Henry Mayhew, Το Λονδίνο των φτωχών (μτφρ. Δημήτρης Καρακίτσος, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2026)
Ο Άγγλος δημοσιογράφος και κοινωνιολόγος Χένρι Μέιχιου (Λονδίνο 1812 – 1887) ήταν ένας από τους ιδρυτές του ιστορικού πολιτικοκοινωνικού περιοδικού Punch (1841). Ως συγγραφέας έγινε γνωστός κυρίως για το έργο του London Labour and the London Poor (Εργάτες του Λονδίνου και οι φτωχοί του Λονδίνου), που εκδόθηκε σε 4 τόμους (1851–62), που επηρέασε τον Τσαρλς Ντίκενς. Οι τέσσερις τόμοι του έργου περιλαμβάνουν περίπου δύο εκατομμύρια λέξεις, όπου σπάνια βρίσκει κανείς μια παράγραφο χωρίς εκπληκτικές πληροφορίες. Από το σύνολο αυτό έγινε η επιλογή κειμένων για τον παρόντα τόμο.
Ο μεγάλος ποιητής Γ. Χ. Όντεν κάποτε κατέταξε τον Μέιχιου πρώτο σε μια λίστα με τους «μεγαλύτερους Βικτωριανούς Άγγλους», με το σκεπτικό ότι, για όποιον προσπαθήσει να γράψει μια «ιστορία του πρώιμου βικτωριανού Λονδίνου από τα κάτω», δεν υπάρχει κείμενο πηγής τόσο λεπτομερές όσο το έργο του Μέιχιου. Οι ιστορικοί συχνά επαινούν τον Μέιχιου για τον ασυνήθιστα συμπονετικό τρόπο γραφής του για τους φτωχούς. Πολλοί από τους συγχρόνους του φαντάζονταν τις κατώτερες τάξεις του Λονδίνου ως υπάνθρωπους με χαμηλή ηθική και νοητικές ικανότητες, οι οποίοι υποτίθεται ότι δεν ήταν σε θέση να αναλογιστούν την κατάστασή τους. Ο Μέιχιου, ωστόσο, ενδιαφερόταν για το πώς θεωρούσαν τον εαυτό τους οι φτωχοί.
Ο ίδιος ο Χένρι Μέιχιου ήταν γιος αξιοσέβαστου δικηγόρου, αλλά μεγάλωσε και έγινε ένας λογοτεχνικός μποέμ που ακολούθησε έναν ασταθή τρόπο ζωής. Ως έφηβος φοίτησε στο διάσημο σχολείο του Γουέστμινστερ, αλλά τελικά έφυγε «επαναστατώντας ενάντια στην ισχύουσα πειθαρχία». Συνολικά, ο Χένρι Μέιχιου φαίνεται να μην ήταν σε θέση ή να ήταν απρόθυμος να επιδείξει τη σταθερή πειθαρχία και την εργασιακή ηθική που αναμένονταν από έναν αξιοσέβαστο άνδρα της μεσαίας τάξης. Αντ’ αυτού, έγινε ένας απλός συγγραφέας, εντασσόμενος σε έναν λογοτεχνικό κύκλο μποέμ. Τα μέλη αυτού του κύκλου είχαν ξεκινήσει το σατιρικό περιοδικό Punch, του οποίου ο Μέιχιου ήταν συνεκδότης για δύο χρόνια. Μαζί, αυτοί οι μποέμ χλεύασαν τις αξιοπρέπειες της μεσαίας τάξης σε πολλά από τα ποιήματα, τα μυθιστορήματα και τα θεατρικά τους έργα.
Η ιστορία αυτού του μοναδικού έργου ξεκίνησε το 1849, όταν ο Μέιχιου εργαζόταν για τη Morning Chronicle, έγκριτη εφημερίδα της εποχής της. Είχε ξεκινήσει μια σειρά άρθρων με τίτλο «Εργασία και φτωχοί», που αποτελούνταν από σύντομες αναφορές για τις συνθήκες διαβίωσης της αγγλικής εργατικής τάξης. Ο Μέιχιου συμμετείχε στην προσπάθεια ως «μητροπολιτικός ανταποκριτής». Οι εβδομαδιαίες δημοσιεύσεις του ξεχώριζαν κυρίως επειδή διεξήγαγε συστηματικά συνεντεύξεις με φτωχούς ανθρώπους και κατέγραφε τα λόγια τους προσθέτοντας ένα «δικό του χρώμα». Επιπλέον, τάχθηκε υπέρ των φτωχών πληροφοριοδοτών του όταν έρχονταν σε σύγκρουση με τους εργοδότες. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που έγινε αρκετά δημοφιλής μεταξύ των ανθρώπων για τους οποίους έγραφε. Όμως η Morning Chronicle δεν συμφωνούσε με τις ριζοσπαστικές απόψεις του. Τελικά, ο Μέιχιου ήρθε σε ρήξη με τον εκδότη της εφημερίδας και άρχισε να εργάζεται μόνος του.
Έτσι, από τον Δεκέμβριο του 1851 έως τον Φεβρουάριο του 1852, μια σειρά από φθηνά φυλλάδια με τίτλο «Εργάτες του Λονδίνου και οι φτωχοί του Λονδίνου» μπορούσαν να αγοραστούν στους δρόμους της πόλης. Ήταν μια έκθεση για τους ανθρώπους που κέρδιζαν τα προς το ζην πουλώντας και πουλώντας, περιγράφοντας την εργασιακή τους ηθική, την άποψή τους για τη θρησκεία, τη βία και τη σεξουαλικότητα. Το έργο θα επανεκδιδόταν με τη μορφή τεσσάρων ογκωδών και ακριβών βιβλίων. Ωστόσο, τότε, ακόμη και οι άνθρωποι της εργατικής τάξης είχαν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν ένα μέρος της έκθεσης – και φυσικά ενδιαφέρονταν για όσα είχε γράψει ο Μέιχιου γι’ αυτούς.
«Μια εικόνα της ανθρώπινης ζωής τόσο υπέροχη, τόσο απαίσια… τόσο συναρπαστική και τρομερή»: έτσι περιέγραψε ο μυθιστοριογράφος και δημοσιογράφος Ουίλιαμ Θάκερεϊ τις αφηγήσεις του Μέιχιου. Ο τελευταίος έγραψε τα άρθρα που συγκεντρώθηκαν στους τόμους του έργου του την ίδια περίοδο που ο Ντίκενς έγραψε τον Ζοφερό Οίκο. – με τον οποίο συγκρίνεται συχνά. Αντί να περιγράφει απλώς τους φτωχούς του Λονδίνου, ο Μέιχιου τους αφήνει να μιλήσουν στον αναγνώστη απευθείας με τα δικά τους λόγια και τη δική τους φωνή, έστω και αν είναι επιμελημένα από τον ίδιο, έναν δημοσιογράφο της μεσαίας τάξης.
Αυτές οι αφηγήσεις προέρχονται από συνεντεύξεις του με τους φτωχούς του Λονδίνου, είτε στον δρόμο, στο γραφείο του, στα σπίτια τους, είτε (καθώς διαδιδόταν η φήμη για το έργο του) σε ειδικά οργανωμένες συναντήσεις μεγάλων ομάδων φτωχών εργατών.
Το κείμενο συνοδεύεται από χαρακτικά που αντιγράφηκαν από δαγκεροτυπίες. Ο Μέιχιου στόχευε να καλύψει όλους τους τύπους των φτωχών του Λονδίνου, αλλά αυτό αποδείχθηκε υπερβολικά δύσκολο. Αυτό που έχουμε, λοιπόν, είναι συνεντεύξεις με τους πλανόδιους πωλητές κάθε λογής, ρακοσυλλέκτες και καλλιτέχνες του δρόμου του Λονδίνου. Οι πλήρεις αγγλικές εκδόσεις περιλαμβάνουν πολυάριθμα κείμενα σχετικά με τον εγκληματικό υπόκοσμο του Λονδίνου. Κι αυτό θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον.
