Ο υφυπουργός αρμόδιος για την Ψυχική Υγεία, κ. Βαρτζόπουλος, μάς ανακοίνωσε μέσω τικ-τοκ ότι ο νόμος της ψυχιατρικής αντι-μεταρρύθμισης (ν. 5129/2024) αρχίζει να εφαρμόζεται («και τυπικά») από 1/2/2025.
Η ευφορία του κ. υφυπουργού και οι μεγαλόστομες διακηρύξεις του ότι «κανείς δεν θα μείνει πίσω» δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με την πραγματικότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για τους λήπτες και τους λειτουργούς των υπηρεσιών, ούτε και με τη στόχευση του νόμου της ΝΔ, καθώς με τις συγκεκριμένες διατάξεις του καταργείται η λογική της τομεοποίησης, ενός βασικού δηλαδή εργαλείου για την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στη χώρα μας.
Η φιλοσοφία του ν.4461/2017, που με τη θεσμοθέτηση των τομεακών επιτροπών έδινε ρόλο στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και στους λήπτες υπηρεσιών στον σχεδιασμό ανάπτυξης των υπηρεσιών σε τοπική κλίμακα, φάνηκε υπερβολικά …δημοκρατική (λαοκρατική κατά την έκφραση του κ. Βαρτζόπουλου) στη σημερινή ηγεσία του υπουργείου Υγείας! Κρίθηκε, λοιπόν, σκόπιμο να εγκαταλειφθεί κάθε προσπάθεια εμπέδωσής του και να προκριθεί ένα υπερσυγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης, με τις αποφάσεις για περιοχές με πληθυσμό 2 εκατ. ανθρώπων να είναι αρμοδιότητα στην ουσία ενός μόνο ατόμου, του υποδιοικητή της Υγειονομικής Περιφέρειας (ΥΠΕ).
Η διοικητική εποπτεία των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας όπως περιγράφεται στον νόμο της ΝΔ και του κ. Βαρτζόπουλου, είναι στοιχείο αποδιοργάνωσης του συστήματος, καθημερινής ταλαιπωρίας των λειτουργών του και των ληπτών ψυχικής υγείας.
Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις 10 μέρες πριν εξαγγείλει το ξεκίνημα της λειτουργίας (;) των Δικτύων, ο κ. υφυπουργός υπογράφει τεχνικό δελτίο για την χρηματοδότηση (από ευρωπαϊκούς πόρους) της δημιουργίας μηχανισμού υποστήριξης της διοικητικής μεταρρύθμισης (Αθήνα 20/12/2024: Υποβολή Τεχνικού Δελτίου Πράξης με τίτλο «Υποστήριξη διοικητικών και οργανωτικών μεταβολών στη διοίκηση του Δημόσιου Συστήματος Ψυχικής Υγείας», στο Πρόγραμμα Ανθρώπινο Δυναμικό & Κοινωνική Συνοχή 2021-2027). Ενός μηχανισμού που όχι μόνο δεν έχει στηθεί, αλλά ούτε καν περιγράφεται(!) −από πόσα άτομα αποτελείται, τι ιδιότητες θα έχουν αυτά τα άτομα, πού θα εγκατασταθούν, τι θα παραδώσουν και πότε κλπ. Πώς γίνεται να έχει ξεκινήσει (κατά Βαρτζόπουλο) η διοικητική «μεταρρύθμιση», όταν ακόμα δεν έχει στηθεί ο μηχανισμός που θα υποστηρίξει αυτό το ξεκίνημα;
Όταν και αν ποτέ αναλάβουν τη «διοικητική υποστήριξη της εφαρμογής του ν.5129», οι άνθρωποι του «μηχανισμού» θα βρεθούν μπροστά σε αρκετά δυσάρεστες εκπλήξεις όταν διαπιστώσουν ότι:
- Θα υπάρξει ανάγκη να στελεχωθούν όχι μία Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας σε κάθε ΥΠΕ (κάτι πραγματικά σκόπιμο), αλλά τρεις διευθύνσεις Ψυχικής Υγείας (!) σε κάθε ΥΠΕ. Κάτι δηλαδή ακατανόητο και εκτρωματικό. Ο κ. Βαρτζόπουλος «διαφήμισε», μάλιστα, τη ρύθμιση αυτή λέγοντας την ανακρίβεια πως δημιουργείται αυτοτελής ιατρική υπηρεσία και αυτοτελής νοσηλευτική υπηρεσία Ψυχικής Υγείας σε κάθε ΥΠΕ. Πέρα από το ότι κάτι τέτοιο δεν έχει οποιαδήποτε επίδραση στο επίπεδο παροχής υπηρεσιών και δεν καταλαβαίνουμε γιατί προβάλλεται ως …επίτευγμα, δημιουργία τέτοιων υπηρεσιών δεν θα το δούμε μέσα από τις διατάξεις αυτού του νόμου.
- Η προβλεπόμενη από το ν.5129 διοικητική/οργανική ενσωμάτωση των δημόσιων δομών Ψυχικής Υγείας στις ΥΠΕ (ως αποκεντρωμένων μονάδων τους) απαιτεί, ως απαραίτητη προϋπόθεση, τον ορισμό του διοικητικού επιπέδου της κάθε δομής (τμήμα, διεύθυνση κλπ) που εντάσσεται, προκειμένου στη συνέχεια να διαμορφωθούν και οι εσωτερικοί τους κανονισμοί (οργανογράμματα). Καμιά τέτοια αναφορά δεν υπάρχει στο ν.5129!
- Η νομοτεχνική αυτή προχειρότητα θα έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία κατάρτισης διακριτών προϋπολογισμών Ψυχικής Υγείας σε κάθε Δίκτυο. Δεν είναι τυχαίο πως παρά την πρόβλεψη του νόμου για διαμόρφωση διακριτών ΠΥ Ψυχικής Υγείας σε κάθε ΥΠΕ, λόγω του διοικητικού αλαλούμ που προκαλείται από την απόσπαση τομέων των νοσοκομείων και την υπαγωγή τους στις ΥΠΕ (με συνέπεια την αδυναμία μιας τεκμηριωμένης μεταφοράς και κατανομής κονδυλίων), το μόνο που έχει γίνει εφικτό είναι η μεταφορά της μισθοδοσίας των υπαλλήλων από τα νοσοκομεία στις ΥΠΕ…
Η κατάργηση του οργανισμού του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (ΨΝΑ), η μετονομασία του σε Πολυδύναμη Νοσηλευτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας Αττικής, η αλλαγή των σφραγίδων του από 3/2/25 και η διαφαινόμενη εγκατάσταση σε αυτό της ΠΕΔΙΨΥ της 2ης ΥΠΕ, η χρήση του διοικητικού του δυναμικού για τη στελέχωση της είναι ένα ακόμα δείγμα προχειρότητας αυτής της δημιουργίας διοικητικών δομών εκ του μηδενός και σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Φαίνεται ότι το τέως ΨΝΑ καλείται να λειτουργήσει με τον «αυτόματο πιλότο» της συνήθειας για να υποδεχθεί τις περίπου 2.500 εισαγωγές από παντού χωρίς την τομεοποίηση για την συνέχεια της φροντίδας, με τα αστυνομικά όργανα να επείγονται να «αποθέσουν» τους προς εξέταση για αναγκαστική νοσηλεία, ενώ παραμένει κενός περιεχομένου ο χαρακτήρας του πολυδύναμου στον νέο του τίτλο. Ας μην αναφέρουμε τη διοικητική ιδιαιτερότητα της 2ης ΥΠΕ με τη συμπερίληψη δίπλα σε ένα μεγάλο τμήμα της Αττικής όλων των νησιών του Αιγαίου και των πολλαπλών αναγκών τους.
Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι οι ΥΠΕ με ανακοινώσεις τους που αναρτώνται στη Διαύγεια, διευκρινίζουν ότι τίποτε δεν αλλάζει μέχρι νεοτέρας …εκτός από τις σφραγίδες.
Διευκρινίζουμε, καταλήγοντας, πως εμάς δεν μας χαροποιεί η διοικητική δυσλειτουργία που θα προκληθεί από τις σοβαρές νομοτεχνικές αστοχίες του ν.5129, ούτε αποτελεί για μας κάποιου είδους αυτο-επιβεβαίωση η διαπίστωση ότι εγκαταλείπεται η τομεοποίηση. Η διοικητική αντιμεταρρύθμιση του κ. Βαρτζόπουλου δεν αποτελεί παρά ένα επιφαινόμενο μιας ουσιαστικής οπισθοδρόμησης που εντοπίζεται σε επίπεδο πραγματικής ζωής και που βιώνεται από τους λήπτες υπηρεσιών ως ελλειμματική ανάπτυξη δομών αντίστοιχων με τις ανάγκες της κοινωνίας και με ελλειμματική χρηματοδότηση.
