Η Τουρκία βρίσκεται ξανά σε ένα κρίσιμο πολιτικό σταυροδρόμι, αντιμέτωπη με αυτό που πολλοί περιγράφουν ως το σημαντικότερο κύμα λαϊκής κινητοποίησης από την Εξέγερση του Γκεζί το 2013 –ίσως και ακόμα μεγαλύτερο.
Αυτό που ξεκίνησε ως μαζική οργή για τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης και ηγετικής μορφής της αντιπολίτευσης, Εκρέμ Ιμάμογλου, εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα ευρύτερο κίνημα ενάντια στην αυταρχική εξουσία, την οικονομική κατάρρευση και τη συστηματική αποδόμηση των δημοκρατικών θεσμών. Σε περισσότερες από 40 πόλεις ξέσπασαν διαδηλώσεις. Δεκάδες χιλιάδες κατέβηκαν στους δρόμους στην Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα, τη Σμύρνη και πολλές άλλες ανατολικές πόλεις –ακόμα και σε περιοχές που θεωρούνταν προπύργια του καθεστώτος.
Εντυπωσιακή είναι η πολιτική σύνθεση αυτού του κύματος: σοσιαλδημοκράτες, αριστεροί, φοιτητές, γυναίκες, εργάτες, ακόμα και απογοητευμένοι συντηρητικοί εθνικιστές ενώθηκαν σε μία αυθεντική λαϊκή εξέγερση.
Η σπίθα ήταν η σύλληψη του Ιμάμογλου –επισήμως για «διαφθορά», αν και όλοι βλέπουν μία τιμωρία για τη ραγδαία άνοδό του και την ικανότητά του να χτίζει διακομματικές συμμαχίες, ακόμη και με το φιλοκουρδικό κόμμα DEM. Ανίκανο να τον νικήσει στις κάλπες, το καθεστώς επανέφερε το γνωστό οπλοστάσιό του: ψευδομάρτυρες, αόριστες «τρομοκρατικές συνδέσεις», κατασκευασμένες κατηγορίες.
Ο Ιμάμογλου θεωρούταν η μοναδική μορφή που μπορούσε να νικήσει τον Ερντογάν. Το απέδειξε –όχι μόνο κερδίζοντας συνεχώς, αλλά συντρίβοντας τον εκλεκτό του Ερντογάν, Μουράτ Κουρούμ, στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές. Ακόμη πιο σημαντικό, πέτυχε να συσπειρώσει τα πλήθη και να κερδίσει μέχρι και σε παραδοσιακά κουρδικά προπύργια.
Η συμμαχία αυτή –η οποία ταρακούνησε το καθεστώς– χαρακτηρίστηκε φυσικά ως «συνεργασία με την τρομοκρατία». Η ειρωνεία; Λίγες μέρες πριν σύρουν τον Ιμάμογλου στα δικαστήρια, ο ηγέτης του ακροδεξιού MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, πρότεινε ανοιχτά να επιτραπεί στον φυλακισμένο ηγέτη του PKK, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, να μιλήσει στη Βουλή εκ μέρους του DEM. Ακολούθησε μια υποτιθέμενη «ειρηνευτική διαδικασία» –με ευλογία Ερντογάν και Μπαχτσελί– που στόχευε μόνο να διασπάσει τους Κούρδους και να διασφαλίσει την αιώνια εξουσία του Ερντογάν.
Η εικόνα του Ιμάμογλου να διώκεται επειδή μίλησε με τους ίδιους ανθρώπους που το ίδιο το καθεστώς διαπραγματευόταν, προκάλεσε βαθιά οργή.
Το κουρδικό κίνημα –κουβαλώντας δεκαετίες διώξεων, δημάρχους και ηγετικά στελέχη στη φυλακή– είχε προειδοποιήσει πως ό,τι ξεκίνησε απέναντί τους θα επεκταθεί στη Δύση. Και πράγματι, σήμερα, οι Κούρδοι στάθηκαν δίπλα στον Ιμάμογλου –όχι από αφέλεια– αλλά ως πολιτική επιλογή: η δημοκρατία ή θα χτιστεί από τα κάτω ή δεν θα υπάρξει ποτέ.
Κι ενώ οι συντηρητικοί Κούρδοι αντιδρούν, εμβληματικές γυναικείες φυσιογνωμίες όπως η Γκιουλτάν Κισανάκ και η Σεμπαχάτ Τουντζέλ ξεκαθαρίζουν: η δημοκρατία και η ειρήνη είναι αδιαίρετες.
Η νέα γενιά βρίσκεται στην καρδιά αυτής της εξέγερσης. Μια γενιά που είδε τα πτυχία της να απαξιώνονται, τα όνειρά της να συντρίβονται. Το αποκορύφωμα ήταν η προσπάθεια του καθεστώτος να ακυρώσει το πανεπιστημιακό δίπλωμα του Ιμάμογλου –ένα σύμβολο για όλη τη νέα γενιά που βλέπει το μέλλον της να λεηλατείται.
Οι φοιτητές ήταν αυτοί που πρώτοι έσπασαν τα μπλόκα και γέμισαν τους δρόμους. Το κάλεσμά τους δεν άργησε να βρει απάντηση από τους φοιτητές του Πολυτεχνείου της Άγκυρας, που άναψαν μαζικές, παθιασμένες διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα. Όπως ήταν αναμενόμενο, αντιμετώπισαν σκληρή αστυνομική βία. Σήμερα, τα αστυνομικά τμήματα και οι φυλακές της Κωνσταντινούπολης είναι γεμάτα με συλληφθέντες νέους –σε τέτοιο βαθμό που μεταφέρονται ήδη σε γειτονικές επαρχίες. Κι ενώ η αστυνομική βία κορυφώνεται, οι διαδηλώσεις συνεχίζονται, γιατί πλέον δεν πρόκειται μόνο για τον Ιμάμογλου, αλλά για το ίδιο το δικαίωμα στην πολιτική ύπαρξη.
Η διαφορά με το Γκεζί είναι ξεκάθαρη: τότε υπήρχε ακόμη πίστη στη δύναμη του δρόμου. Σήμερα, ο κόσμος ξέρει πως απέναντί του στέκεται ένα απείρως πιο αυταρχικό, αδίστακτο καθεστώς. Κι όμως, συνεχίζουν. Νέοι, εργάτες, γυναίκες, συνταξιούχοι –με όλες τους τις αντιφάσεις και τα όνειρα. Γιατί αυτός ο αγώνας δεν είναι για έναν δήμαρχο. Είναι για το ποιος θα ορίσει το μέλλον αυτής της χώρας.
Η Τουρκία δεν είναι μόνη. Από την Ινδία ως την Ουγγαρία και τη Βραζιλία, ζούμε την ίδια ιστορία: καθεστώτα που πνίγουν τους λαούς τους για να σώσουν ένα σάπιο σύστημα.
Κι όπως φωνάζει ένα πανό στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης: «θάρρος ή υποταγή».
