Ανάγκη αλλαγής του Καλλικράτη, όπως είχαμε εξαγγείλει
Η Εποχή συνεχίζει τη συζήτηση που έχει ξεκινήσει με δημάρχους της χώρας, στο πλαίσιο της συμπλήρωσης δυόμισι χρόνων περίπου από τις δημοτικές εκλογές του 2014. Αυτή τη φορά μιλάμε με τον Γιάννη Λαγουδάκη, δήμαρχο Περάματος, του πιο δοκιμαζόμενου ίσως δήμου της χώρας. Ανεργία, φτώχεια, περιβαλλοντική υποβάθμιση, μεγάλα χρέη και ισχυρός φασισμός, ένα εκρηκτικό μίγμα για την κατάσταση που βρίσκεται η χώρα μας.
Τη συνέντευξη πήρε ο Πέτρος Ζούνης
Κύριε δήμαρχε πριν δυόμισι περίπου χρόνια ανέλαβες ένα χρεοκοπημένο δήμο. Θέλω σήμερα να μου πεις που βρίσκονται τα πράγματα.
Αναλάβαμε το δήμο στην πιο κρίσιμη μεταπολιτευτική περίοδο της χώρας, με το Πέραμα να αποτελεί μια μικρογραφία της, έχοντας τεράστια ανεργία, άνοδο του φασισμού, περιβαλλοντική υποβάθμιση και μια σειρά από συνθήκες που συνθέτουν αυτή την τεράστια κρίση που υπάρχει στην πόλη. Αν σε αυτά προσθέσουμε την κακοδιαχείριση που έγινε τα τελευταία 30 χρόνια στο δήμο, εύκολα κάποιος μπορεί να καταλάβει τι είναι αυτό που κληρονομήσαμε από τις προηγούμενες διοικήσεις. Έναν δήμο με τεράστια προβλήματα σε υποδομές, με ελάχιστο ανθρώπινο δυναμικό και με δυσθεώρητα για το μέγεθός του χρέη, που ξεπερνούν τα εβδομήντα εκατομμύρια ευρώ.
Με λίγα λόγια, την ώρα που αντιμετωπίζουμε μια πρωτοφανή κρίση, που απαιτεί ισχυρές κοινωνικές παρεμβάσεις, ενισχύσεις των ευάλωτων ομάδων, είμαστε υποχρεωμένοι να μετράμε ευρώ-ευρώ τα οικονομικά μας για να αντιμετωπίσουμε τα υπέρογκα χρέη, λόγω λανθασμένων επιλογών και κακοδιαχείρισης. Νοικοκυρέψαμε τη λειτουργία του δήμου μας, καταφέρνοντας να μην αποτελεί μια μηχανή που παράγει τεράστια χρέη, ενώ παράλληλα κινούμαστε σε μια διαφορετική κατεύθυνση, με κάθε έσοδο να αποδίδεται μέσω των υπηρεσιών μας στους δημότες, οι οποίοι δυστυχώς είχαν συνηθίσει διοικήσεις με αμφιλεγόμενη ηθικά και νομικά οικονομική πολιτική. Σταματήσαμε τις σπατάλες, αλλά δεν έχουμε πάψει να λειτουργούμε κάτω από έναν ασφυκτικό κλοιό. Δεν λειτουργούμε ως δήμος που ασκεί αυτοδιοίκηση όπως θα θέλαμε, με κοινωνικό και αναπτυξιακό ρόλο, όπως αρμόζει στη αντίληψή μας, αλλά δυστυχώς λόγω των χρεών σε μεγάλο βαθμό δραστηριοποιούμαστε με αυστηρά οικονομικά κριτήρια. Σε αυτό πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι παρόλο που οι εγγεγραμμένοι δημότες μας ανέρχονται στους 25.000, οι δράσεις μας απευθύνονται σε περίπου 65.000 κατοίκους που ζουν στο Πέραμα.
Λάθη και χρέη του παρελθόντος
Τι ρυθμίσεις έχετε κάνει με τα χρέη;
Έχουμε ρυθμίσει 18,5 εκατομμύρια ευρώ σε ασφαλιστικά ταμεία και εφορία και είμαστε σε διαδικασία ρύθμισης για άλλα 5,5 περίπου εκατομμύρια ευρώ. Επαναδιαπραγματευτήκαμε με πολύ ευνοϊκότερους όρους τα επιτόκια των 14 εκατομμυρίων ευρώ στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, που αφορούν σε δάνεια προηγούμενων διοικήσεων, γεγονός που αποφέρει οφέλη στους δημότες μας. Διεκπεραιώνουμε με αποτελεσματικό τρόπο, στο μέτρο του δυνατού, μια σειρά από δικαστικές εκκρεμότητες για απαιτήσεις χρεών που δημιούργησαν οι προηγούμενες δημοτικές αρχές. Γίνεται κατανοητό ότι η θητεία μας κρίνεται και θα κριθεί από τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε λανθασμένες επιλογές άλλων από το παρελθόν, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε τη λειτουργία ενός δήμου που έχει χρέος να παρέχει αξιοπρεπείς και σύγχρονες υπηρεσίες στους πολίτες του.
Όσο καλές προθέσεις και να διαθέτεις, χωρίς χρηματοδοτικά εργαλεία δεν έχεις περιθώρια να κάνεις πολλά πράγματα, τόσο γι’ αυτά που επιθυμείς, όσο και γι’ αυτά που έχει ανάγκη η τοπική κοινωνία. Θα ήταν άδικο να μην υπογραμμίσω τη συνδρομή του υπουργείου Εργασίας στο σύνολό του και τον καταλυτικό ρόλο που έπαιξε σε αυτή την συνδρομή η αναπληρώτρια υπουργός κ. Ράνια Αντωνοπούλου, τις προτεραιότητες που έδωσε και για το Πέραμα στα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας, τη δυνατότητα που μας έδωσε να έχουμε προσωπικό 8μηνης διάρκειας σε δύο συνεχιζόμενες περιόδους με πλήρη ασφαλιστική κάλυψη και εργασιακά δικαιώματα, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο τις δομές του δήμου, καλύπτοντας τεράστιες ελλείψεις και ανάγκες. Έτσι λοιπόν, μπορούμε πλέον να ανταποκρινόμαστε τόσο στις υποχρεώσεις μας προς τους δημότες, όσο και στην εξεύρεση εργασίας σε σημαντικό αριθμό συνδημοτών μας.
Μέτωπο ενάντια στο φασισμό
Στην Ελλάδα, σε σχέση με την Ευρώπη, παρά τα οξυμένα προβλήματα από την κρίση και το μέγεθος της ροής των προσφύγων, η ακροδεξιά δεν φαίνεται να κερδίζει. Εσείς πως αντιμετωπίζετε το φαινόμενο στο δήμο σας που έχει αυξημένη δύναμη η Χρυσή Αυγή;
Εδώ είμαστε αταλάντευτοι. Αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα για το δήμο μας, αλλά και για τη Δημοκρατία, επιθετικά. Επιδιώκουμε με τις παρεμβάσεις μας κυρίως στον κοινωνικό τομέα να μην επιτρέψουμε την ανάπτυξή τους. Με δικά μας μέσα, αλλά και με την εξασφάλιση κρατικών και περιφερειακών προγραμμάτων, αυξήσαμε τους ωφελούμενους από κοινωνικά προγράμματα στο δήμο μας από 200 σε πάνω από 1.000, σε δράσεις που αφορούν τη σίτιση, τη στέγαση, την κοινωνική υποστήριξη και περίθαλψη. Στη μάχη κατά του φασισμού, είμαστε μαζί δήμος και περιφέρεια. Όλα αυτά δεν θα ήταν δυνατά και ο δήμος μας οφείλει ευχαριστίες για το αυξημένο ενδιαφέρον τόσο στην περιφερειάρχη Ρένα Δούρου, όσο και τον αντιπεριφερειάρχη Πειραιά, Γιώργο Γαβρίλη. Η δημοκρατία μας μπορεί και πρέπει να απομονώσει και να αποκλείσει κάθε δυνατότητα να παίζει οποιονδήποτε ρόλο στην κοινωνία το καρκίνωμα της Χρυσής Αυγής. Εδώ στο Πέραμα, την πόλη της προσφυγιάς και της εσωτερικής μετανάστευσης, είμαστε σε διαρκή εγρήγορση. Οι μικρές μάχες που θα κερδίσουμε κατά της εξάπλωσης του φασιστικού αυτού μορφώματος θα μας οδηγήσουν να κερδίσουμε και τον πόλεμο.
Μετά την ψήφιση του νόμου για την κοινωνική οικονομία, έχετε πάρει πρωτοβουλίες που μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της ανεργίας και της φτώχειας στην περιοχή σας;
Εδώ θέλω να είμαι χρήσιμος, ο δήμος να είναι χρήσιμος. Γι’ αυτό οφείλω να εκφράσω ένα προβληματισμό για τον τρόπο, την έκταση και την ένταση που προετοιμάζονται πολλά νομοσχέδια πριν γίνουν νόμοι, όπως ο συγκεκριμένος νόμος πλέον, προβληματισμό που εντοπίζεται στο ότι δεν επιτρέπει να γίνονται γνωστά όσο θα έπρεπε στην κοινωνία, αφού δεν υπάρχει μια ολοκληρωμένη σε έκταση διαβούλευση, ειδικά σε νέους θεσμούς. Δεν αρκεί η τεχνοκρατική διαβούλευση, αλλά αποτελεί ανάγκη η συμμετοχή της ίδιας της κοινωνίας, των πολιτών, της τοπικής αυτοδιοίκησης και κυρίως των ανέργων για τη συμμετοχή τους στη διαμόρφωση ενός τέτοιου θεσμού που παίρνουν τη μορφή νόμου. Το κόμμα, οι βουλευτές και η κυβέρνηση οφείλουν να σταθούν ακόμα πιο έντονα στο ύψος που απαιτούν οι περιστάσεις, αντιλαμβανόμενοι το σημαντικό πολιτικό τους ρόλο στην κατεύθυνση της γρήγορης επίλυσης των μεγάλων προβλημάτων της ελληνικής κοινωνίας. Δυστυχώς, ειδικά αυτό το νόμο, που αποτελεί κάτι νέο για την ελληνική κοινωνία, το πληροφορηθήκαμε κατ’ ουσία μετά την ψήφισή του. Όπως, δυστυχώς, ανάλογο πρόβλημα υπήρξε ενδεικτικά και σε θέματα που αποτελούν νομοσχέδια ή αποφάσεις για την κινητικότητα, τις καταργήσεις αρμοδιοτήτων ή τρέχοντα θέματα, όπως η υποχρηματοδότηση πρωτοβάθμιων ΟΤΑ, που αποτελούν μια πολύ σκληρή πραγματικότητα για τη λειτουργία των δήμων.
Θεσμικές ελλείψεις και ανεκπλήρωτες εξαγγελίες
Δήμαρχε η παρουσία της αριστεράς στην κυβέρνηση επηρέασε και με ποιόν τρόπο τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης;
Υπάρχουν θετικά στοιχεία που βοήθησαν τη λειτουργία των δήμων, αλλά υπάρχει και υστέρηση σε πολλά πράγματα. Είναι ακόμη ελλειμματικό το ισοζύγιο, προκειμένου να καταγραφεί ως θετικό. Στα θετικά καταγράφω την κοινωνική στήριξη στο φτωχό κόσμο που πλήγηκε περισσότερο από την κρίση που δημιούργησαν τα μνημόνια, τη ρύθμιση χρεών στους υπερχρεωμένους δήμους μέσω της παρακράτησης του 5% των ΚΑΠ και τη στήριξη σε αδύναμες κοινωνικά ομάδες. Είμαστε πίσω όμως θεσμικά, καθώς δεν προχώρησε η αλλαγή του Καλλικράτη, ενώ παράλληλα δεν θα έπρεπε να συνεχίζεται η λειτουργία των αποκεντρωμένων διοικήσεων. Άλλες αλλαγές είχαμε εξαγγείλει. Στο πρόγραμμά μας προβλέπεται η κατάργηση των ελέγχων σκοπιμότητας και η διαφορετική οργάνωση του κράτους, με διακριτούς ρόλους μεταξύ δημόσιας διοίκησης του κράτους, 1ου και 2ου βαθμού τοπικής αυτοδιοίκησης, έτσι ώστε να είναι ξεκάθαρο το πεδίο άσκησης εξουσίας του κάθε θεσμού, με ταυτόχρονη αύξηση αρμοδιοτήτων και παροχή αντίστοιχων πόρων προς τους ΟΤΑ για να μπορούν να επιτελούν τον κοινωνικό και αναπτυξιακό τους ρόλο προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Είχαμε εξαγγείλει νέο αυτοδιοικητικό χάρτη σε αντικατάσταση του Καλλικράτη, αλλά δυστυχώς μέσα σε δύο χρόνια άλλαξαν τρεις υπουργοί Εσωτερικών και οι αναμενόμενες αλλαγές δεν φαίνεται να έχουν προχωρήσει. Δεν μπορέσαμε να κρατήσουμε το δημόσιο λιμάνι μέσα σε αυτό τον κλοιό και τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων στην Ευρώπη, όμως, που είναι το πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας; Για άλλα πράγματα δεσμευτήκαμε προεκλογικά. Γιατί καθυστερεί η ανάπτυξη στη ναυτιλιακή βιομηχανία που θα μπορούσε να προσφέρει νέες θέσεις εργασίας και να αποφέρει οικονομικά οφέλη στην ελληνική οικονομία, ενώ παράλληλα θα ανακούφιζε οικονομικά τις τοπικές κοινωνίες που χειμάζονται από την ανθρωπιστική κρίση, που δημιουργεί η μεγάλη ανεργία; Έχουμε δημότες που δίνουν αγώνα επιβίωσης και εμείς τους ζητάμε να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους με 200% πρόστιμο και με ελάχιστες δόσεις.
Όταν αδυνατείς να κλείσεις προϋπολογισμό, έχοντας μια δημοτική αρχή που έχει κληρονομήσει μεγάλα χρέη, ελλιπείς και κατεστραμμένες υλικοτεχνικές υποδομές και ελάχιστο προσωπικό, όπως εμείς στο Πέραμα, καταλαβαίνεις τι γίνεται. Παράλληλα, είσαι υποχρεωμένος να λειτουργείς σε ένα θεσμικό πλαίσιο όπως αυτό που επιβάλλεται από τον Καλλικράτη, όπου οι ελεγκτικοί μηχανισμοί που προβλέπονται δεν ασκούν μόνο τον έλεγχο νομιμότητας, αλλά ταυτόχρονα προβαίνουν και σε έλεγχο της σκοπιμότητας των πράξεών μας, με αποτέλεσμα από τη μία να απαξιώνουν το ρόλο των αιρετών και από την άλλη να καταργούν επί της ουσίας το ίδιο το αυτοδιοίκητο των ΟΤΑ. Σε πολλές των περιπτώσεων χρήματα που δίνονται με αποφάσεις για τη λειτουργία των δήμων καταλογίζονται στους αιρετούς και κυρίως στο δήμαρχο, όπως συνέβη στη δική μου περίπτωση σε σχέση με την πληρωμή των σχολικών φυλάκων και την πληρωμή της ασφάλειας των δημοτικών αυτοκινήτων.
Από την άλλη πλευρά, παρά τον αιφνιδιασμό που δεχτήκαμε από τη δημιουργία κέντρου φιλοξενίας προσφύγων στο Σχιστό, από την πρώτη στιγμή αγκαλιάσαμε τους πρόσφυγες και βοηθάμε με όλες μας τις δυνάμεις στη λειτουργία του. Είμαστε από τους δήμους του Πειραιά που σε συνεργασία με την περιφέρεια, χωροθετήσαμε πρώτοι χώρο διαχείρισης απορριμμάτων σε συνεργασία με τους όμορους δήμους της περιοχής του Δυτικού Πειραιά. Θεωρώ πως είναι επιτακτική η ανάγκη να υπάρξει μεγαλύτερη συνεργασία και συντονισμός, τόσο απέναντι στην επίλυση των προβλημάτων μας, όσο και στις αναπτυξιακές προοπτικές και προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας.
Να περάσουμε τώρα σε θέματα συμμετοχής των πολιτών στις αποφάσεις του δήμου. Λειτουργεί η παράταξή σας; Πώς επηρεάζουν οι πολίτες τις αποφάσεις του δήμου; Υπάρχει συμμετοχή;
Είναι γεγονός πως λόγω των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο δήμος μας, ο χρόνος των περισσότερων από εμάς απορροφάται στη διαχείριση και επίλυσή τους. Παρ’ όλα αυτά οι διαδικασίες για την προετοιμασία της διοίκησης του δήμου, τόσο ενόψει δημοτικών συμβουλίων όσο και όταν έχουμε μπροστά μας κρίσιμα ζητήματα τοπικής σημασίας, είναι ανοικτές προς όλα τα μέλη της δημοτικής παράταξης. Εκεί το κάθε μέλος της κίνησής μας συμμετέχει και συναποφασίζει τη θέση μας. Στόχος μας είναι τόσο η αναβάθμιση της Δημοτικής Επιτροπής Διαβούλευσης, όσο και η αμφίδρομη επικοινωνία με τους πολίτες, όχι μόνο με την παραδοσιακή μορφή των τοπικών συνελεύσεων, αλλά και με τη λειτουργία της ηλεκτρονικής δημοκρατίας, αξιοποιώντας την τεχνολογία προς τον σκοπό της διαδικασίας διαβούλευσης.
Κοινωνικά προγράμματα και διαφάνεια
Ως δήμος πώς αντιμετωπίσατε την κρίση; Πήρατε πρωτοβουλίες και ποιες;
Παρότι ο δήμος είναι σε δύσκολη θέση οικονομικά, σε συνεργασία με την πολιτεία και την περιφέρεια επιδιώξαμε και καταφέραμε να λειτουργήσουμε κοινωνικά προγράμματα. Εφαρμόστηκε στο δήμο μας το πιλοτικό πρόγραμμα για ζεστά γεύματα στα δημοτικά σχολεία και στη συνέχεια επεκτάθηκε και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Σε συνεργασία με την περιφέρεια λειτουργήσαμε κοινωνικό παντοπωλείο, φαρμακείο και εστιατόριο. Μπήκαμε μπροστά και ως δημοτική αρχή, μαζί με την κοινωνία στηρίξαμε τους πρόσφυγες. Δουλεύουμε συνεχώς στην κατεύθυνση εξυγίανσης του δήμου, ενώ παράλληλα καθημερινά εργαζόμαστε για την αναβάθμιση των υπηρεσιών μας προς τους πολίτες. Συνεχίζουμε τη μεγάλη προσπάθεια επανεκκίνησης της ναυπηγικής βιομηχανίας που είναι σημαντική τόσο για την περιοχή του ευρύτερου Πειραιά, ενώ έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην ανάταση της εθνικής οικονομίας.
Αν κάποιος σε ρώταγε ποιο είναι το στίγμα σου ως αριστερός δήμαρχος τι θα του απαντούσες;
Η απόλυτη διαφάνεια στη λειτουργία του δήμου και η προσπάθεια στήριξης μιας κοινωνίας που βάλλεται από παντού. Ανεργία, φτώχεια, νέοι χωρίς ελπίδα. Αυτή την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο προσπαθούμε να κρατήσουμε ζωντανή πάντα δίπλα στους δημότες.
Υποδομές στο δήμο σας υπάρχουν. Λειτουργούν όμως;
Πολλά χρήματα από τα ευρωπαϊκά προγράμματα ξοδεύτηκαν σε υποδομές, που όμως δεν ολοκληρώθηκαν ή δεν λειτούργησαν ποτέ. Πολλές από τις δημοτικές υποδομές βρίσκονται εκτός λειτουργίας, κατεστραμμένες και απαξιωμένες ,όπως δύο κλειστά γυμναστήρια, ένα κολυμβητήριο ολυμπιακών διαστάσεων, δύο μουσεία, ένα ανοιχτό θέατρο, ο καλοκαιρινός κινηματογράφος και άλλοι ανοιχτοί αθλητικοί χώροι. Με το προσωπικό της κοινωφελούς εργασίας και με εθελοντισμό αναπτύξαμε δραστηριότητες προσπαθώντας να τις αποκαταστήσουμε, ώστε αποδοθούν σε χρήση της τοπικής κοινωνίας.
ΠΛΑΙΣΙΟ
Ατελέσφορο το συνέδριο της ΚΕΔΕ
Συμμετείχες στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, πως τα είδες τα πράγματα;
Δυστυχώς, η πλειοψηφία δεν ασχολήθηκε με την αντιμετώπιση των προβλημάτων της αυτοδιοίκησης. Περισσότερο επεδίωξε να διαμορφώσει συμμαχίες με σκοπό την ανατροπή της κυβέρνησης. Άλλος πρέπει να είναι ο ρόλος του κορυφαίου οργάνου της αυτοδιοίκησης.
Ποια είναι η γνώμη σου για την εφαρμογή της απλής αναλογικής στην αυτοδιοίκηση;
Αυτό που επείγει είναι η αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου για την τοπική αυτοδιοίκηση, δηλαδή να δοθούν πόροι και αρμοδιότητες. Η απλή αναλογική πρέπει να είναι το επιστέγασμα σειράς παρεμβάσεων προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής λειτουργίας του θεσμού.
