Το περασμένο σαββατοκύριακο, η Εφημερίδα των Συντακτών (Εφσυν) στην πρώτη της σελίδα, με νέο lay out και σε κόκκινο φόντο, είχε ένα ολοσέλιδο ελκυστικό προφίλ του Αλέξη Τσίπρα και δίπλα του τον πηχυαίο τίτλο «Ζυγώνει η ώρα ανάληψης ευθυνών». Το κόκκινο χρώμα που πλαισίωνε το πορτρέτο υποδήλωνε προφανώς το αριστερό πρόσημο που προσδοκά να εμφανίσει το νέο κόμμα. Ως αντίστιξη, στην κορυφή της σελίδας υπήρχε σε μικρογραφία μια εντελώς δυσοίωνη φωτογραφία του Κυριάκου Μητσοτάκη, με τη λεζάντα «Ο Μητσοτάκης μπροστά στον καθρέφτη Όρμπαν». Ηλίου φαεινότερο, λοιπόν, ότι ο Αλέξης Τσίπρας έχει δική του εφημερίδα και βασικό του υποστηριχτή τον ιδιοκτήτη της μεγαλοεπιχειρηματία Δημήτρη Μελισσανίδη. Μού θύμισε, πολλά χρόνια πριν, τα ασπρόμαυρα πρωτοσέλιδα της, μητρικής της Εφσυν, Ελευθεροτυπίας που φιλοξενούσε θριαμβικούς τίτλους για τον Ανδρέα Παπανδρέου και αποτέλεσε τη ναυαρχίδα της έντυπης υποστήριξής του. Η σημειολογία είναι ιδιαίτερα εμφατική και οι συγκρίσεις που προκύπτουν αβίαστες. Αυτό εξηγεί και τους, μέχρι τώρα, αργούς ρυθμούς στο στήσιμο του νέου κόμματος Τσίπρα, η επιτυχία του οποίου προϋποθέτει προσεκτική προετοιμασία και ισχυρή επικοινωνιακή και οικονομική στήριξη.
Αυτό, βέβαια, που αποτελεί ένα πάγιο και επαναλαμβανόμενο μοντέλο διακυβέρνησης στο σύγχρονο καπιταλιστικό σύστημα είναι η εναλλαγή στην εξουσία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία, που για αρκετά χρόνια έπαιζαν χωρίς αντίπαλο, έχουν υποστεί μεγάλη φθορά από τις αντιφάσεις της ασύδοτης εξουσίας τους και την πληθώρα σκανδάλων τα οποία δεν μπαλώνονται πλέον με τίποτα. Το σύστημα δεν μπορεί να αφήσει να σέρνεται για πολύ χρόνο μια κυβέρνηση έωλη και εκτεθειμένη στο διεθνές πολιτικό σκηνικό. Επείγει, λοιπόν, να βρει έναν ισχυρό εναλλακτικό πόλο που να έχει ένα διαφορετικό πολιτικό προφίλ, να λειάνει λίγο τις ακροδεξιές γωνίες και την ασυδοσία του μητσοτακισμού χωρίς, φυσικά, να ξεφεύγει από τις προδιαγεγραμμένες συντεταγμένες και την οικονομική κυριαρχία του αστισμού. Και επειδή, κυρίως στην Ελλάδα, κορυφαίο ρόλο παίζουν τα πρόσωπα, η επιλογή του συστήματος ως μελλοντική εναλλακτική κυβερνητική λύση φαίνεται να είναι ο Αλέξης Τσίπρας.
Ας επιχειρήσουμε να προσεγγίσουμε τους λόγους για τους οποίους ο Αλέξης Τσίπρας αποτελεί το γκανιάν στην κούρσα της ανεύρεσης ισχυρού πόλου απέναντι στη μέχρι τώρα παντοδύναμη Δεξιά του Κυριάκου Μητσοτάκη:
- Η εμφανής έλλειψη ισχυρών πολιτικών προσωπικοτήτων στην αντιπολίτευση. Συγκριτικά, ο Αλέξης Τσίπρας υπερτερεί σε πολιτικό ταλέντο, ηγετική προσωπικότητα και εμπειρία από τους ήδη υπάρχοντες πολιτικούς αρχηγούς.
- Το υπό ίδρυση κόμμα Καρυστιανού αποτελεί έναν γρίφο στο νέο πολιτικό σκηνικό. Η μονοθεματική του υπόσταση, το θολό πολιτικό του στίγμα, οι βαθιά συντηρητικές θέσεις που έχει εκφράσει μέχρι τώρα η Μαρία Καρυστιανού και η προφανής απειρία της δεν προοιωνίζουν ένα κόμμα με μεγάλη εκλογική εμβέλεια. Είναι σαφές ότι το σύστημα προωθεί τον Αλέξη Τσίπρα και η Μαρία Καρυστιανού ίσως προορίζεται ως συμπληρωματική δύναμη εξουσίας. Άλλωστε, το μοντέλο ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν με συστημική επιτυχία.
- Ο Αλέξης Τσίπρας, κυρίως μετά το καλοκαίρι του 2015, έχει δώσει τα διαπιστευτήρια του στο σύστημα ότι είναι ένας πολιτικός συντεταγμένος στο καπιταλιστικό μοντέλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς να υπάρχει στο λεξιλόγιό του η έννοια της ρήξης. Συνεπώς δεν υφίσταται κανένας κίνδυνος να θιχτούν τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης και το πολιτικό στάτους της χώρας.
- Το κόμμα Τσίπρα προορίζεται να αποτελέσει ένα μοντέλο κόμματος όπως οι Εργατικοί στη Μεγάλη Βρετανία ή το SPD στη Γερμανία, όπως δηλαδή αντιλαμβάνονται την κυβερνώσα Αριστερά στην Ευρώπη. Μόνο που αυτά τα κόμματα έχουν απολέσει πλέον κάθε αριστερή υπόσταση και χρησιμοποιούνται από το σύστημα, εξυπηρετώντας τα συμφέροντά του ως εναλλακτικές δυνάμεις εξουσίας.
- Είναι γεγονός ότι ένα μεγάλο κομμάτι του προοδευτικού κόσμου αναζητά εναγωνίως εναλλακτική λύση στον μητσοτακικό μεσαίωνα. Κι αν βεβαιωθεί ότι το Σύστημα προορίζει τον Αλέξη Τσίπρα, οπότε θα έχει ισχυρές προδιαγραφές επιτυχίας, σ’ αυτό τον ρόλο δεν θα διαστάσει να τον ψηφίσει. Το ότι αυτή η λύση δεν είναι τόσο αριστερή όσο πιθανά να ήθελε κάποιος κόσμος, είναι μάλλον περιττή πολυτέλεια, λαμβάνοντας υπόψη την ανυποληψία των υπόλοιπων δυνάμεων της Αριστεράς και το μπάχαλο στις σχέσεις τους.
Απέναντι σε τέτοιες εξελίξεις που δείχνουν ένα παντοδύναμο σύστημα να προετοιμάζει την εναλλακτική λύση διαιώνισής του, η μοναδική απάντηση μπορεί να δοθεί από τη λαϊκή σοφία των στίχων «Το σύστημα είναι ένοχο / Μα δεν το δίκασε κανείς» που τραγούδησε υπέροχα ο Στέλιος Καζαντζίδης!
Πάνος Δημητρούδης
