου. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι το πως θα διαμορφωθεί αυτό το δάνειο προς τις τράπεζες. Θα απαιτηθεί από τις τράπεζες ένα πλαίσιο πρόσθετης εξασφάλισης εσόδων απ’ αυτές; Για παράδειγμα, θυγατρικές εταιρείες, υποκαταστήματα στο εξωτερικό κτλ ενδεχομένως και άλλες ενέργειες, που έχουν να κάνουν κυρίως με τις μετοχές.
Υπάρχει περίπτωση να φθάσουμε ως τις καταθέσεις;
Δεν το πιστεύω αυτό, αν και είναι ανοιχτό ως ενδεχόμενο. Διότι, οι καταθέσεις των τραπεζών είναι πια εξαιρετικά χαμηλές και οι πάνω από 100.000 ευρώ αποτελούν ένα μικρό πολύ μικρό ποσοστό, κάτω του 1%. Θα έπρεπε, για να έχει ένα αποτέλεσμα, να κατεβούν κάτω του ορίου των 100.000. Αλλά αυτό δεν το μπορούν ούτε νομικά ούτε πολιτικά, θα ήταν ανατροπή κάθε λογικής.
Υπάρχουν περιθώρια ανάπτυξης;
Εάν κλείσει αυτή η συμφωνία, που είναι πολύ βαριά, ποιο είναι το αναπτυξιακό περιθώριο που αφήνει;
Ξέρουμε όλοι πια, όπως είδαμε και με τα μνημόνια, ότι όταν αφαιρείς από μια οικονομία δισ. ευρώ, αυτό οδηγεί σε συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Όταν αυτό γίνεται με κρατική παρέμβαση η αποτελεσματικότητά του, δηλαδή η συρρίκνωση της οικονομίας, είναι ακόμη μεγαλύτερη. Εάν αυτό μπορεί να ισοσκελιστεί με επενδυτικά προγράμματα, που θα μπορέσουν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας, είναι ένα ζήτημα που μένει να αποδειχθεί. Πολλά έχουμε ακούσει γι’ αυτά τα 30-35 δισ. ευρώ των Ταμείων, αλλά ως τώρα δεν έχουμε ένα συγκεκριμένο σχεδιασμό για το πότε και για το που θα επενδυθούν κτλ
Για ανθρωπιστική βοήθεια υπάρχουν πόροι;
Υπάρχει, όντως, ένα πακέτο, που δεν είναι δάνειο αλλά παροχή. Σύμφωνα με πληροφορίες δεν θα ξεπερνάει το 1 δισ. ευρώ, όμως, εφόσον θέλουν να βοηθήσουν, θα πρέπει να δοθεί πάραυτα, μέσα σε ένα ή δύο μήνες και να καλύψει κυρίως την κοινωνική πρόνοια.
Η χρηματοδότηση των τραπεζών
Τι προβλέπετε σχετικά με την ποσοτική χαλάρωση;
Πέρα των ορίων που θα κινηθεί η ΕΚΤ, για παράδειγμα ο ELA θα αυξηθεί ως τα τέλη Αυγούστου κατά 10-11 δισ., πως μπορούν να αποκτήσουν οι τράπεζες χρήματα; Στη συγκυρία αυτή είναι τα διάφορα προγράμματα της ΕΚΤ, όπως της ποσοτικής χαλάρωσης, της δυνατότητας αγοράς κρατικών ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά κτλ Αυτά μπορούν να διευκολύνουν την διεύρυνση των δανείων από πλευράς τραπεζικού συστήματος. Αλλά, ίσως, η μεγάλη ευκαιρία, αν και συγκυριακή, όπως την Άνοιξη του 2014 όταν επιχειρήθηκε η περιβόητη έξοδος στις αγορές, είναι ξανά ο φθηνός δανεισμός. Οι διεθνείς αγορές αυτή τη στιγμή ζουν με την προσδοκία της αύξησης των επιτοκίων στις ΗΠΑ. Εάν σ’ αυτό προσθέσει κανείς την επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας και την κατάρρευση των αγορών από την Ασία και τις περιφερειακές αγορές, μπορούμε να την παρομοιάσουμε ως ένα ποτάμι από την περιφέρεια και τις αναπτυσσόμενες αγορές, που ρέει προς τα μητροπολιτικά κέντρα του κεφαλαίου, κυρίως στις ΗΠΑ. Αυτή η κίνηση αν εξελιχθεί περνάει από την Ευρώπη και στο διάβα της θα τροφοδοτήσει όλα εκείνα τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, τα οποία έχουν υψηλό κέρδος. Και τα ελληνικά έχουν πολύ υψηλό.
Και ο κίνδυνος πως αντιμετωπίζεται;
Μα με τη συμφωνία και το πρόγραμμα δεν υπάρχει ο κίνδυνος. Διότι αν υπάρχει η ομπρέλα της ΕΚΤ, αυτομάτως, τα κεφάλαια αυτά νιώθουν μια εξασφάλιση αισθάνονται ότι είναι σε μια περιοχή σχετικά ασφαλή.
•
