Για πολλά χρόνια το ελληνικό πανεπιστήμιο και εν γένει η δημόσια παιδεία αποτελούσαν έναν μοχλό κοινωνικής κινητικότητας, καθώς μέσω αυτού υπήρχε η δυνατότητα απόκτησης ακαδημαϊκής μόρφωσης, διεύρυνσης των ορίων σκέψης και δράσης και φυσικά αλλαγής της υφιστάμενης κοινωνικο-οικονομικής θέσης. Αποτέλεσε έναν ζωντανό οργανισμό, έναν σύμμαχο της κοινωνίας.
Αυτό, ωστόσο, φαίνεται να έχει μεταβληθεί, ή μάλλον διαλυθεί, από την πρώτη μέρα διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Η κατάσταση στα ελληνικά πανεπιστήμια έχει πάψει πλέον να αποτελεί μια πρωτότυπη είδηση. Εδώ και 6 χρόνια η κυβέρνηση, με το γνωστό της δόγμα για πολιτική κέρδους και διάλυσης του δημόσιου πανεπιστημίου, γκρεμίζει και κάθε τι Δημοκρατικό, Δημόσιο και κοινωνικά χρήσιμο.
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, από τις πρώτες μέρες διακυβέρνησης της, εφάρμοσε μια ολομέτωπη επίθεση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά και σε μια ολόκληρη γενιά. Κατάργηση ασύλου, πανεπιστημιακή αστυνομία, επιθέσεις σε φοιτητές και φοιτήτριες και ομάδες ΜΑΤ και ΟΠΚΕ μέσα στα πανεπιστήμια ήταν μερικά από τα πρώτα βασικά σημεία, σημαντικά για την εμπέδωση της κοινωνικής συνείδησης χαμηλών προσδοκιών.
Ακολούθησαν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, μια μάχη στην οποία η κυβέρνηση αναγκάστηκε να επιστρατεύσει και τους πιο πιστούς της ακολούθους για να μπορέσει να κερδίσει: την παράταξη της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, τους μόνιμα πιστούς και αφοσιωμένους ενάντια σε κάθε τι ωφέλιμο για τη φοιτητική κοινότητα.
Στο σήμερα, βρισκόμαστε στο τελευταίο στάδιο του σχεδίου. Εν αρχή οι διαγραφές. Από τον Σεπτέμβριο του 2025 τέθηκαν σε εφαρμογή οι διαγραφές φοιτητών/-τριών που έχουν υπερβεί το ανώτατο όριο φοίτησης, με βάση τους νόμους 4777/2021 και 4957/2022. Ένα βαθιά ταξικό μέτρο, που ήρθε να αποκλείσει χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες από τη δημόσια πανεπιστημιακή εκπαίδευση, χτυπώντας κυρίως όσους και όσες αναγκάζονται να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους ή αδυνατούν να ανταποκριθούν στο ολοένα αυξανόμενο κόστος φοίτησης και διαβίωσης.
Η κυβέρνηση λασπολόγησε πάνω στις σπουδές μας, στήνοντας αφηγήματα περί «αιώνιων φοιτητών». Στην πραγματικότητα, όμως, αποτέλεσε μια συνειδητή πολιτική επιλογή αυταρχικοποίησης και αναδιάρθρωσης του δημόσιου πανεπιστημίου. Ένα μέτρο που όχι μόνο περιορίζει το δικαίωμα στη μόρφωση, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει την ιδιωτική εκπαίδευση, στοχεύοντας σε μεγαλύτερη εμπορευματοποίηση των σπουδών μας. Μια επιλογή χάριν της συνολικότερης προσπάθειας αποστείρωσης των πανεπιστημίων από κάθε κοινωνικό, πολιτικό και συλλογικό χαρακτηριστικό.
Οραματίζονταν σχολές χωρίς ζωντανές διαδικασίες, χωρίς αγώνες, χωρίς πολιτική σκέψη και διεκδίκηση. Πάλεψαν να δημιουργήσουν φοιτητές και φοιτήτριες εγκλωβισμένες μέσα σε ένα περιβάλλον φόβου, πίεσης και συνεχούς αξιολόγησης.
Το σχέδιο ήρθε να επισφραγιστεί με το περίφημο νομοσχέδιο Ζαχαράκη. Μαζί με τις διαγραφές, εισήγαγε κάμερες, ελεγχόμενη είσοδο στα campus και πειθαρχικά συμβούλια που θα μπορούν να φτάνουν μέχρι και στην οριστική διαγραφή φοιτητών. Πίσω από το αφήγημα περί «ανομίας», η κυβέρνηση επιχείρησε να ποινικοποιήσει την πολιτική και συνδικαλιστική δράση μέσα στις σχολές. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το πειθαρχικό σε φοιτητή για ένα σύνθημα.
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι η αυταρχικοποίηση, η αστυνόμευση, ο έλεγχος και ο φόβος αποτελούν κρίσιμα κλειδιά. Μέσω αυτών επιχειρείται η εμπέδωση ενός πανεπιστημίου όπου η συλλογική δράση, η πολιτική έκφραση και η διεκδίκηση αντιμετωπίζονται ως απειλή. Στόχος τους είναι να διαμορφώσουν ένα αποστειρωμένο και φοβισμένο πανεπιστήμιο, χωρίς ζωντανές διαδικασίες, χωρίς κοινωνικές και πολιτικές ζυμώσεις, όπου οι φοιτητ@ θα λειτουργούν ατομικά και πειθαρχημένα.
Εδώ και 6 χρόνια είναι ξεκάθαρο πως η Νέα Δημοκρατία, το υπουργείο Παιδείας και οι πρυτάνεις της δεν νοιάζονται για το δημόσιο πανεπιστήμιο ούτε για εμάς. Θέλει φοιτητές φοβισμένους, χωρίς συλλογικές διαδικασίες, χωρίς γενικές συνελεύσεις, χωρίς αγώνες και διεκδικήσεις.
Το δημόσιο πανεπιστήμιο, όμως, δεν ήταν ποτέ ένας χώρος σιωπής και υποταγής. Ήταν και θα είναι χώρος αμφισβήτησης, γνώσης, συλλογικότητας και αγώνα. Απέναντι στην τρομοκράτηση και την καταστολή, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αποδοχή και η απομόνωση, αλλά η συλλογική αντίσταση μέσα από τους φοιτητικούς συλλόγους και τις διαδικασίες τους.
Απέναντι σε όλα αυτά, ως φοιτητική κοινότητα και ως ΔΙΚΤΥΟ στεκόμαστε κόντρα. Θέλουμε ένα πανεπιστήμιο που είναι ανοιχτό προς την κοινωνία, που εξυπηρετεί τις ανάγκες της και εργάζεται προς όφελός της. Ένα πανεπιστήμιο ασφαλές, όχι γεμάτο αστυνομία, κάμερες, ελέγχους και πειθαρχικά συμβούλια για ένα σύνθημα, αλλά με υποδομές, εξοπλισμό, δωρεάν σίτιση και στέγαση, που στέκεται δίπλα στη φοιτητική κοινότητα και όχι απέναντι. Οι σχολές μας δεν έχουν ανάγκη από την είσοδο του
ιδιωτικού κεφαλαίου, αυτά που χρειάζονται είναι καθηγητές, βιβλία, εργαστήρια, και ελευθερία. Πτυχία που έχουν αξία και δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ιδιωτών, του κέρδους και του πολέμου. Ένα πανεπιστήμιο χωρίς ταξικούς φραγμούς, χωρίς ΕΒΕ και όρια φοίτησης.
Το πανεπιστήμιό μας είναι ανάγκη να παραμείνει δημόσιο και πραγματικά δωρεάν, γιατί η μόρφωση είναι ένα αγαθό που οφείλει να είναι προσβάσιμο σε όλες/ους, για να αλλάξουμε τις ζωές μας. Παλεύουμε για ένα πανεπιστήμιο που χωράει τις λεγόμενες «μειοψηφίες» όπως τις χαρακτηρίζει η Νέα Δημοκρατία. Αυτή η μάχη δεν είναι ατομική, είναι συλλογική. Έχουμε δρόμο μπροστά μας και θα συνεχίσουμε. Ο αγώνας συνεχίζεται.
Εδώ και 6 χρόνια η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας μιλάει και πράττει για εμάς. Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε εμείς. Ήρθε η ώρα να μιλήσει η γενιά μας. Ήρθε η ώρα να μιλήσουν οι μειοψηφίες.
Στις φοιτητικές εκλογές, δεν τους κάνουμε το χατίρι να απέχουμε. Συνεχίζουμε τον αγώνα της γενιάς μας. Ο μόνος δρόμος, αν θέλουμε να κερδίζουμε, είναι ο δρόμος του συλλογικού αγώνα. Στις 13 Μάη στέλνουμε ισχυρό μήνυμα ανατροπής και αντίστασης σε όλους τους Συλλόγους! Συνεχίζουμε, μέχρι τέλους με την Αριστερά, για το πανεπιστήμιο των αναγκών μας. Στις 13 Μάη ψηφίζουμε Δίκτυο Προοδευτικών Αριστερών Φοιτητών/-τριων.
Φωτογραφία: Τατιάνα Μπόλαρη / Eurokinissi
H Ιωάννα Μπούτζα είναι φοιτήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστημίου Μακεδονίας, μέλος ΔΙΚΤΥΟΥ Προοδευτικών Αριστερών Φοιτητών/-τριων
