Φωτογραφία: The Chancellery of the Prime Minister / PAP S.A
Το Ecofin της Βαρσοβίας μετατράπηκε σε ένα είδος λογιστή του πολέμου στην Ευρώπη συζητώντας τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Άμυνας (EDM), στα πρότυπα του μνημονιακού Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), με τα πρώτα του θύματα να είναι η Πράσινη Συμφωνία του Green Deal, τα 392 δισ. του Ταμείου Συνοχής, το περιβάλλον, οι μετανάστες και το στεγαστικό.
Ο προτεινόμενος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Άμυνας (EDM) θα συντονίζει στην πράξη τα νέα χρέη που θα πέσουν στις πλάτες των πολιτών για την αγορά όπλων και τις επενδύσεις στις πολεμικές βιομηχανίες, παρακάμπτοντας για άλλη μια φορά τον κορσέ του Συμφώνου Σταθερότητας. O EDM θα απευθύνεται κυρίως στις πιο υπερχρεωμένες χώρες, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Γαλλία, που για να μη ματώσουν περαιτέρω από τα χρέη και τη στυγνή επιβολή νέας λιτότητας θα μπορούν να παρακάμψουν εικονικά το Σύμφωνο Σταθερότητας φορτώνοντας στον EDM τα νέα χρέη τους για την άμυνα.
Στο Ecofin της Βαρσοβίας, οι περισσότεροι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ παρουσίαζαν σαν καλοί μαθητές την πρόοδο που έκαναν για να ευθυγραμμιστούν οι αμυντικές δαπάνες των χωρών τους πρωτίστως στο 2% του ΑΕΠ στο πλαίσιο του νατοϊκού επανεξοπλισμού. Όλα αυτά στον απόηχο της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του σχεδίου Defence Readiness 2030, όπως μακιγιαρίστηκε το περισσότερο αποκρουστικό ReARM for Europe, που προβλέπει αμυντικούς εξοπλισμούς των 800 δισ. ευρώ, με ένα μεγάλο τμήμα τους εκτός του περιορισμού των δημοσίων δαπανών στο 3% του ΑΕΠ για την περίοδο 2025-2028.
Ο μπουφές της πολεμικής βιομηχανίας
Από τις μεγάλες έως τις μικρές αμυντικές βιομηχανίες της Ευρώπης προετοιμάζονται ήδη για τον μεγάλο μπουφέ των στρατιωτικών εξοπλισμών και ζητούν ελαστικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης και δανείων, που να παρακάμπτουν και τους λίγους νομοθετημένους ηθικούς περιορισμούς στην αγορά όπλων που προέβλεπε η αυτάρεσκη ευρωπαϊκή δημοκρατία.
Ο δεξιός Επίτροπος Οικονομικών Ντομπρόβσκις όχι μόνο έδωσε το πράσινο φως, αλλά υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή κυβέρνηση «είναι διατεθειμένη να εξετάσει ακόμη πιο φιλόδοξες λύσεις», σε σχέση με τις αρχικές προτάσεις του ReArm Europe, προσφέροντας στο πιάτο της πολεμικής βιομηχανίας πόρους τόσο από τα Διαρθρωτικά Ταμεία όσο ακόμη χειρότερα και από το Ταμείο Συνοχής.
Αρπάζοντας την ευκαιρία στον αέρα, η μεγαλύτερη ελβετική τράπεζα UBS, η οποία διαχειρίζεται ενεργητικά 6 τρισ. δολαρίων, συμπεριέλαβε στα «βιώσιμα επενδυτικά κεφάλαια» που προτείνει στους πελάτες της και τις εταιρείες του αμυντικού – εξοπλιστικού – στρατιωτικού τομέα. Το λόμπι των ελβετικών πολεμικών βιομηχανιών Swissmen πανηγύρισε για το «τέλος των διακρίσεων από την UBS», που αναμένεται να ακολουθήσουν και άλλες μεγάλες τράπεζες και επενδυτικά κεφάλαια.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε μέχρι το καλοκαίρι να έχει μια ολοκληρωμένη πρόταση για τη λεηλασία των κοινωνικών πόρων της ΕΕ, ενώ η επόμενη προεδρία του Βελγίου δεσμεύτηκε να επιταχύνει τους χρόνους για να έχουν ληφθεί όλες οι αποφάσεις μέχρι το τέλος του έτους.
Οι κεντροαριστεροί σοφοί του Bruegel
Το «νέο όχημα ειδικού σκοπού» EDM θα μπορεί να εκδίδει χρέος με τη στήριξη των κεφαλαίων που θα προσφέρουν οι χώρες που θα συμμετέχουν, όπως πρότεινε ο ιθύνων νους της όλης επιχείρησης, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή δεξαμενή σκέψης (think tank) Bruegel. Ενδεικτικό της διαπλοκής της σοσιαλδημοκρατίας στα πολεμικά σχέδια της ΕΕ είναι ότι στο Bruegel προεδρεύει σήμερα ο σοσιαλδημοκράτης πρώην πρωθυπουργός και πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Φιλανδίας Έρκι Λιικάνεν, διαδεχόμενους τους ομοϊδεάτες του, τον σοσιαλιστή Τρισέ και τον κεντροαριστερό τεχνοκράτη Μόντι.
Οι σοφοί του Bruegel μάς είπαν επίσης ότι εάν φτιάξουμε μια ενιαία αμυντική αγορά με τη Βρετανία, τη Νορβηγία και την Ουκρανία θα εξασφαλίσουμε μέχρι το 2030 τη στρατιωτική αυτονομία μας από τις ΗΠΑ. Οι πιο πρόθυμοι των προθύμων για να ακολουθήσουν το σχέδιο του Bruegel είναι οι βαλτικές και σκανδιναβικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας του οικοδεσπότη υπουργού Οικονομικών Ντομάνσκι.
Στρατιωτικοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων
Η Γαλλία, η Γερμανία και το Βέλγιο ήταν μεταξύ των χωρών που θέλουν να αξιολογήσουν προηγούμενα τη στρατιωτικοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και το ReArm Europe πριν προχωρήσουν στη δημιουργία του EDM. Προηγούμενα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και πρώην σοσιαλίστρια υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας Καλβίνιο είχε υποστηρίξει την στρατιωτικοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων υπογραμμίζοντας ότι «μπορεί να χρηματοδοτήσει επενδύσεις στην άμυνα, αλλά θα πρέπει να αυξηθεί η ζήτηση οπλικών συστημάτων για να στηριχθεί η βιομηχανία».
Ο ισπανός υπουργός Οικονομικών Κουέρπο προσπάθησε στο Ecofin να αποφύγει οποιαδήποτε δέσμευση προτείνοντας μια ενδιάμεση λύση με τη δημιουργία μιας πρόσκαιρης εταιρείας – οχήματος των επενδύσεων, που θα χρηματοδοτούνται από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θα είναι ανοικτές σε τρίτες χώρες, που θα μπορεί να εκδίδει κοινοτικό χρέος και να έχει πρόσβαση στους πόρους του υπάρχοντος Ταμείου Σταθερότητας.
Τρελοί και επικίνδυνοι με leasing
Ο υπουργός Οικονομικών της Ιταλίας Τζιορτζέτι προσπάθησε να κερδίσει χρόνο μέχρι τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο, που θα υπάρχει καλύτερη εικόνα της πολιτικής του Τραμπ, στενού συμμάχου του Σαλβίνι της Λέγκα στην οποία ανήκει ο Τζιορτζέρι. Ο ίδιος δεν παρέλειψε τις ευθείες βολές εναντίον της Γερμανίας. «Υπάρχουν αυτοί που έχουν μεγάλα δημοσιονομικά περιθώρια, όπως η Γερμανία, και αυτοί που δεν έχουν αυτά τα περιθώρια, όπως η Ιταλία, και επομένως η Ευρώπη πρέπει να λάβει υπόψη της διαφορετικές καταστάσεις και ευαισθησίες», τόνισε ο Τζιορτζέτι.
Ο γερουσιαστής της Λέγκας Μπόργκι, του στενού περιβάλλοντος του αντιπροέδρου της ιταλικής κυβέρνησης και υπουργού Μεταφορών Σαλβίνι, ήταν λιγότερο διπλωματικός. «Αυτοί είναι τρελοί. Πληρώνεις για να μπεις στα κεφάλαια, ο Μηχανισμός Άμυνας χρεώνεται, με τα λεφτά που συγκεντρώνονται αποφασίζουν αυτοί τι πυραύλους θα αγοράσουν και μετά σε σένα στους δίνουν με leasing λες και είναι εταιρεία ενοικίασης αυτοκινήτων. Ας την κάνουμε όσο πιο γρήγορα μπορούμε. Είναι τρελοί και επικίνδυνοι.», έγραψε στο «Χ» ο άνθρωπος του Σαλβίνι.
Η Κομισιόν στην πράξη θέλει να χρησιμοποιήσει τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και το νέο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Άμυνας για να μπορέσει, με την έκδοση χρέους στις πλάτες των ευρωπαϊκών λαών, να χρηματοδοτήσει τις αμυντικές δαπάνες εάν η προσφορά ξεπεράσει τα 150 δισ. του προγράμματος SAFE.
Θυσιάζουν περιβάλλον, μετανάστες, στεγαστικό
Πέρα όμως από τις αποχρώσεις τους οι υπουργοί Οικονομικών συμφώνησαν σε ένα ουσιαστικό πράγμα, το ReArm και όλα τα επενδυτικά οχήματα που θα εφεύρει η οικονομία του πολέμου θα βάλλουν μια ταφόπλακα στην πράσινη ατζέντα του Green Deal και τις κοινωνικές πολιτικές, με πρώτο θύμα τις επενδύσεις στη στέγη, ενώ οι μέρες θα είναι ακόμη πιο δύσκολες για τις μετανάστες και τους αιτούντες ασύλου.
Παρόλο που η βρετανική και ιταλική δικαιοσύνη έβαλαν πάγο στα σχέδια εκτοπισμού μεταναστών στη Ρουάντα και την Αλβανία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Ευρωβουλή συζητούν λύσεις για τον εκτοπισμό μεταναστών και αιτούντων ασύλου ακόμη και πέρα από τη Λιβύη, το Μαρόκο, την Τυνησία, την Τουρκία και την Αίγυπτο, που πληρώνονται ήδη αδρά βάσει συμφωνιών για να ελέγξουν τα κύματα μεταναστών που διέρχονται από τις χώρες τους.
Το άλλο μεγάλο θύμα του ReArm Europe θα είναι η ενεργειακή πολιτική και αυτή της στέγης, αφού ελλείψει πόρων ο σοσιαλδημοκράτης Δανός Επίτροπος Ενέργειας και Στέγης Γιόργκενσεν θα έχει εντελώς συμβολικές αρμοδιότητες. Το 2023 ένα στα τρία νοικοκυριά στα πρόθυρα της φτώχειας στην ΕΕ ξόδεψε τουλάχιστον το 40% του οικογενειακού εισοδήματός του για τη στέγη. Ο Γιόργκενσεν, που έκανε το ντεμπούτο της θέσης Επιτρόπου για την Ενέργεια και τη Στέγη, ζήτησε μεγαλύτερες επενδύσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και το στεγαστικό, αλλά βρίσκεται ήδη με άδεια χέρια και αρμοδιότητες.
Ταφόπλακα στην Πράσινη Συμφωνία
Σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, η Κομισιόν κατέθεσε πρόταση αναθεώρησης – καταστρατήγησης της Πράσινης Συμφωνίας, καμουφλαρισμένης με τον αγώνα για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και την πάταξη της γραφειοκρατίας. Στην πράξη, η Κομισιόν καταστρατηγεί 4 βασικά κείμενα της Πράσινης Συμφωνίας διαμέσου της νέας εφεύρεσης με την επωνυμία Omnibus – Λεωφορείο. Δεκάδες ΜΚΟ, από την Oxfam μέχρι την Amis de la Terre, καταγγέλλουν ότι με το Omnibus η ΕΕ ευθυγραμμίζεται με την απορρύθμιση που επιβάλλεται στις ΗΠΑ εναντίον της αντιμετώπισης της κλιματικής καταστροφής. Αντίθετα, η ομοσπονδία των εργοδοτικών οργανώσεων της ΕΕ Business Europe πανηγύρισε για την πρόταση της Κομισιόν.
Στην πράξη, η Κομισιόν αναθεωρεί με βίαιο τρόπο 4 βασικά κείμενα που μόλις αρχίζουν να εφαρμόζονται και είναι σε διαδικασία υιοθέτησής τους από τα κράτη μέλη.
Το πρώτο εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2024 από την Ευρωβουλή καθιερώνοντας εποπτεία που υποχρεώνει τις εταιρείες να αποτρέπουν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις περιβαλλοντικές ζημίες σε όλη την αλυσίδα παραγωγής.
Το δεύτερο κείμενο αναφέρεται στην «Έκθεση Βιωσιμότητας», που από τις αρχές του 2024 υποχρεώνει τις εταιρείες να ενημερώνουν για τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις.
Στο τρίτο κείμενο η ευρωπαϊκή κυβέρνηση προτείνει την απλούστευση της «πράσινης ταξινομίας της ΕΕ», μιας πυξίδας για τον εντοπισμό δραστηριοτήτων που θεωρούνται βιώσιμες, για τον καλύτερο προσανατολισμό των ιδιωτικών επενδύσεων. Μια «ταξινομία» που δέχθηκε το πρώτο ισχυρό πλήγμα το 2022 όταν μετά από τις πιέσεις της γαλλικής κυβέρνησης συμπεριλήφθηκε η πυρηνική ενεργεία και το ορυκτό αέριο στις βιώσιμες πηγές ενέργειας.
Τέλος, η Κομισιόν προτείνει την αλλαγή του «μηχανισμού φορολόγησης του άνθρακα στα σύνορα», που η ίδια είχε προτείνει πριν λίγους μήνες. Έναν μηχανισμό που θα έπρεπε να προστατεύει τα οικολογικά μέτρα στις ευρωπαϊκές οικονομίες και που θα έπρεπε να τεθεί σε ισχύ από το επόμενο έτος με την υποτιθέμενη Περιβαλλοντική, Κοινωνική και Εταιρική Διακυβέρνηση (ESG).
Η Κομισιόν παρουσίασε και ένα φαινομενικά αθώο κείμενο, με τίτλο «Τεχνολογική ουδετερότητα», όπου η πυρηνική ενέργεια συμπεριλαμβάνεται στην πράξη με τις τεχνολογικά ουδέτερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που θα μπορεί χρηματοδοτηθεί με δημόσιους πόρους, κάνοντας ένα μεγάλο δώρο στη γαλλική πυρηνική βιομηχανία. Η Greenpeace κατήγγειλε ότι η Κομισιόν υπέκυψε στο πυρηνικό λόμπι και διασφάλισε την χρηματοδότησή του, για να εισπράξει τις κατηγορίες της «οικολογικής τρομοκρατίας».
Οι ευθύνες της κεντροαριστεράς είναι στο περιβαλλοντολογικό αυτό θέμα τεράστιες. «Εμείς δεν πάμε με το αλυσοπρίονο», τόνισε η σοσιαλίστρια Τερέζα Ριμπέρα, η αντιπρόεδρος της Κομισιόν για την καθαρή, δίκαιη και ανταγωνιστική μετάβαση, πρώην αντιπρόεδρος της ισπανικής κυβέρνησης και πρώην υπουργός Οικολογικής Μετάβασης, για να κρύψει πίσω από τις εγκληματικές πολιτικές των ακροδεξιών κυβερνήσεων στα οικολογικά θέματα, τις μεγάλες παραχωρήσεις της Κομισιόν στα διάφορα ενεργειακά λόμπι.
Η ευρωβουλεύτρια της Ανυπότακτης Γαλλίας και της Αριστερής Ομάδας The Left Ομπρί, που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις στην Ευρωβουλή, είχε καταγγείλει ότι «οι πολυεθνικές διασφαλίζουν τα κέρδη τους γιατί μπορούν να συνεχίσουν να κρύβονται πίσω από τους υπεργολάβους τους και να ξεφεύγουν από την ευθύνη για την εγκληματική εκμετάλλευση των εργαζομένων και της φύσης».
«Όχι μόνο έχουν γυρίσει σελίδα στην Πράσινη Συμφωνία, αλλά έχουν μετατρέψει την οικολογία στο μεγαλύτερο δημόσιο εχθρό τους. Έχουν μετατρέψει την οικολογία ως το μεγαλύτερο εμπόδιο στην εξουσία και την ανταγωνιστικότητα. Είναι μια ευθυγράμμιση με το όραμα του Τραμπ χωρίς να το λένε», κατήγγειλε η ευρωβουλεύτρια των Πράσινων Τουσάντ. Στην πράξη η Κομισιόν ευθυγραμμίστηκε σε πολλά θέματα με τις πλέον ακραίες θέσεις της δεξιάς και της ακροδεξιάς στα οικολογικά θέματα. Με αρκετά ελαφριά καρδιά ή όχι θα μπορούσε να πει κανείς ότι η φον ντερ Λάιεν αποτελεί την άλλη όψη του ακροδεξιού νομίσματος του Τραμπ.
