Συνέντευξη με τον Μπας Εικχούτ, συνυποψήφιο των Πρασίνων για την προεδρία της Κομισιόν
Τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου
Ζούμε στην Ευρώπη της λιτότητας, του νεοφιλελευθερισμού, των κοινωνικών ανισοτήτων, της αναδυόμενης ακροδεξιάς. Ποιοι οι στόχοι σας στις επερχόμενες ευρωεκλογές; Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει λόγο ύπαρξης και πιστεύετε ότι θα καταφέρει να επιβιώσει;
Είμαι σίγουρος γι’ αυτό. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε είναι πως η Ευρώπη είναι όπως την περιγράψατε. Δεν είναι, όμως, αποτέλεσμα μιας φυσικής εξέλιξης, αλλά πολιτικών αποφάσεων που μας έφτασαν ως εδώ. Η Ευρώπη αφέθηκε στα συμφέροντα των αγορών, έγινε εργαλείο των επιχειρηματικών συμφερόντων. Η Ευρώπη πρέπει να γίνει κοινωνική, ίση, να προσφέρει κοινωνικές ευκαιρίες και να παρουσιάσει ένα εναλλακτικό της λιτότητας πρόγραμμα. Άλλωστε, η πολιτική της λιτότητας επιβλήθηκε από ορισμένες μόνο χώρες, μία από τις οποίες είναι και η χώρα μου, η Ολλανδία.
Μια ευρωπαϊκή Πράσινη Νέα Συμφωνία
Στις ΗΠΑ τους τελευταίους μήνες παρουσιάστηκε η Πράσινη Νέα Συμφωνία (Green New Deal), ώστε να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή και να αποτραπεί η καταστροφή του περιβάλλοντος. Ως Πράσινοι παρουσιάσατε και ένα αντίστοιχο ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Τα τελευταία χρόνια, συζητείται πολύ η κλιματική κρίση και ψηφίζονται μέτρα ή συμφωνίες, όπως η συμφωνία του Παρισίου, για την αντιμετώπισή της. Θεωρείτε πως υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης ή είναι προσχηματικές αυτές οι συναντήσεις κορυφής, χωρίς αποτέλεσμα;
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που οι ευρωεκλογές έχουν ιδιαίτερη σημασία αυτή τη φορά. Οι εκλογές του Μαΐου είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να συνδυάσουμε την ατζέντα για την κλιματική αλλαγή με ένα επενδυτικό οικονομικό πρόγραμμα. Υπάρχουν δυνατότητες να καταφέρουμε να αντιστρέψουμε την κατάσταση, αλλά μέχρι τώρα δεν έχουμε δει την απαιτούμενη αποφασιστικότητα και συνέπεια προς αυτή την κατεύθυνση. Στις ευρωεκλογές θα πρέπει να διασφαλίσουμε πως θα εφαρμοστεί, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μια Πράσινη Νέα Συμφωνία, η οποία όχι μόνο θα καταφέρει να αντιστρέψει την κλιματική αλλαγή, αλλά θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας και θα αντιμετωπίσει τις κοινωνικές ανισότητες, αφού θα έχει αυτό το διττό ρόλο της περιβαλλοντικής και της επενδυτικής πολιτικής. Για να το καταφέρουμε αυτό θα πρέπει να αντιπαρατεθούμε όχι μόνο στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και το λαϊκισμό, αλλά και στο κεντρώο κόμμα, που μέχρι τώρα προωθεί τη λογική του business as usual.
Όλο και γιγαντώνει το μαθητικό-νεολαιίστικο κίνημα για την κλιματική αλλαγή, με αποκορύφωμα την παγκόσμια σχολική απεργία, την περασμένη βδομάδα. Ποια η θέση σας για τις κινητοποιήσεις και τα αιτήματα του κινήματος;
Ο αγώνας της νεολαίας είναι κοινός με τον αγώνα των Πράσινων. Μια από τις βασικές μας θέσεις είναι η άμεση αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και αποτελεί μεγάλο μέρος του πολιτικού μας προγράμματος, και δυστυχώς μέχρι τώρα δεν έχουμε δει να αναγνωρίζεται αυτή η επείγουσα ανάγκη σε πολιτικό επίπεδο. Το κίνημα απαιτεί από τους πολιτικούς να αλλάξουν τις εφαρμοζόμενες πολιτικές τους, να αναλάβουν άμεσα δράση. Ασκεί ισχυρή πίεση στους πολιτικούς που μέχρι τώρα μιλούσαν για το κλίμα, χωρίς να έκαναν τίποτα για το ζήτημα, ώστε να υποχρεωθούν να τοποθετηθούν και να δράσουν. Γι’ αυτό και η συμβολή του νεολαιίστικου κινήματος στο περιβαλλοντικό κίνημα είναι τεράστια και ιδιαίτερης σημασίας.
Συμμαχίες, αλλά σε επίπεδο ευρωβουλής
Η άνοδος του φασισμού και της ακροδεξιάς εγείρει ανησυχίες για το μέλλον της Ευρώπης, αλλά και των κοινωνιών. Και εδώ τίθεται το ζήτημα των πολιτικών συμμαχιών των προοδευτικών δυνάμεων. Ποια η θέση σας ως προς το ποιες δυνάμεις πρέπει να περιληφθούν σε μια «προοδευτική συμμαχία» και ποιο θεωρείτε πως πρέπει να είναι το πλαίσιο αυτής;
Στην ευρωβουλή έχουν συγκροτηθεί διαφορετικές πολιτικές ομάδες, που υπηρετούν διαφορετικά πολιτικά προγράμματα. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα των Πράσινων απέχει παρασάγγας από αυτό των σοσιαλδημοκρατών, πολλοί από τους οποίους έχουν απωλέσει πια την αξιοπιστία τους στην Ευρώπη, αφότου στήριξαν συντηρητικές δυνάμεις και συμμετείχαν σε κυβερνήσεις συνεργασίας. Δείτε, για παράδειγμα, την Γερμανία όπου η συγκυβέρνηση σοσιαλδημοκρατών και συντηρητικών προώθησε και εφάρμοσε το πρόγραμμα λιτότητας ή την Ολλανδία, όπου ο σοσιαλδημοκράτης Ντάισεμπλουμ, ως πρόεδρος του Γιούρογκρουπ, επέβαλε το πρόγραμμα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Φυσικά και συμφωνούμε με τη δημιουργία μιας νέας πολιτικής κίνησης, σε επίπεδο όμως ευρωβουλής και πάνω σε συγκεκριμένα επίδικα, στα οποία πρέπει να συνεργαστούν οι προοδευτικές δυνάμεις του ευρωκοινοβουλίου, ένα από τα οποία είναι να ηττηθεί το πρόγραμμα λιτότητας. Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει πως σε αυτή την κίνηση θα συμμετέχουν προοδευτικές δυνάμεις που δεν έχουν χάσει την αξιοπιστία τους, και όπως είπα η σοσιαλδημοκρατία θέλει πολλή προσπάθεια να την ανακτήσει.
Επιμένω, ωστόσο, στο ζήτημα της ακροδεξιάς, αφού διαφαίνεται πως θα αυξηθεί κατά πολύ ο αριθμός των ευρωβουλευτών που προέρχονται από αυτό το χώρο. Πώς θα αντιμετωπιστεί αυτό;
Πιστεύω πως το ποσοστό της ακροδεξιάς θα περιοριστεί στο 15-20%…
Είναι ένα αρκετά υψηλό ποσοστό και άρα επικίνδυνο για το μέλλον της Ευρώπης, δεν νομίζετε;
Θέλω να πω πως δεν θα έχει την πλειοψηφία. Το πιο ανόητο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να προωθήσουμε την ιδέα ότι τώρα είναι η στιγμή που θα πρέπει να ενωθούν οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Με μια τέτοια λογική, θα ταυτίσουμε όποιον στέκεται κριτικά στην Ευρώπη, με τους λαϊκιστές. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να αναδείξουμε πως το επίδικο δεν είναι ο ευρωπαϊσμός έναντι του αντιευρωπαϊσμού, αλλά τι Ευρώπη θέλουμε. Για παράδειγμα, οι συντηρητικές δυνάμεις δεν θέλουν να υπάρξει μια κοινωνική Ευρώπη και υποστηρίζουν πως οι κοινωνικές πολιτικές πρέπει να χαράσσονται και να εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο. Πρέπει, λοιπόν, προεκλογικά να ξεδιπλωθούν τα πολιτικά προγράμματα όλων των κομμάτων και μετά τις εκλογές, φυσικά, ανοίγουν ορίζοντες συνεργασίας με άλλες πολιτικές ομάδες, ώστε οι προοδευτικές δυνάμεις να συνεργαστούμε όχι μόνο εναντίον του λαϊκισμού, αλλά και εναντίον των συντηρητικών δυνάμεων.
Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη
Ένα από τα κυρίαρχα ζητήματα της δεξιάς και ακροδεξιάς ατζέντας είναι η μετανάστευση και η προσφυγική κρίση. Ποια πιστεύετε ότι πρέπει να είναι η θέση της Ε.Ε. στο προσφυγικό, αν αναλογιστούμε και τα αποτελέσματα της συμφωνίας μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας, που εφαρμόζεται εδώ και τρία χρόνια;
Η μεγαλύτερη αποτυχία της Ευρώπης είναι ότι δεν επέδειξε ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Είναι επιτακτική η ανάγκη να αλλάξει αυτή η κατάσταση και να στηριχθούν οι χώρες που επωμίστηκαν το βάρος της προσφυγικής κρίσης, όπως η Ελλάδα. Ο κυρίαρχος κανόνας είναι πως η χώρα εισόδου θα πρέπει μόνη της να λύσει το ζήτημα. Και αυτή η πρακτική πρέπει να σταματήσει. Δυστυχώς, όμως, βλέπουμε πως είναι πολλές οι χώρες που αδρανούν, καθώς επωφελούνται από το να μην υπάρξει ευρωπαϊκή λύση στο ζήτημα. Από την άλλη, έχουμε τον λαϊκιστή Σαλβίνι στην Ιταλία, ο οποίος λέει πως δεν υπάρχει ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, αλλά δεν προτείνει κάποια λύση, για να αξιοποιήσει πολιτικά το ζήτημα, για την ικανοποίηση άλλων συμφερόντων. Γι’ αυτό είναι και πολύ σημαντικό να σπάσουν οι δεσμοί του ΕΛΚ με τους λαϊκιστές ηγέτες χωρών, ώστε να μπορέσουμε να δώσουμε τη μάχη για την αναθεώρηση της μεταναστευτικής και προσφυγικής πολιτικής, ούτως ώστε οι χώρες όπου σημειώνονται μεγάλες προσφυγικές ροές, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, να στηριχθούν. Οι ιδέες υπάρχουν, τα εργαλεία υπάρχουν, χρειαζόμαστε την πολιτική πλειοψηφία για να εφαρμοστούν.
Οι ευρωεκλογές είχαν πάντα τον χαρακτήρα των «χαλαρών εκλογών». Είπατε ήδη πολλά γιατί αυτή τη φορά το αποτέλεσμά τους θα δείξει και ποια θα είναι η Ευρώπη την επόμενη μέρα. Τι θα λέγατε σε αυτόν που δεν έχει πειστεί για τη σημασία τους;
Κανένας κανόνας/νόμος στην Ευρώπη δεν είναι χαραγμένος σε πέτρα. Και αν ο κόσμος αισθάνεται απογοητευμένος από την Ευρώπη, πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι φταίει η κυρίαρχη πολιτική και τα συμφέροντα που υπηρετεί. Αν οι πολιτικές πλειοψηφίες ανατραπούν, τότε θα ανατραπούν και οι κανόνες. Και αυτό είναι το διακύβευμα των ευρωεκλογών.
