Το σκωτσέζικο ποδοσφαιρικό γήπεδο που έχει σημαδευτεί από τρεις τραγωδίες
Το Άιμπροξ, η έδρα της Γκλάσκοου Ρέιντζερς, είναι από τα ιστορικότερα γήπεδα της Σκωτίας και σίγουρα από τα θρυλικότερα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Δυστυχώς το γήπεδο αυτό έχει σημαδευτεί από μεγάλες ποδοσφαιρικές τραγωδίες, σε σημείο κάποιοι να το χαρακτηρίζουν «καταραμένο».
Σήμερα συμπληρώνονται 123 χρόνια από την πρώτη τραγωδία στο σκωτσέζικο γήπεδο. Ήταν στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, 5 Απριλίου του 1902, και το νεόκτιστο τότε γήπεδο μετρούσε μόλις τρία χρόνια ζωής. Ήταν η πρώτη φορά που η έδρα της Ρέιντζερς θα φιλοξενούσε τον αγώνα της Σκωτίας με την Αγγλία. Η προσμονή ήταν μεγάλη και πάνω από 68.000 φίλαθλοι έδωσαν το παρών. Δυστυχώς στη διάρκεια του αγώνα, η ξύλινη κερκίδα που βρισκόταν στη δυτική πλευρά του γηπέδου κατέρρευσε και εκατοντάδες άνθρωποι έπεσαν από ένα ύψος 13 μέτρων.
Το ματς διακόπηκε προσωρινά, για να παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες στους τραυματίες. Το μέγεθος της καταστροφής δεν είχε γίνει ακόμα αντιληπτό, με συνέπεια να συνεχιστεί ο αγώνας. Έληξε μάλιστα με τη συμπλήρωση των 90 λεπτών και αργότερα πάρθηκε κοινή απόφαση από τις ομοσπονδίες των δύο χωρών, που καθιστούσε άκυρη την αναμέτρηση. Ο απολογισμός της καταστροφής ήταν τραγικός. 26 νεκροί και 587 τραυματίες. Στις επιχειρήσεις διάσωσης, τα συντρίμμια της κερκίδας χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή φορείων και τη μεταφορά των τραυματιών. Όπως ήταν λογικό, ακολούθησαν έρευνες για τα ακριβή αίτια του δυστυχήματος. Η Ρέιντζερς και η ομοσπονδία ποδοσφαίρου της Σκωτίας δεν θεωρήθηκαν υπεύθυνες για την καταστροφή. Το βάρος έπεσε στην κατασκευαστική εταιρεία του γηπέδου, με το επιχείρημα της επιλογής κακής ποιότητας υλικών. Επίσης, ευθύνες αποδόθηκαν και στους υπευθύνους για τον σχεδιασμό του γηπέδου.
Ένα άλλο τραγικό συμβάν συνέβη 29 χρόνια μετά που ενίσχυσε την πεποίθηση ότι το Άιμπροξ είναι… «καταραμένο». Ήταν 5 Σεπτεμβρίου του 1931 στο κλασσικό σκωτσέζικο ντέρμπι Ρέιντζερς – Σέλτικ. Ο τερματοφύλακας της Σέλτικ Τζον Τόμσον χάνει τη ζωή του την ώρα του αγώνα, μετά από σύγκρουση που έχει με τον ποδοσφαιριστή της Ρέιντζερς Σαμ Ίνγκλις. Ήταν μόλις 22 ετών. Σε μία διεκδίκηση της μπάλας, το κεφάλι του Τόμσον χτυπάει στο γόνατο του Ίνγκλις. Μεταφέρθηκε εκτός γηπέδου με φορείο, χωρίς οι περισσότεροι να έχουν καταλάβει πόσο σοβαρή ήταν η κατάστασή του. Μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο. Η πίεση στον εγκέφαλο του Τόμσον ήταν τεράστια μετά το χτύπημα στο κρανίο και έτσι οι γιατροί αποφάσισαν να προχωρήσουν σε μία άκρως επικίνδυνη επέμβαση. Ήταν αποτυχημένη και ο Τόμσον έχασε τη ζωή του.
Στις 2 Ιανουαρίου του 1971, 69 χρόνια από την πρώτη τραγωδία έρχεται νέα εκατόμβη νεκρών στο Άιμπροξ, στη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική τραγωδία της Σκωτίας. Τη δεύτερη μέρα του 1971, η Ρέιντζερς αντιμετωπίζει τη Σέλτικ σ’ ένα σπουδαίο παιχνίδι, με το σκηνικό του τρόμου να εκτυλίσσεται στη θύρα «13» του Άιμπροξ. Η νέα χρονιά ξεκινάει μ’ ένα ντέρμπι ανάμεσα στις δύο σημαντικότερες ομάδες της Σκωτίας, σε δύο «αιώνιους» εχθρούς. Χιλιάδες οπαδοί αναμένουν το μεγάλο παιχνίδι και φυσικά πολλές χιλιάδες βρίσκονται στο Άιμπροξ για να παρακολουθήσουν τον αγώνα.
Παρά τις προσδοκίες του κοινού, ο αγώνας παραμένει χωρίς σκορ μέχρι το ‘90. Στο τελευταίο λεπτό της κανονικής διάρκειας του αγώνα, η Σέλτικ σκοράρει και το γήπεδο «παγώνει» για τα καλά. Αρκετοί οπαδοί θα σηκωθούν από τη θέση τους οδεύοντας προς την έξοδο, αφού το αποτέλεσμα δεν είναι αυτό που θα ήθελαν. Στις καθυστερήσεις όμως η Ρέιντζερς θα σκοράρει! Το 1-1 και οι πανηγυρισμοί των οπαδών που παραμένουν στις θέσεις τους, κάνουν αυτούς που φεύγουν να επιστρέψουν στο γήπεδο. Εκεί, στη θύρα 13 του Άιμπροξ θα συμβεί το μοιραίο.
Δεκάδες θα ποδοπατηθούν και οι πλείστοι θα πεθάνουν από ασφυξία. Οι νεκροί θα φτάσουν τους 66 και οι τραυματίες θα ξεπεράσουν τους 200. Πάντως οι αξιωματούχοι θεωρούν ως ανυπόστατη τη θεωρία ότι κάποιοι οπαδοί επέστρεψαν πίσω στο γήπεδο και ότι αυτή ήταν η αιτία της τραγωδίας, καθώς όλα τα θύματα είχαν την ίδια κατεύθυνση κι αυτή ήταν προς την έξοδο του γηπέδου.
Η τραγωδία κινητοποίησε εκ νέου τις αρχές να βρουν τρόπους προστασίας των φιλάθλων από τέτοιου είδους τραγωδίες. Το ίδιο το Άιμπροξ άλλαξε ριζικά. Ο τότε μάνατζερ της Ρέιντζερς Γουίλι Γέιντελ επισκέφθηκε το γήπεδο της Ντόρτμουντ για να… εμπνευστεί τις αλλαγές στο γήπεδο της Γλασκόβης. Το 80.000 θέσεων Άιμπροξ την χρονιά της τραγωδίας (1971), έγινε 10 χρόνια μετά μόλις 44.000 θέσεων. Σήμερα το στάδιο έχει πάρει 5 αστέρια από την UEFA και έχει χωρητικότητα 50.000 θεατές.
Στα 30 χρόνια από την τραγωδία στήθηκε έξω από το γήπεδο το άγαλμα του τότε αρχηγού της Ρέιντζερς Τζον Γκρεγκ, το οποίο συνοδεύεται από 66 πλάκες αφιερωμένες στη μνήμη των θυμάτων. Το 2011, 40 χρόνια μετά την τραγωδία, στο Ολντ Φιρμ κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή για τα 66 θύματα με τις δύο ομάδες να φέρουν μαύρα περιβραχιόνια.
